Η μορφή του Κώστα Φιλίνη (έφυγε από τη ζωή τα ξημερώματα της περασμένης Δευτέρας σε ηλικία 93 ετών), ενός εκ των τελευταίων κορυφαίων στελεχών της Ανανεωτικής Αριστεράς, όπως αυτή διαμορφώθηκε ως πολιτικό και ιδεολογικό ρεύμα μετά το ιστορικό «σχίσμα» του ΚΚΕ το 1968, θεωρείται εμβληματική στον χώρο του, καθώς συνδέθηκε με κάθε προσπάθεια αναζήτησης απαντήσεων στις νέες προκλήσεις της εποχής του, προσδίδοντας σύγχρονα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά αλλά ταυτόχρονα ριζοσπαστικά στην υπόθεση της κομμουνιστικής ανανέωσης. Παράλληλα, υπήρξε σημαντική αγωνιστική φυσιογνωμία από την περίοδο της ΕΠΟΝ, της οποίας υπήρξε ιδρυτικό στέλεχος, και μετά την Απελευθέρωση, καθώς και στα χρόνια του Εμφυλίου ως παράνομος στις οργανώσεις του ΚΚΕ της Αθήνας.
Ο Φιλίνης πρωτοσυνελήφθη το 1955, καταδικάστηκε σε ισόβια από το στρατοδικείο και έμεινε στη φυλακή ως τα μέσα του 1966. Με την απελευθέρωσή του δραστηριοποιήθηκε στην ΕΔΑ, ενώ τον Απρίλιο του 1967, με την κήρυξη της δικτατορίας των συνταγματαρχών, πέρασε ξανά στην παράνομη δράση και μαζί με τον κ. Μ. Θεοδωράκη οργάνωσε το αντιδικτατορικό ΠΑΜ. Συνελήφθη ξανά τον Οκτώβριο του 1967, για να καταδικαστεί και πάλι σε ισόβια. Εμεινε στη φυλακή ως το 1973 και βρέθηκε ξανά στην παρανομία μετά τα γεγονότα του Πολυτεχνείου. Από το 1955 ως το 1966, την πρώτη μεγάλη περίοδο του εγκλεισμού του, βρέθηκε στις φυλακές της Κέρκυρας, της Αλικαρνασσού, του Ιτζεδίν και της Αίγινας, ενώ από το 1967 ως το 1973, δεύτερη περίοδο φυλάκισής του, βρέθηκε κρατούμενος στις φυλακές Αβέρωφ, Αίγινας και Κορυδαλλού.
Από το 1965, όπως προκύπτει από την αλληλογραφία που είχε με την κόρη του, κυρία Αννα Φιλίνη, πρώην βουλευτή του ΣΥΡΙΖΑ, οι πιέσεις που ασκούνταν στην τότε κυβέρνηση του Στέφανου Στεφανόπουλου, της τελευταίας εκ των κυβερνήσεων Αποστασίας, για την κατάργηση των «έκτακτων μέτρων» από την εποχή του Εμφυλίου βάσει των οποίων χιλιάδες κομμουνιστές είχαν οδηγηθεί στις φυλακές και στις εξορίες, ήταν μεγάλες, όμως το πολιτικό παιχνίδι που παιζόταν πάνω από τα κεφάλια των έγκλειστων αγωνιστών ήταν ανηλεές.
Αίγινα 4/11/65


«(…) Τα νεώτερα με την υπόθεσή μας είναι τα παρακάτω: Πριν καμμιά 25αριά μέρες ο Παπασπύρου (σ.σ.: τότε υπουργός Δικαιοσύνης) είχε δηλώσει ότι η πρόθεση της κυβέρνησης είναι να φέρει στη Βουλή “εκ των πρώτων” (!) για ψήφιση το νομοσχέδιο για την κατάργηση των εκτάκτων μέτρων. Πριν 10 μέρες περίπου ο Στεφανόπουλος (σ.σ.: πρωθυπουργός της κυβέρνησης Αποστατών) είπε ότι το ζήτημα απλώς “μελετάται” υπό του Υπουργού Δικαιοσύνης. Προχθές ο Μπριλλάκης (σ.σ.: στέλεχος της ΕΔΑ και του μετέπειτα ΚΚΕ Εσωτερικού) διαμαρτυρήθηκε στον Παπασπύρου γι’ αυτήν την υπαναχώρηση, αλλά ο Παπασπύρου απάντησε ότι δεν υπάρχει καμμιά υπαναχώρηση και ότι οι δηλώσεις του για το ότι θα φέρουν “εκ των πρώτων” το νομοσχέδιο στη Βουλή ισχύουν πάντοτε χωρίς καμμιά απολύτως αλλαγή.

Στο μεταξύ η ΕΡΕ, που όπως ξέρεις αυτή είναι που στηρίζει την κυβέρνηση, δεν έκανε απολύτως κανένα σχόλιο σχετικά με τις δηλώσεις Παπασπύρου. Οι εφημερίδες της αντιδράσανε (όχι όλες) κάπως έντονα τις πρώτες μια-δυο μέρες αλλά ύστερα ή μαλάκωσαν τον τόνο (ότι “πάντως η ευθύνη ανήκει εις την κυβέρνησιν”) ή σταμάτησαν να μιλάνε γι’ αυτό. Η Ε.Κ. (σ.σ.: η Ενωσις Κέντρου του Γεωργίου Παπανδρέου) δήλωνε ότι αν έρθει τέτοιο νομοσχέδιο στη Βουλή, αυτή θα το ψήφιζε. Τι αξία τώρα έχουν αυτές οι δηλώσεις του Παπασπύρου; Κανένας δεν μπορεί να ξέρει. Υπάρχει πραγματικά τέτοια πρόθεση ή μήπως απλώς πρόκειται για πυροτεχνήματα εν γνώσει τους ότι δεν θα γίνει τίποτε, αλλά μόνο και μόνο για να πούνε ότι “εμείς οι δημοκράτες θέλαμε, αλλά δεν μας άφησε η ΕΡΕ”; (…)».
Η αγωνία των κρατουμένων μεγάλωνε χρόνο με τον χρόνο. Ο Φιλίνης γράφει μήνες αργότερα στην κόρη του:
Αίγινα 22/1/66


«(…) Θα ξέρεις βέβαια ότι ύστερα από την ομοφωνία όλων των πολιτικών αρχηγών στο θέμα της απόλυσής μας, η κυβέρνηση δήλωσε ότι θα έφερνε για ψήφιση σχετικό νομοσχέδιο. Οταν όμως τελικά κατατέθηκε το νομοσχέδιο στη Βουλή αποδείχτηκε ότι από τους 96 κρατούμενους του 375 (σ.σ.: πρόκειται για τον νόμο περί κατασκοπείας με τον οποίο εξοντώνονταν ή φυλακίζονταν οι κομμουνιστές) απολύονται μόνον οι 10 (!), ενώ οι υπόλοιποι παραπέμπονται σε μια επιτροπή της οποίας η συγκρότηση είναι τέτοια ώστε να πιθανολογείται ότι ελάχιστοι ακόμα θα αποφυλακιστούν (…)».
Τελικώς δεν άργησαν τα ευχάριστα νέα για την αποφυλάκισή του, όπως και άλλων κρατουμένων. Λίγες ημέρες αργότερα γράφει στην κόρη του:
Αίγινα 6/2/66


«Αγαπημένη μου Αννιώ,
Σήμερα έλαβα το γράμμα σου της 27/1 και 1/2. Το γράμμα σου το πήρα το μεσημέρι. Πριν λίγο είχα επισκεπτήριο με τον Γιάννη (σ.σ.: πρόκειται για τον αδελφό του), ο οποίος μου είπε ότι από χτες ο νόμος ύστερα και από την υπογραφή του Βασιλιά βρίσκεται στο Εθνικό Τυπογραφείο. Μετά τη δημοσίευσή του θα αρχίσει η ισχύς του. Λένε ότι πρόκειται να δημοσιευτεί στα μέσα αυτής της βδομάδας. Ετσι θα πρέπει το αργότερο το Σάββατο να βρίσκομαι ελεύθερος.

(…) Τα βασικά σημεία του νόμου είναι τούτα δω: 1) Μειώνονται οι ποινές του θανάτου και των ισοβίων στα 20 χρόνια. Επίσης μειώνονται οι ποινές 20-10 ετών στα 10 χρόνια. Επίσης όσοι εκτίουν ποινές μικρότερες των 10 ετών απολύονται αμέσως με αναστολή.

(…) Με τον νόμο αυτό βγαίνουν αμέσως από τις εδώ Φυλακές 18-23 (οι 5 είναι αμφισβητούμενοι) σε σύνολο 64 πολιτικών κρατουμένων. Επίσης βγαίνουν 2 από τις 8 γυναίκες καθώς και ένας ίσως από τους 6 των φυλακών της Σωτηρίας. Οι υπόλοιποι υπάγονται στην πιο πάνω Επιτροπή και στον Υπουργό. Λέγεται αόριστα ότι “θα βγουν” τουλάχιστον οι περισσότεροι. Ομως το πράγμα είναι πολύ αμφίβολο αν δεν ασκηθεί έντονη πίεση. Αν αντίθετα υπάρξει το ενδιαφέρον και ασκηθεί έντονη πίεση παντού, υπάρχει η δυνατότητα να βγούνε όλοι. Θα δούμε τι θα γίνει (…)».

«Κώδικες»
Η διάσπαση του ’68 και τα… «Μαθηματικά»
Η διάσπαση του ΚΚΕ κατά τη 12η Πλατιά Ολομέλεια της ΚΕ του (5-15 Φεβρουαρίου 1968 στη Βουδαπέστη) βρήκε και πάλι τον Κ. Φιλίνη στις φυλακές της Αίγινας. Τα νέα έφθαναν στους έγκλειστους κομμουνιστές με διάφορους τρόπους και κυκλοφορούσαν από συγκρατούμενο σε συγκρατούμενο προκαλώντας ιδεολογικές και πολιτικές συγκρούσεις. Από την κόρη του μαθαίνει για τις εξελίξεις αλλά με έναν κωδικοποιημένο τρόπο. Η επικοινωνία τους εστιάζεται στα… «Μαθηματικά» και στην αναγκαιότητα να «συμπληρωθούν» με σύγχρονα θέματα όπως «η θεωρία των συνόλων, οι πιθανότητες, η θεωρία των παιγνίων, η κυβερνητική» κτλ. Δεν είναι τίποτε άλλο παρά οι «κώδικες» πίσω από τους οποίους αντάλλασσαν σκέψεις για την κατάσταση που είχε διαμορφωθεί και όπου με την έννοια «Μαθηματικά» υπονοούνταν το κομμουνιστικό κίνημα.

Φυλακές Αίγινας 12/2/68

Επιστολή του Φιλίνη προς την κόρη του από τις φυλακές της Αίγινας στις 12/2/1968. Πάνω αριστερά διακρίνεται η επισήμανση της αρχών της φυλακής που αναφέρει: «Είστε σύντομοι, περιορίζεσθε εις οικογενειακά ζητήματα»

«Αγαπημένη μου Αννιώ,
(…) Διάβασα με ενδιαφέρον αυτά που μου γράφεις για το πρόγραμμα της Σχολής σας. Συμφωνώ μαζί σου ότι τα Μαθηματικά, τα παλιότερα, και με τις λεπτομέρειες που γινόντουσαν, ήταν σε μεγάλο βαθμό απώλεια χρόνου και σπατάλη προσπαθειών. Ενώ όμως αυτά θα πρέπει να συντομευθούν, είναι απαραίτητο να συμπληρωθούν με τα σύγχρονα μαθηματικά, όπως θεωρία των Συνόλων, Γραμμικός προγραμματισμός, Πιθανότητες & Στατιστική, Θεωρία των παιγνίων. Επίσης είναι απαραίτητη η Κυβερνητική και η Επιχειρησιακή Ερευνα (Etude Operationelle) που δίνουν μια καινούργια μέθοδο έρευνας κατάλληλη για όλες σχεδόν τις επιστήμες της εποχής μας. Γράψε μου, αν θέλεις, τι συγκεκριμένα διαβάζετε από τα σύγχρονα Μαθηματικά που μου λες».

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ