Η υπουργός Ανάπτυξης κ. Βάσω Παπανδρέου παραμένει ένα από τα «ατού» του ΠαΣοΚ στην ιδιαίτερα δύσκολη εκλογική περιφέρεια της Β’ Αθηνών. Η κ. Παπανδρέου θεωρεί ότι αυτές οι εκλογές είναι πράγματι κρίσιμες, καθώς διακυβεύεται τόσο η επιτυχία της σύγκλισης όσο και η κοινωνική συνοχή. Εκφράζει βεβαιότητα για τη νίκη του ΠαΣοΚ και επιμένει στην ανάγκη να αλλάξει ριζικά το πολιτικό τοπίο, ώστε να εκσυγχρονιστεί συνολικά το πολιτικό σύστημα. Η υπουργός Ανάπτυξης ασκεί συγκεκριμένη κριτική στις προεκλογικές εξαγγελίες του κ. Εβερτ και ανασκευάζει μεθοδικά τις οικονομικές θέσεις της Νέας Δημοκρατίας, τις οποίες θεωρεί καταστροφή για την οικονομία. Η κ. Βάσω Παπανδρέου υποστηρίζει ότι οι παραγωγικές τάξεις της ελληνικής κοινωνίας, από τους αγρότες και τους μικρομεσαίους αλλά και τους εργαζόμενους ως τους επιχειρηματίες, έχουν να προσδοκούν οφέλη μόνο από το ΠαΣοΚ. Πεποίθηση της κ. Παπαδρέου αποτελεί ότι η ανάπτυξη της οικονομίας και η διαφύλαξη της κοινωνικής συνοχής μόνο από το πρόγραμμα του ΠαΣοκ μπορούν να προέλθουν.
Η υπουργός Ανάπτυξης εισάγει υπέρ του ΠαΣοΚ το στοιχείο της ωριμότητας και της εμπειρίας των στελεχών του, τα οποία σε όλες τις περιπτώσεις απέδειξαν ότι κατακτούν την πολιτική ενότητα του χώρου μέσα από άψογες δημοκρατικές διαδικασίες, ενώ καλεί εμμέσως τον κ. Τσοβόλα να εγκαταλείψει τον δρόμο που ακολουθεί και να επανενταχθεί στο ΠαΣοΚ.
Κυρία Παπανδρέου, ένα από τα ουσιώδη θέματα που τίθενται προς κρίση σε αυτές τις εκλογές είναι η επίτευξη του στόχου της σύγκλισης. Το ΠαΣοΚ μπορεί να εγγυηθεί αυτή την πορεία;
«Κρίνονται πολύ περισσότερα, κύριε Ευθυμίου. Ο στόχος της σύγκλισης δεν είναι μόνο η πορεία των αριθμών. Υπάρχει μπροστά μας μια κρίσιμη επιλογή για το είδος της κοινωνίας που θέλουμε να έχουμε στο τέλος του 20ού και στις αρχές του 21ου αιώνα. Η σύγκλιση έχει δύο όψεις: την ονομαστική και την πραγματική. Το ΠαΣοΚ είναι το μόνο κόμμα που έχει ολοκληρωμένη και συγκροτημένη πολιτική, για να εγγυηθεί την ισότιμη ένταξη της Ελλάδας σ’ αυτή την κοσμογονική διαδικασία της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Πολύ φοβάμαι, μάλιστα, από τις αντιφατικές και αλληλοαναιρούμενες θέσεις που παρουσιάζει ο κ. Εβερτ, ότι ο σημερινός αρχηγός της αξιωματικής αντιπολίτευσης δεν έχει απλώς λάθος. Μάλλον δεν αντιλαμβάνεται καν τη φύση των προβλημάτων».
Είτε ονομαστική είτε πραγματική η σύγκλιση, θα έχουμε έξι χρόνια λιτότητας, κυρία Παπανδρέου, για να γίνει εφικτή;
«Εδώ ακριβώς βρίσκεται, κατά τη γνώμη μου, ένα από τα ουσιώδη ζητήματα που διακυβεύονται σ’ αυτές τις εκλογές: αν η χώρα θα επιτύχει τους ευρωπαϊκούς της στόχους με κοινωνική δικαιοσύνη και κοινωνική συνοχή ή αν, μαζί με την αποτυχία στη σύγκλιση, οδηγηθούμε στην οικονομική αποδιάρθρωση, που θα σημάνει και την οικονομική και κοινωνική εξαθλίωση μεγάλων τμημάτων του ελληνικού λαού. Αυτή τη στιγμή το ΠαΣοΚ, μετά τρία χρόνια μιας επιτυχούς οικονομικής πολιτικής, μπορεί να εγγυηθεί ότι οι θυσίες του ελληνικού λαού τόσων χρόνων έχουν αρχίσει να αποδίδουν καρπούς. Ο πληθωρισμός έπεσε, τα επιτόκια μειώθηκαν δραστικά, είχαμε το 1995 πρωτογενές πλεόνασμα στον προϋπολογισμό. Θέσαμε τις βάσεις για μια σταθερή πορεία της οικονομίας, που θα επιτρέπει κάθε χρόνο τη βελτίωση των πραγματικών εισοδημάτων των εργαζομένων, θα επιτρέπει την ανακατανομή και αναδιανομή πραγματικού εθνικού πλούτου και όχι νέων δανείων, που θα αποτελέσουν την ταφόπετρα της προσπάθειας δημοσιονομικής εξυγίανσης».
Ο κ. Εβερτ όμως επιμένει, επικαλούμενος επίσημα στοιχεία όπως βεβαιώνει ότι είναι δυνατό, με κόστος ολιγότερο των 300 δισ., να βελτιωθεί αισθητά η οικονομική θέση μεγάλων κατηγοριών του πληθυσμού.
«Με συγχωρείτε, αλλά αυτά είναι ασυγχώρητες επιπολαιότητες για σύγχρονο πολιτικό ηγέτη. Αυτά μπορούσαν να λέγονται το 1960 ή το ’70, αλλά είναι αδιανόητο να υποστηρίζονται στο σημερινό ελληνικό και ευρωπαϊκό περιβάλλον. Ο κ. Εβερτ ισχυρίστηκε ότι θα μοιράσει όλες αυτές τις παροχές (που δεν είναι 300 αλλά 600 τουλάχιστον 600 δισ.) στις πρώτες 30 ημέρες της διακυβέρνησής του. Λέει δε ότι θα βρει αυτά τα λεφτά από την αύξηση του ΑΕΠ κατά 4% ετησίως. Εδώ καταργείται η κοινή λογική. Πριν απ’ όλα καμία αύξηση των επενδύσεων άρα και καμία αύξηση του ΑΕΠ δεν γίνεται με κυβερνητικές αποφάσεις. Δεύτερον, ενώ η ανάπτυξη είναι υπόθεση μακρού χρόνου και, κυρίως, υπόθεση σταθερού και αξιόπιστου περιβάλλοντος, ο κ. Εβερτ ήδη θα έχει ανατινάξει τον προϋπολογισμό, δίνοντας μεν παροχές, ανατρέποντας όμως το πρόγραμμα σύγκλισης και ανοίγοντας νέο κύκλο δανεισμού, που με τη σειρά του θα τροφοδοτήσει τον πληθωρισμό. Πρόκειται για απίστευτη επιπολαιότητα, για επαναφορά ενός πλειοδοτικού λαϊκισμού που οποιοσδήποτε υπεύθυνος, σύγχρονος πολιτικός είναι αδιανόητο να υπηρετεί. Λυπάμαι πολύ που ο κ. Εβερτ διακυβεύει το μέλλον της χώρας προσπαθώντας να διασώσει τη θέση του στην αρχηγία της Νέας Δημοκρατίας.
Ολα αυτά φανερώνουν απλά ότι ο κ. Εβερτ δεν πιστεύει ότι θα κερδίσει τις εκλογές. Ο κ. Εβερτ προσπαθεί, πλειοδοτώντας σε παροχές, να παραπλανήσει κάποια τμήματα του ελληνικού λαού, ώστε ηττώμενος, να “πέσει στα μαλακά” και να διασώσει την καρέκλα του στην ηγεσία της Νέας Δημοκρατίας. Πιστεύω όμως ότι και εκεί θα διαψευσθεί. Η νίκη του ΠαΣοΚ στις 22 Σεπτεμβρίου θα έλθει με μεγάλη απόσταση από τη Νέα Δημοκρατία, από μια ευρεία λαϊκή πλειοψηφία».
Πέραν, πάντως, του κ. Εβερτ, δεν υπάρχει θέμα με ορισμένες κοινωνικές κατηγορίες, όπως τους αγρότες, τους μικρομεσαίους κτλ.;
«Να ξεκαθαρίσουμε κάτι. Πολλά από τα προβλήματα των αγροτών διαμορφώθηκαν από τις επιλογές της κυβέρνησης της Νέας Δημοκρατίας το 1990-93. Τότε, στο πλαίσιο της GATT, δεν υπήρξε ούτε πρόνοια ούτε επιτυχής διαπραγμάτευση από τη Νέα Δημοκρατία. Το ΠαΣοΚ έχει ισχυρούς δεσμούς και ειδική μέριμνα για τους αγρότες. Η διαφορά μας με τη Νέα Δημοκρατία είναι προγραμματική. Εμείς και πρόνοια για το αγροτικό εισόδημα έχουμε και μέτρα συγκεκριμένα για τις συντάξεις ή διευκολύνσεις και απαλλαγές έχουμε εφαρμόσει. Το ζήτημα είναι αλλού: εμείς έχουμε το σχέδιο και το πρόγραμμα για την αναμόρφωση των γεωργικών δομών και της υποδομής, για την αναδιάρθρωση της παραγωγής, την εισαγωγή νέων τεχνολογιών, την ενίσχυση του νέου αγρότη. Εχουμε το σχέδιο για μια γεωργία ανταγωνιστική, ώστε να επιβιώσει στο δύσκολο τοπίο που επιφυλάσσει η αλλαγή της Κοινής Αγροτικής Πολιτικής. Αντιθέτως, ο κ. Εβερτ, μοιράζοντας 10.000 δρχ. στους αγρότες, υποτιμά τόσο το πρόβλημα όσο και τη νοημοσύνη του αγροτικού κόσμου. Τα συμφέροντα του έλληνα αγρότη είναι ταυτισμένα με την πολιτική μας πρόταση. Οι αγρότες ξέρουν να κρίνουν και να επιλέγουν. Και ήδη έχουν απορρίψει τη λαϊκιστική παροχολογία του κ. Εβερτ εν ονόματι των πραγματικών τους συμφερόντων».
Θα μπορούσατε να υποστηρίξετε το ίδιο και για τους μικρομεσαίους, κυρία Παπανδρέου; Εδώ προσκομίστηκαν αριθμοί για επιχειρήσεις που κλείνουν κτλ. Τους διαψεύδετε;
«Η χειρότερη μορφή “μαύρης προπαγάνδας” είναι η μισή αλήθεια. Κλείνουν πράγματι ετησίως αρκετές μικρομεσαίες επιχειρήσεις. Τα επίσημα στοιχεία των Επιμελητηρίων όμως μαρτυρούν ότι κάθε χρόνο ανοίγουν πολύ περισσότερες επιχειρήσεις από αυτές που κλείνουν. Διεθνώς άλλωστε έχει υπολογιστεί ότι ο μέσος όρος ζωής της μικρομεσαίας επιχείρησης είναι περίπου πέντε χρόνια. Υπάρχουν λοιπόν προβλήματα, αλλά και υγιής πρωτοβουλία στον χώρο των μικρομεσαίων. Οι πολιτικές του ΠαΣοΚ αποσκοπούν στη στήριξη των μικρομεσαίων επιχειρήσεων, στην προώθηση των απαραίτητων διαρθρωτικών προσαρμογών στον σημερινό ανταγωνισμό, με στόχο τη δημιουργία σύγχρονων επιχειρήσεων, με δυναμικά προϊόντα και υπηρεσίες. Οπως τόνισε και ο Πρωθυπουργός, στο διάστημα 1994-99, το σύνολο των προγραμμάτων και παρεμβάσεών μας στον χώρο των μικρομεσαίων επιχειρήσεων φθάνει στο συνολικό ύψος των 370 δισ. δρχ.
Γενικότερα, το ΠαΣοΚ υπερτερεί και σε έργο και σε πρόγραμμα από τη Νέα Δημοκρατία. Και στη βιομηχανία έχουμε αύξηση της παραγωγής, και στον αγροτικό τομέα η κατάσταση είναι πολύ καλύτερη από ό,τι επί Νέας Δημοκρατίας…».
Να σας διακόψω. Ο κ. Εβερτ, πάλι με αριθμούς, επιτέθηκε στην τουριστική πολιτική του ΠαΣοΚ. Και ο τουρισμός έχει πράγματι προβλήματα…
«Εφέτος ήταν μια χρονιά δύσκολη για τον τουρισμό, καθώς σε όλη την Ευρώπη μειώθηκε η τουριστική κίνηση. Παρά αυτή τη γενικότερη μείωση, η μείωση στην Ελλάδα θα είναι τελικά μονοψήφια, ενώ έχουμε αύξηση στο τουριστικό συνάλλαγμα σε σχέση με πέρυσι. Ηδη έχει ξεκινήσει ένα πρόγραμμα αναβάθμισης του τουρισμού, του οποίου γρήγορα θα φανούν τα αποτελέσματα. Ο κ. Εβερτ ψεύδεται, χρησιμοποιεί στοιχεία τα οποία είναι αναληθή, και δημαγωγεί συνειδητά. Προχωρεί και στον τομέα του τουρισμού σε παράδοξες υποσχέσεις, που, αν υποθέσουμε ότι τις υλοποιούσε, θα δημιουργούσε το μοναδικό παγκοσμίως φαινόμενο μιας συντεχνιακής κυβέρνησης».
Εννοείτε την υπόσχεση του κ. Εβερτ ότι τον Γενικό Γραμματέα Τουρισμού θα τον ορίζουν οι εκπρόσωποι των τουριστικών επαγγελμάτων;
«Ακριβώς. Κατά την πρόταση του κ. Εβερτ, ο κάθε υπουργός δεν θα είναι πολιτικό πρόσωπο αλλά εκπρόσωπος κάποιας τάξης ή επαγγελματικής ένωσης. Θα επρόκειτο βεβαίως για την πλήρη διάλυση του κυβερνητικού και κρατικού μηχανισμού και τη ριζική απεμπόληση της έννοιας του δημοσίου συμφέροντος».
Πάντως ο κ. Εβερτ προσδιόρισε ότι η πρότασή του αφορά ειδικά τον Γενικό Γραμματέα Τουρισμού.
«Δεν μπορεί να κατατμηθεί η κυβερνητική ευθύνη, σε κανένα επίπεδο, ούτε ο τουρισμός προσφέρεται για παιχνίδια. Ο Γενικός Γραμματέας Τουρισμού πρέπει να έχει μεγαλύτερη μονιμότητα. Εχω προτείνει να είναι πενταετούς θητείας, με διακομματική συναίνεση, ώστε να υπάρχει συνέχεια και συνοχή στην τουριστική πολιτική. Δεν μπορεί όμως ο κάθε γραμματέας ή ο κάθε υπουργός να υποδεικνύεται από τις συνδικαλιστικές ηγεσίες των παραγωγικών τάξεων. Αλλωστε υπάρχει η εμπειρία στον ΕΟΤ και με εκπρόσωπο των επιχειρηματιών, των ξενοδόχων, που δεν είναι από τις καλύτερες περιόδους στον ελληνικό τουρισμό…».
Επανέρχομαι στο πρώτο μου ερώτημα, κυρία Παπανδρέου, και ερωτώ ευθέως: Εχετε μπροστά σας, όπως εσείς περιγράψατε, μια δύσκολη κυβερνητική περίοδο. Τι εγγυάται ότι το ΠαΣοΚ, στο οποίο πλέον υπάρχουν ανοιχτά ομάδες, ρεύματα, τάσεις κτλ., δεν θα έχει εσωτερικούς περισπασμούς στην άσκηση του κυβερνητικού έργου;
«Το ΠαΣοΚ, αντιθέτως από τη Νέα Δημοκρατία, έχει κατ’ εξοχήν θωρακίσει την πολιτική του ενότητα. Αναπτύχθηκαν, πράγματι, στο ΠαΣοΚ και ρεύματα και τάσεις, και προσωπικές φιλοδοξίες. Αλλά αποδείχθηκαν φαινόμενα υγιή και προωθητικά της πολιτικής σύνθεσης μέσα στο ΠαΣοΚ. Οι διαδικασίες μετά την παραίτηση, όσο και μετά τον θάνατο μιας ιστορικής μορφής, όπως αυτή του Ανδρέα Παπανδρέου, απέδειξαν τους βαθείς και ισχυρούς δεσμούς πολιτικής ενότητας που διαθέτει το ΠαΣοΚ, πέρα από πρόσωπα. Είμαστε ενωμένοι, μέσα από καθαρές διαδικασίες δημοκρατικής σύνθεσης απόψεων και λειτουργιών. Οι κυβερνητικές μας θέσεις προκύπτουν από πολιτική συμφωνία του κομματικού κορμού, όπως εκφράστηκε με τις αποφάσεις του Συνεδρίου. Είμαστε κόμμα κυβερνητικής ευθύνης, με εξαιρετικά ισχυρό και έμπειρο στελεχικό δυναμικό σε όλα τα επίπεδα. Θα έλεγα, μάλιστα, ότι η ειδοποιός διαφορά του ΠαΣοΚ από τη Νέα Δημοκρατία είναι ότι εμείς, ως κόμμα, από τη βάση ως την κορυφή, έχουμε σαφή συνείδηση των προτεραιοτήτων της πολιτικής σ’ αυτή την ιστορική φάση της χώρας. Φυσικά, στη διακυβέρνησή μας από τις 23 Σεπτεμβρίου, θα προχωρήσουμε σε τομές και ρήξεις που κάποιους θα δυσαρεστήσουν, αλλά θα ωφελήσουν πολύ περισσότερους. Σ’ αυτές τις ρήξεις, το ΠαΣοΚ έχει καταλήξει ώριμα, στο σύνολό του. Οχι απλώς δεν θα έχουμε πρόβλημα, αλλά, αντιθέτως, το κόμμα θα στηρίξει τις ρήξεις και τις τομές της κυβέρνησης.
Σκεφθείτε τώρα πόσο ανέτοιμη είναι η Νέα Δημοκρατία, πόσο διχασμένη, πόσο αυτοπαγιδευμένη στους κρουνούς των λαϊκιστικών παροχών του κ. Εβερτ, για να καταλάβετε ότι είναι αδύνατο να πείσει για τη στοιχειώδη δυνατότητα να ασκήσει κυβερνητικό έργο. Η σύγκριση μεταξύ ΠαΣοΚ και Νέας Δημοκρατίας είναι καταλυτική υπέρ του ΠαΣοΚ, σε όλα τα επίπεδα».
Να σας επισημάνω όμως ότι υπάρχει ήδη ένα ρήγμα, η περίπτωση του ΔΗΚΚΙ, του κ. Τσοβόλα…
«Είναι πολύ λάθος η στιγμή που ο Δημήτρης Τσοβόλας διάλεξε να πορευθεί εκτός ΠαΣοΚ. Είναι κατανοητοί πολλοί από τους λόγους, για κάποιες πικρίες του. Είναι σαφές ότι πολλές φορές πιέστηκε, κράτησε το βάρος μιας δίωξης, αδικήθηκε κιόλας. Στο σημερινό ΠαΣοΚ, το ΠαΣοΚ του ανοιχτού δημοκρατικού διαλόγου, το ΠαΣοΚ που ούτε υπάρχουν ούτε μπορούν να λειτουργήσουν αποκλεισμοί, χωρούν όλες οι απόψεις και επιβάλλεται ο διάλογος. Οι θέσεις είναι περισσότερο χρήσιμο να αναπτύσσονται μέσα σε κόμματα εξουσίας, ώστε να καταλήγουν να είναι ωφέλιμες, παρά να τροφοδοτούν μηχανισμούς ψήφων περιστασιακής διαμαρτυρίας.
Πιθανόν, σήμερα, ο Δημήτρης Τσοβόλας να εκφράζει κάποιους δυσαρεστημένους παλαιούς μας ψηφοφόρους. Θα επαναλάβω όμως το εξής: η λύση των προβλημάτων που προκαλούν τη δυσαρέσκεια για τις ανεπάρκειες της κοινωνικής μας πολιτικής, τα τρία τελευταία χρόνια, δεν θα προέλθει μέσα από το ΔΗΚΚΙ αλλά από το ΠαΣοΚ. Από την ανάπτυξη και την ενίσχυση του κοινωνικού προσώπου του ΠαΣοΚ, που είναι προτεραιότητα της νέας κυβερνητικής μας θητείας. Οι φίλοι του Τσοβόλα θα ψηφίσουν στις 22 Σεπτεμβρίου και πάλι ΠαΣοΚ».
Ισχύει αυτή η λογική του διαλόγου μέσα στους κόλπους ενός μεγάλου κόμματος εξουσίας και για τον υπόλοιπο χώρο της Κεντροαριστεράς, κυρία Παπανδρέου;
«Η σύγκλιση της Κεντροαριστεράς είναι μια πολύ ευαίσθητη διαδικασία, που πιστεύω ότι πρέπει να παραμείνει εκτός προεκλογικού πεδίου αντιπαραθέσεων ή χρησιμοποιήσεων. Οι εκλογές δεν προσφέρονται γι’ αυτή τη σύγκλιση. Οπως τόνισα και παλαιότερα, κάθε μορφή ηγεμονισμού ή ιδιοκτησιακής σχέσης με την Αριστερά ακυρώνει τον διάλογο, που εξ ορισμού δεν είναι υπόθεση κορυφής αλλά ουσιαστικής κοινωνικής και πολιτικής σύγκλισης στα κοινωνικά μέτωπα. Οι μεγάλες τομές του εκσυγχρονισμού θα αποδειχθούν και το γόνιμο έδαφος της σύγκλισης των πρωτοπόρων κοινωνικών και πολιτικών δυνάμεων της Κεντροαριστεράς. Και εκεί βρίσκεται το μέλλον».
