Οταν οι νεκροί κατηγορούν

Ενα από τα σημεία αναφοράς του εικοστού αιώνα είναι, αναμφισβήτητα, ο κομμουνισμός. Κυριάρχησε για το μεγαλύτερο μέρος του αιώνα, σε ένα τεράστιο τμήμα του παγκόσμιου χάρτη, επηρεάζοντας τις ζωές δισεκατομμυρίων ανθρώπων. Για πολλούς αγνούς ιδεολόγους ο κομμουνισμός αποτέλεσε το ιδανικό πολιτικό και οικονομικό σύστημα για την οργάνωση μιας κοινωνίας. Τόσο πολύ, μάλιστα, ενστερνίστηκαν το κήρυγμά του ορισμένοι εξ αυτών, που έδωσαν ακόμη και τη ζωή τους στον αγώνα για την εξάπλωσή του. Ερχεται όμως κάποτε η στιγμή που ορισμένα πράγματα πρέπει να μπαίνουν στη θέση τους.

Για όλους εμάς που ορισμένα αγαθά της ζωής τα εκλαμβάνουμε ως δεδομένα, το φλερτάρισμα με μια ιδεολογία που εκ πρώτης όψεως έχει αγνά κίνητρα είναι ίσως κάτι το ρομαντικό, κάτι το ευγενές. Ωστόσο μια ιδεολογία, και κατ’ επέκταση το κοινωνικό και οικονομικό οικοδόμημα που κτίζεται επί των θεμελίων της, υπόκειται σε πολλά και αυστηρά κριτήρια αξιολόγησης όπως είναι, μεταξύ άλλων, η δυνατότητα του συστήματος να παράγει ανάπτυξη και πλούτο για όλους τους κατοίκους του, η δυνατότητα του συστήματος να προάγει την κοινωνική δικαιοσύνη, η επίδρασή του στο περιβάλλον, η ποιότητα της ζωής των κατοίκων του, ήτοι η δημοκρατία, η ελευθερία, τα πολιτικά και ατομικά δικαιώματα.

Σήμερα ξέρουμε πώς και γιατί ο κομμουνισμός απέτυχε παταγωδώς σε όλα τα παραπάνω πεδία. Από οικονομικής απόψεως χρεοκόπησε. Το περιβάλλον σε όλες τις χώρες όπου εφαρμόστηκε υποβαθμίστηκε αισθητά και από κοινωνικής απόψεως οι μαρτυρίες συνηγορούν στην άποψη ότι στο όνομα του κομμουνισμού ετελέσθησαν τα μεγαλύτερα εγκλήματα στην Ιστορία της ανθρωπότητας.

Το παρόν βιβλίο ασχολείται αποκλειστικά και μόνον με την πολιτική εφαρμογή του κομμουνιστικού μοντέλου στις χώρες που το βίωσαν. Δεν ασχολείται με τις οικονομικές επιδόσεις του περισσότερο από όσο χρειάζεται. Η βασική παράμετρος πάνω στην οποία κινείται είναι η λειτουργία των μηχανισμών καταστολής και τρομοκρατίας που χρησιμοποίησε η κομμουνιστική εξουσία. Και είναι ομολογουμένως τρομακτικά αποκαλυπτικό.

Σύμφωνα με τη «Μαύρη Βίβλο», ο δυτικός κόσμος γνώρισε μόνον μικρά τμήματα της φρίκης του κομμουνισμού. Αλλωστε όσο πιο φρικτά είναι αυτά που ακούγονται τόσο λιγότερο πιστευτά γίνονται. Ως τον Β´ Παγκόσμιο Πόλεμο είχαν αρχίσει να καταφθάνουν στις δυτικές κοινωνίες τα νέα από τις δίκες της Μόσχας και τα εγκλήματα του Στάλιν στη σοβιετική ύπαιθρο. Πρώην συνοδοιπόροι επέστρεφαν στη Δύση μεταφέροντας απίστευτα τραγικές ιστορίες, αρκετοί κάτοικοι των παραμεθορίων περιοχών αυτομολούσαν σε γειτονικές χώρες και διέδιδαν τα νέα. Ωστόσο μετά τη νίκη των συμμάχων εναντίον των δυνάμεων του Αξονα, η Σοβιετική Ενωση σε έναν μεγάλο βαθμό εξαγνίστηκε και ηρωοποιήθηκε. Πώς θα μπορούσε να κατηγορηθεί κάποιος που συνεισέφερε σε σημαντικότατο βαθμό στη νίκη κατά του Χίτλερ; Ετσι πολλά από τα θέματα που σχετίζονταν με τον κομμουνισμό και με τα εγκλήματά του έγιναν ταμπού στις δυτικές κοινωνίες των μεταπολεμικών ετών. Λίγοι τολμούσαν να αναφερθούν στα γεγονότα, καθώς υπήρχε ο φόβος ότι η (εξαιρετικά αποτελεσματική) κομμουνιστική προπαγάνδα θα τους κολλούσε τη «ρετσινιά» του αντιδραστικού, του φασίστα, του ιμπεριαλιστή, του σιωνιστή και τα λοιπά ευτράπελα που ακούγονται ακόμη και σήμερα.

Πολλοί από τους συγγραφείς της «Μαύρης Βίβλου» υπήρξαν οι ίδιοι κομμουνιστές ή εν πάση περιπτώσει αριστεροί, κάτι που θα συνηγορούσε στην αντικειμενικότητά τους. Ωστόσο έπεσαν θύματα δριμύτατων επιθέσεων εναντίον του κύρους και της επιστημονικής τους υποστάσεως στην ίδια τους τη χώρα, τη Γαλλία. Και δεν είναι άλλη η προσπάθειά τους από την καταγραφή, μέσα από ντοκουμέντα και αυθεντικές μαρτυρίες, των εγκληματικών ενεργειών των διαφόρων κομμουνιστικών καθεστώτων που σαν πανώλη εξαπλώθηκαν από τη Β. Κορέα ως την Καμπότζη και από την ΕΣΣΔ ως τη Νικαράγουα.

Στην ΕΣΣΔ η άνοδος του μπολσεβίκικου (και μετέπειτα κομμουνιστικού) τυραννικού καθεστώτος οδήγησε από τα πρώτα κιόλας χρόνια σε λιμούς που είχαν ως αποτέλεσμα εκατομμύρια θανάτους. Η αναγκαστική κολεκτιβοποίηση των αγροτικών γαιών οδήγησε στην εκτόπιση εκατοντάδων χιλιάδων «αντιδραστικών» κουλάκων και αγροτών, στις κατά περιόδους εκτελέσεις των «αντεπαναστατικών» στοιχείων και των «πρακτόρων του ιμπεριαλισμού», σε βασανιστήρια που στόχο είχαν την απόσπαση των πιο απίθανων ομολογιών (θα άξιζε να διαβάσει κανείς το γνωστό βιβλίο του Α. Καίσλερ για το θέμα αυτό).

Την παντελή αναποτελεσματικότητα του συστήματος, συνεπεία της ελλείψεως των κατάλληλων οικονομικών κινήτρων, κλήθηκε να καλύψει τόσο η βία και η καταστολή όσο και η καταναγκαστική εργασία (αναμόρφωση!) στο αρχιπέλαγος των γκουλάγκ. Το όπλο όμως που χρησιμοποιήθηκε περισσότερο και από αυτήν την τρομοκρατία ήταν εκείνο της πείνας. Στις περιοχές στις οποίες έπρεπε να επιβληθούν κάποιες αλλαγές δεν υπήρχε κανένας ενδοιασμός στο να καταδικασθούν σε έναν αργό και βασανιστικό «διά της σιτοδείας θάνατο» εκατομμύρια άνθρωποι. Τόσο αποτελεσματικό ήταν αυτό το όπλο που βρήκε μιμητές στους περισσότερους κομμουνιστές δικτάτορες, από τον Μάο της Κίνας ως τον Μεγκίστου της Αιθιοπίας και τον Πολ Ποτ της Καμπότζης.

Η ειρωνεία είναι ότι ο Στάλιν, ο Μάο και οι υπόλοιποι τύραννοι ξεπέρασαν και αυτόν ακόμη τον Χίτλερ στις εθνικές καθάρσεις. Η διεθνιστική ιδεολογία του κομμουνισμού δεν ανταποκρινόταν ουδαμώς στην πραγματικότητα. Εκατοντάδες χιλιάδες Ουκρανοί, Τάταροι, Ελληνες, Εβραίοι, Λιθουανοί, Εσθονοί, Πολωνοί, Θιβετιανοί, Καμποτζιανοί βρέθηκαν στο στόχαστρο τών κατά τόπους μυστικών υπηρεσιών. Εκτοπίσεις, βασανιστήρια και εκτελέσεις. Πουθενά αλλού η ανθρώπινη ζωή δεν είχε μικρότερη αξία. Ο τρόμος κυριαρχούσε.

Οι περιγραφές που περιέχονται σε αυτό το βιβλίο συγκλονίζουν. Εκτοπισμένοι στη Σιβηρία μέσα στο καταχείμωνο, μετά από ταξίδι δύο μηνών μέσα σε βαγόνια για ζώα, χωρίς κατάλυμα, χωρίς ρούχα και χωρίς τροφή, πολλά εκατομμύρια άνθρωποι έπρεπε να καταφέρουν να επιβιώσουν τρώγοντας φλούδες δένδρων. Η θνησιμότητα των εκτοπιζομένων έφθανε το τριάντα με σαράντα τοις εκατό. Οικογένειες χωρίζονταν για να μη σμίξουν ποτέ ξανά. Συχνά μια λάθος ερώτηση για την τύχη ενός συγγενούς μπορούσε να οδηγήσει, στην καλύτερη περίπτωση, στην εξορία.

Δεν αποτελεί η «Μαύρη Βίβλος» ένα ατεκμηρίωτο κατηγορητήριο κατά του κομμουνισμού. Παρατίθενται εκατοντάδες μαρτυρίες και ντοκουμέντα. Η έκδοσή του αποτελεί αναντίρρητα μια συνεισφορά στην αποκατάσταση της ιστορικής αλήθειας και στην αποκατάσταση της μνήμης των νεκρών.

Ο κ. Νίκος Α. Κεράνης είναι οικονομολόγος και οικονομικός αναλυτής.