Η δίκη των τραπεζών

Τον μύθο του Αισώπου περί του λέοντος και του όνου, που αποφάσισαν να κάνουν εταιρεία και τελικά την πλήρωσε ο γάιδαρος, ίσως θυμίζει η πρακτική των τραπεζών να επιβάλλουν τόκους επί των τόκων σε χρέη, χωρίς κανένα χρονικό ή άλλον περιορισμό. Το ανώτατο δικαστήριο της χώρας καλείται τώρα να κρίνει αν ο ανατοκισμός που έχει οδηγήσει χιλιάδες δανειολήπτες σε απόγνωση και επιχειρήσεις σε οικονομική καταστροφή είναι παράνομος ή όχι. Το ζητούμενο είναι πλέον αν η Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, στην οποία συζητήθηκε το μείζον θέμα για τα πανωτόκια, θα υιοθετήσει τη ρηξικέλευθη πρόταση του Εισαγγελέως του Αρείου Πάγου (το περιεχόμενο της οποίας δημοσίευσε «Το Βήμα» σε αποκαλυπτικό ρεπορτάζ για τον ανατοκισμό στις 16.11.1997), που πρότεινε χωρίς περιστροφές: Παράνομος ο ανατοκισμός όταν γίνεται χωρίς τη συγκατάθεση του οφειλέτη και δίχως τις ασφαλιστικές δικλίδες για την προστασία εκείνου, που μπορεί από ανάγκη να συρθεί σε λεόντειες συμφωνίες.

Χιλιάδες πολίτες – θύματα της πρακτικής των τραπεζών να «φορτώνουν» τα δάνεια με πανωτόκια ζητούν έννομη προστασία από τη Δικαιοσύνη, ενώ οι εκπρόσωποι των τραπεζών δηλώνουν ότι θα «καταρρεύσει το πιστωτικό σύστημα αν ανατραπεί μια πρακτική που ακολουθήθηκε επί 17 ολόκληρα χρόνια» και κρούουν τον κώδωνα του κινδύνου επισημαίνοντας ότι, αν κριθούν παράνομοι οι ανατοκισμοί, θα επέλθει χάος. Χιλιάδες αγωγές θα κατατεθούν στα δικαστήρια και όσοι έχουν πληρώσει πανωτόκια θα τα γυρεύουν πίσω, ενώ είναι άγνωστο τι θα γίνει με τα ακίνητα και τις επιχειρήσεις που βγήκαν στον πλειστηριασμό για να πληρωθούν οι ανατοκισμοί.

Μετά την αποκάλυψη του «Βήματος» για τις οδυνηρές συνέπειες του ανατοκισμού, ο υπουργός Δικαιοσύνης δήλωσε ότι μελετά νομοθετική μεταβολή (μετά την έκδοση της αποφάσεως από τον Αρειο Πάγο), ενώ και κυβερνητικά στελέχη προβληματίζονται για τις κοινωνικές και οικονομικές συνέπειες που προκαλούνται από την επιβολή τόκων πάνω στους τόκους. Πέρα όμως από τα επιχειρήματα των δύο πλευρών (τράπεζες και δανειολήπτες) η ζωή είναι ίσως το μόνο αντικειμενικό κριτήριο για την επιτυχή εφαρμογή ενός θεσμού ή ενός μέτρου. «Η ορθότητα μιας λύσεως κρίνεται από τις έννομες συνέπειες που έχει στη ζωή» τόνισε άλλωστε και ο Εισαγγελέας του Αρείου Πάγου στην εισήγησή του. Και στην πράξη ο ανατοκισμός έχει προκαλέσει ιστορίες παραλόγου, ιστορίες οικονομικής τρέλας, τις οποίες αποκαλύπτει «Το Βήμα».

ΗΤΑΝ μια δίκη ασυνήθιστη. Μια δίκη πέρα από τα καθιερωμένα και τα ειωθότα. Στο Μέλαθρον της Θέμιδος, στην αίθουσα της Ολομέλειας του Αρείου Πάγου, όπου συνήθως επικρατεί σχεδόν «νεκρική» σιγή και ελάχιστοι ενδιαφερόμενοι παρακολουθούν την ακροαματική διαδικασία, προχθές στη δίκη για την πρακτική των τραπεζών να επιβάλουν τόκους επί των τόκων έγινε πανδαιμόνιο. Εκατοντάδες πολίτες, που είχαν βιώσει την οδυνηρή εμπειρία της απόγνωσης και της οικονομικής καταστροφής πληρώνοντας ακριβά τα πανωτόκια, προσήλθαν στο ανώτατο δικαστήριο να παρακολουθήσουν από κοντά την εισήγηση του εισαγγελέα του ανωτάτου δικαστηρίου, το περιεχόμενο της οποίας αποκάλυψε «Το Βήμα» σε ρεπορτάζ για τον ανατοκισμό την περασμένη Κυριακή (16.11.1997).

Μετά το αποκαλυπτικό δημοσίευμα του «Βήματος» για τις συνέπειες του ανατοκισμού, το ανώτατο δικαστήριο την περασμένη Πέμπτη κατακλύστηκε από εκατοντάδες πολίτες που είχαν χάσει τα πάντα για να πληρώσουν ένα δάνειο που από τα πανωτόκια είχε απίστευτα διογκωθεί. Οργή και αγανάκτηση, αποδοκιμασία για τα πιστωτικά ιδρύματα, εκκλήσεις για δικαιοσύνη, «τι κάνουν τα δικαστήρια», αλλά και απελπισμένες κραυγές, «μας πίνουν το αίμα οι τράπεζες», κυριάρχησαν μέσα και έξω από την αίθουσα της Ολομέλειας. Οσοι δοκιμάστηκαν σκληρά από την πρακτική του ανατοκισμού και είδαν περιουσίες να χάνονται και τη ζωή τους να καταστρέφεται χωρίς να μπορούν να αντιδράσουν, με την ελπίδα της δικαίωσης φώναζαν στους ανώτατους δικαστές: «Προστασία από την τοκογλυφία των τραπεζών», «τράπεζες ληστές» και επιζητούσαν δικαίωση έστω και εκ των υστέρων.

Οι ανώτατοι δικαστές μας, οι οποίοι συνήθως ασχολούνται με την επίλυση νομικών θεμάτων (σημαντικών τις περισσότερες φορές) και σπάνια αντιμετωπίζουν «πρόσωπο με πρόσωπο» πολίτες που βιώνουν έντονα κοινωνικά προβλήματα, προχθές είχαν την ευκαιρία να δικάσουν μια υπόθεση που κρύβει πολλή απόγνωση και πολλή απελπισία. Οσοι είχαν συγκεντρωθεί στο ανώτατο δικαστήριο είχαν να διηγηθούν και από μια ιστορία οικονομικής καταστροφής, από μια ιστορία απίστευτης ταλαιπωρίας για ένα δάνειο που δεν μπόρεσαν να εξοφλήσουν και εκτοξεύθηκε στα ύψη με την πρακτική του ανατοκισμού.

Μέλη οι περισσότεροι ενός συλλόγου που έχει συσταθεί για την προστασία των θυμάτων (έτσι αυτοαποκαλούνται) του ανατοκισμού μιλούσαν για τις περιουσίες τους που βγήκαν στον πλειστηριασμό «μισοτιμής», για φίλους τους που αυτοκτόνησαν από το άγχος της πληρωμής των τεράστιων ποσών από τα πανωτόκια. Πολλοί ήταν εκείνοι που παραβλέποντας ότι βρίσκονται στο ανώτατο δικαστήριο της χώρας φώναζαν κατά τη διάρκεια της δίκης, ενώ αποδοκίμαζαν τους δικηγόρους των τραπεζών (λες και οι δικηγόροι ευθύνονται για τα πανωτόκια και την πρακτική των πιστωτικών ιδρυμάτων). Ενας μάλιστα από αυτούς, διακόπτοντας την ακροαματική διαδικασία και παρά τις ευγενικές συστάσεις του προέδρου του δικαστηρίου κ. Στ. Ματθία να επικρατήσει ησυχία και ηρεμία, φώναξε μέσα στην αίθουσα της Ολομέλειας: «Μας πίνουν το αίμα οι τράπεζες»!

Προτού αποβληθεί κατάλαβε το άτοπον της ενέργειάς του και αποχώρησε χωρίς να προκληθεί επεισόδιο. Πάντως οι φωνές και οι «κατάρες» κατά των τραπεζών συνεχίστηκαν καθ’ όλη τη διάρκεια της δίκης έξω από την αίθουσα της Ολομέλειας όπου οι ενδιαφερόμενοι είχαν συγκεντρωθεί μιλώντας σε τηλεοράσεις και σε εκπομπές «ριάλιτι σόου», που είχαν προσέλθει γι’ αυτόν τον σκοπό.

Η Ολομέλεια βέβαια ασχολήθηκε με συγκεκριμένες δικογραφίες. Δικογραφίες που αφορούσαν δύο τράπεζες, την Πίστεως και την Εμπορική, αλλά η απόφαση του ανωτάτου δικαστηρίου θα έχει καθοριστική επιρροή για όλες τις υποθέσεις ανατοκισμού και μάλιστα όχι μόνο για τις μελλοντικές αλλά και για εκείνες των προηγούμενων ετών! (Τι έχει να συμβεί σε μια τέτοια περίπτωση ουδείς μπορεί με βεβαιότητα να περιγράψει). Ωστόσο, προτού αναφερθούμε στη σημαντική εισήγηση του εισαγγελέα του Αρείου Πάγου αλλά και στις θέσεις των δύο πλευρών (τραπεζών και δανειοληπτών), ας ξεκαθαρίσουμε κάτι που είναι απαραίτητο. Κάτι που τονίστηκε και στο δικαστήριο: άλλο η νομιμότητα ή μη μιας πρακτικής των τραπεζών να επιβάλλουν τόκους επί των τόκων και άλλο οι κακοπληρωτές που δανείζονται από τα πιστωτικά ιδρύματα θεωρώντας ότι «τα δανεικά είναι και αγύριστα».

Ο κορυφαίος παράγοντας της εισαγγελικής αρχής εισηγούμενος στην Ολομέλεια για ένα τόσο σημαντικό θέμα, με σοβαρές παραμέτρους κοινωνικές αλλά και οικονομικές, είπε τα πράγματα με το όνομά τους. Καυτηρίασε την πρακτική των τραπεζών να επιβάλλουν τόκους επί των τόκων χωρίς κανέναν περιορισμό και χωρίς οι συναλλασσόμενοι να το γνωρίζουν, ενώ περιέγραψε με τα μελανότερα των χρωμάτων τις συνέπειες από τα πανωτόκια:

«Ο ανατοκισμός», υποστήριξε, «είναι επικίνδυνος για τον οφειλέτη διότι πολλαπλασιάζει ραγδαίως το χρέος και τον οδηγεί σε υπερχρέωση, χωρίς πολλές φορές να προλάβει να το καταλάβει, απονεκρώνει τις παραγωγικές δυνάμεις, παραλύει το ηθικό του και τελικά τον φέρνει σε απόγνωση».

Τα νομικά επιχειρήματα του κ. Π. Δημόπουλου στηρίχθηκαν σε βασικές διατάξεις της νομοθεσίας μας. Ο ανατοκισμός χωρίς περιορισμούς και χωρίς προηγούμενη συμφωνία των δύο μερών (τράπεζας και δανειολήπτη) είναι παράνομος.

Αυτή ήταν η θέση του. Θέση την οποία στήριξε σε διατάξεις του Αστικού μας Κώδικα αλλά και του εισαγωγικού νόμου του Αστικού Κώδικα. Αναφερόμενος στην επίμαχη απόφαση της Νομισματικής Επιτροπής (289/80) που έδωσε το δικαίωμα στις τράπεζες να ανατοκίζουν τα χρέη χωρίς χρονικούς ή άλλους περιορισμούς (πανωτόκια), επισήμανε ότι είναι παράνομη, διότι αντίκειται στο Σύνταγμα και στην αρχή της ίσης μεταχείρισης των πολιτών αλλά και σε διατάξεις της νομοθεσίας μας, όπως το άρθρο 361 του Αστικού μας Κώδικα, καθώς έτσι αλλοιώνεται κάθε έννοια συμβάσεως. «Οπου ο νομοθέτης», τόνισε, «θέλησε τον ανατοκισμό το όρισε ρητά». Κάτι που δεν συμβαίνει με την αμφιλεγόμενη απόφαση της Νομισματικής Επιτροπής, στην οποία γίνεται χρήση των όρων «δύναται», «επιτρέπεται να»…

Ο κ. Δημόπουλος απαντώντας στις αιτιάσεις των πιστωτικών ιδρυμάτων ότι δεν είναι δυνατόν μετά από 17 χρόνια να κριθεί παράνομη μια πρακτική που ακολουθήθηκε χωρίς διακοπή και νομιμοποιήθηκε με αποφάσεις των δικαστηρίων δήλωσε με νόημα: «Η ορθότητα μιας λύσεως κρίνεται και από τις έννομες συνέπειες που έχει στη ζωή των κοινωνών του δικαίου. Δοκιμάζεται από την εφαρμογή της». Και τοποθετώντας τα πράγματα στην πραγματική τους διάσταση επισήμανε: «Δεν παραγνωρίζω τον σημαντικό ρόλο του τραπεζικού συστήματος στην ανάπτυξη της οικονομίας της χώρας, δεν μπορώ όμως να δεχθώ ως ορθότερη την ερμηνεία εκείνη που παρέχει, κατά παράβαση της αρχής της ίσης μεταχειρίσεως, ένα τόσο σημαντικό προνόμιο στο ισχυρό μέρος μιας πιστωτικής συμβάσεως, προνόμιο που συνθλίβει τον εμπερίστατο οφειλέτη».

Τι πρότεινε ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου στην Ολομέλεια για να αρθούν οι αδικίες και να βρεθεί μια χρυσή τομή στο αδιέξοδο; Ο ανατοκισμός μονομερώς από τις τράπεζες είναι παράνομος. Τόκοι επί των τόκων μπορεί να επιβάλλονται μόνο με συμφωνία των δύο μερών (τραπεζών και συναλλασσομένων πολιτών) και μάλιστα με προϋποθέσεις. Προϋποθέσεις προστασίας του αδύναμου μέρους (του δανειολήπτη), σύμφωνα με την κοινοτική νομοθεσία για την προστασία του καταναλωτή αλλά και τις βασικές αρχές του δικαίου μας, που απαγορεύουν ­ θεωρούν άκυρες ­ τις συμβάσεις που είναι αντίθετες «προς τα χρηστά ήθη, όταν με τη δικαιοπραξία κάποιος εκμεταλλεύεται την ανάγκη, την κουφότητα ή την απειρία του άλλου και πετυχαίνει έτσι να συνομολογήσει ή να πάρει για τον εαυτό του περιουσιακά ωφελήματα που βρίσκονται σε προφανή δυσαναλογία προς την παροχή».

Τι θα αποφασίσει η Ολομέλεια; Θα τολμήσουν οι 21 αρεοπαγίτες να υιοθετήσουν τη ρηξικέλευθη πρόταση του εισαγγελέα του ανωτάτου δικαστηρίου; Στις αρχές του 1998, τότε αναμένεται η έκδοση της απόφασης, θα λυθεί ο νομικός γρίφος, αν είναι νόμιμος ή παράνομος ο ανατοκισμός. Τότε χιλιάδες πολίτες που οφείλουν στα πιστωτικά ιδρύματα θα ξέρουν αν δικαιώνονται οι τράπεζες ή αν ο Αρειος Πάγος θα θέσει φρένο στα πανωτόκια. Ιδωμεν λοιπόν. * Οι «απολογίες» των τραπεζιτών, σελ. Δ3. Νομικοί και επιστήμονες επικρίνουν τον ανατοκισμό και ζητούν την κατάργησή του Νομοθετική μεταβολή μελετά η κυβέρνηση

ΑΝΑΤΟΚΙΣΜΟΣ. Μια λέξη που για τους περισσότερους δεν σημαίνει τίποτε άλλο από έναν οικονομικό όρο. Για πολλούς συμπολίτες μας όμως σηματοδοτεί την οικονομική τους καταστροφή, την πλέον οδυνηρή περιπέτεια της ζωής τους, τον εφιάλτη τους. Δεκάδες επιχειρήσεις και καταστήματα, εκατοντάδες πολίτες χάθηκαν στη «χοάνη» που χρόνια τώρα έχουν ανοίξει οι τράπεζες επιβάλλοντας τόκους επί των τόκων για καθυστερημένες οφειλές χωρίς κανέναν περιορισμό. Δάνεια του ενάμισι εκατομμυρίου που έγιναν 213 και απαιτήσεις των 40 που γιγαντώθηκαν παρασύροντας σε πλειστηριασμούς ακίνητα και επιχειρήσεις είναι το αποτέλεσμα μιας ρύθμισης για ανατοκισμό χωρίς όρια, που ισχύει από το 1980. Μια ρύθμιση που έχει έντονα επικριθεί αλλά ακόμη ισχύει!

«Το Βήμα» σήμερα ανοίγει τον φάκελο για τα πανωτόκια. Ενα θέμα μείζον, που έχει προκαλέσει κοινωνικά προβλήματα ανυπέρβλητα και αφορά χιλιάδες δανειολήπτες τραπεζών, τα πιστωτικά ιδρύματα αλλά και την εθνική οικονομία. Η αφορμή για αγγίξουμε το καυτό αυτό θέμα η συζήτηση που διεξήχθη στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου, όπου κρίνεται το νόμιμον ή το παράνομον του ανατοκισμού. Η εισήγηση του εισαγγελέως του Αρείου Πάγου, την οποία αποκάλυψε «Το Βήμα» (16.11.1997), απετέλεσε κόλαφο για την οικονομική αφαίμαξη χιλιάδων πολιτών από τις τράπεζες ενώ στην Εισαγγελία του ανωτάτου δικαστηρίου έχουν φθάσει δικογραφίες (ιστορίες παραλόγου) για δάνεια που εκτοξεύθηκαν στα ύψη με την τακτική του ανατοκισμού.

Και όλα αυτά γιατί μια ρύθμιση που ισχύει από το 1980 επιτρέπει τον ανατοκισμό χωρίς όρια, και μάλιστα από την πρώτη ημέρα της καθυστέρησης! Τα αποτελέσματά της; Οικονομική καταστροφή για χιλιάδες ιδιώτες και κυρίως επαγγελματίες. Ο κ. Παν. Μάζης, διδάκτωρ της Νομικής, ο οποίος μετείχε και στην επιστημονική ημερίδα που διοργάνωσε την Παρασκευή ο Δικηγορικός Σύλλογος για τις οδυνηρές συνέπειες του ανατοκισμού, λέγει τα πράγματα με το όνομά τους: «Ακόμη και η πλέον αποδοτική και υγιής επιχείρηση δεν θα μπορούσε και δεν μπορεί να καλύψει με τις προσόδους της το υπέρμετρο αυτό έξοδο που κυριολεκτικά οδηγεί στον “πίθο των Δαναΐδων”, αφού με τα πάντοτε εξαιρετικά υψηλά επιτόκια χορηγήσεων, ιδίως εκείνα της υπερημερίας, κάθε προσθήκη τόκου στους οφειλόμενους τόκους ίσου ποσοστού και μάλιστα “χωρίς χρονικό ή άλλο περιορισμό” ­ κατά την έκφραση της διάταξης ­ είναι σε θέση να ανατινάξει στον αέρα και την οποιαδήποτε κερδοφόρα, πλην οφειλέτρια σε τράπεζα, επιχείρηση»!

Και για του λόγου το αληθές, όσων επισημαίνει ο κ. Μάζης, παραθέτουμε ιστορίες πραγματικές για δάνεια που γιγαντώθηκαν και παρέσυραν τα πάντα. Ακίνητα, μετρητά, κινητά, καταστήματα, επιχειρήσεις αφήνοντας «στον άσο» εκείνους που είχαν την ατυχία να δανειστούν από τράπεζες. Ιστορίες που μοιάζουν φανταστικές, δυστυχώς όμως απηχούν την πραγματικότητα. Ιστορίες που απασχολούν ήδη τα δικαστήρια και με αφορμή τη συζήτηση στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου έφθασαν στην Εισαγγελία του ανωτάτου δικαστηρίου. Τόσες πολλές είναι ώστε θα μπορούσαν, όπως έλεγε χαρακτηριστικά ανώτατος εισαγγελικός λειτουργός, «να αποτελέσουν το υλικό για ένα βιβλίο εκατοντάδων σελίδων»! Για τις ανάγκες του ρεπορτάζ σταχυολογούμε ορισμένες (ενδεικτικά) και τις παραθέτουμε:

* Ιστορία πρώτη. Δανείστηκε το 1972 ποσό 1.500.000 για τις ανάγκες της εμπορικής του δραστηριότητας. Ποσό που δεν ήταν τεράστιο αλλά ούτε αμελητέο για την εποχή. Δεν μπόρεσε να είναι συνεπής στην εξόφλησή του. Οικονομικές δυσκολίες τον ανάγκασαν άλλοτε να πληρώνει και άλλοτε όχι. Η τράπεζα εφάρμοσε στην περίπτωσή του τη διάταξη για ανατοκισμό. Επέβαλε τόκους επί των τόκων για τις καθυστερημένες οφειλές. Το ποσό του δανείου εκτινάχθηκε στα ύψη. 213 εκατομμύρια δραχμές! Για την περίπτωσή του έχει ενημερωθεί προσωπικά ο εισαγγελέας του Αρείου Πάγου.

* Ιστορία δεύτερη. Είχε την ατυχία να δανεισθεί 19 εκατομμύρια δραχμές για τις ανάγκες τις επιχείρησης του (στον τομέα του τουρισμού). Είχε αγοράσει εγκαταστάσεις, οικόπεδα και άρχισε να εξοφλεί το δάνειο. Τα πανωτόκια όμως φούσκωναν συνέχεια σαν μπαλόνι τον λογαριασμό. Ο άνθρωπος πλήρωνε αλλά το δάνειο δεν εξοφλείτο. Ξεπέρασε τις δεκάδες και άγγιξε τις εκατοντάδες. Αρχισαν οι πλειστηριασμοί. Ακίνητα συνολικής αξίας 352 εκατ. δραχμών χάθηκαν προς εξόφληση ενός δανείου που είχε τιναχθεί στα ύψη. Και ο οφειλέτης χρωστάει ακόμη και άλλα 40 εκατομμύρια δραχμές!

* Ιστορία τρίτη. Εμπορος με δραστηριότητα στην επεξεργασία μαρμάρου δανείστηκε 79 εκατομμύρια δραχμές το 1979. Σήμερα έχει πληρώσει ήδη εξακόσια και χρωστάει, προς εξόφληση του δανείου των 79 εκατομμυρίων δραχμών, ποσό ακόμη ενός δισεκατομμυρίου πεντακοσίων εκατομμυρίων δραχμών!! Ολόκληρη δικογραφία εκκρεμεί στα δικαστήρια για την πρωτοφανή ιστορία «νόμιμης τοκογλυφίας» που αποδεικνύει ότι τα πανωτόκια δημιουργούν παράλογες καταστάσεις που εξοντώνουν οικονομικά τους πολίτες αλλά δεν διευκολύνουν και τις τράπεζες. Οπως μας εξηγεί ο κ. Μάζης, «οι τράπεζες δημιουργούν πλασματικούς ισολογισμούς, εγγράφοντας απαιτήσεις για δάνεια τα οποία ουδέποτε πρόκειται να εισπράξουν». Ποιος μπορεί να πληρώσει τα υπέρογκα ποσά από τα πανωτόκια;

* Και τέταρτη ιστορία. Το 1987 χρωστούσε στην τράπεζα (υποκατάστημα της Εθνικής στη Θεσσαλονίκη) ποσό 149.600.574 δραχμών από κεφάλαιο και τόκους. Πλήρωνε δόσεις και όσο μπορούσε προσπαθούσε να «κατεβάσει» σε λογικά πλαίσια το ποσό. Η επιβολή τόκων επί των τόκων όμως είχε εκτινάξει το δάνειο της οφειλής σε δυσθεώρητα ύψη. Την 1η Μαΐου του 1996 είχε φθάσει το 1.937.902.572 δραχμές (δηλαδή δύο δισ. περίπου)! Σήμερα με τους τόκους επί των τόκων δύσκολα μπορεί να υπολογίσει κανείς το ακριβές ύψος του δανείου.

* Και μία ακόμη ιστορία. Το 1979 εταιρεία που εμπορευόταν πλαστικά έκλεισε τους λογαριασμούς της με την Εθνική Τράπεζα και είχε υπόλοιπο 20 εκατ. δραχμές. Δέκα χρόνια αργότερα γι’ αυτό το ποσόν η τράπεζα είχε εκπλειστηριάσει ένα εργοστάσιο της εταιρείας και είχε εισπράξει 26 εκατ. δραχμές, ένα διαμέρισμα έναντι 19 εκατ. δραχμών, είχε λάβει μετρητά και παρ’ όλα αυτά το ανεξόφλητο ποσό του δανείου παραμένει 1.428.790.498 δισ. δραχμές.

Η αποκάλυψη του «Βήματος» και η συζήτηση που ακολούθησε στην Ολομέλεια του Αρείου Πάγου για τον ανατοκισμό έχουν δημιουργήσει έντονο προβληματισμό στο υπουργείο Δικαιοσύνης αλλά και στην κυβέρνηση. Ο υπουργός Δικαιοσύνης κ. Ευ. Γιαννόπουλος εξέφρασε την αντίθεσή του στην πρακτική που ακολουθείται σήμερα από τα πιστωτικά ιδρύματα για ανατοκισμό χωρίς περιορισμούς και άφησε αιχμές «για τοκογλυφία». Σύμφωνα με πληροφορίες μάλιστα, το υπουργείο Δικαιοσύνης μελετά νομοθετική μεταβολή που θα περιορίσει το παράνομον του ανατοκισμού, ευθύς μόλις εκδοθεί η απόφαση της Ολομελείας του Αρείου Πάγου (αναμένεται στις αρχές του 1998).

Σύμφωνα με τις ίδιες πληροφορίες, η νομοθετική μεταβολή που ήδη μελετάται θα ενσωματωθεί στο πλαίσιο νομοθετικών ρυθμίσεων που ετοιμάζονται για την τοκογλυφία γενικότερα και πρόκειται να κατατεθούν στη Βουλή αμέσως μετά το νέο έτος. Γενικότερος προβληματισμός για το θέμα αναπτύσσεται και στην κυβέρνηση. Ο υφυπουργός των Οικονομικών κ. Γ. Δρυς μάλιστα προσφάτως, μιλώντας στην πανελλαδική συνδιάσκεψη των επαγγελματοβιοτεχνών, είχε μεταξύ άλλων τονίσει: «Σε πολλές περιπτώσεις, που για λόγους αντικειμενικούς δεν ήταν δυνατόν να εξυπηρετηθούν τα δάνεια, οι τράπεζες εφάρμοζαν κατά κόρον κάθε νόμιμο μέσον που είχαν στη διάθεσή τους για να ξεζουμίσουν στην κυριολεξία τη μικρομεσαία επιχείρηση».