Και όμως κινείται, λένε στο Παρίσι. Εχοντας απόλυτη συνείδηση πως η χειραφέτηση από τις ΗΠΑ σε τομείς όπως η άμυνα, η οικονομία και η τεχνολογία δεν είναι απλή υπόθεση, η Ευρώπη κινείται προς μια κατεύθυνση που οι Γάλλοι εσχάτως αποκαλούν «στρατηγική αυτονομία».

Ο Εμανουέλ Μακρόν, κατά τη διάρκεια της φετινής καθιερωμένης ετήσιας συνάντησής του με τους γάλλους πρέσβεις, αναφερόμενος στα ζητήματα της άμυνας και της ασφάλειας, κατέστησε σαφές πως εκ παραλλήλου με το ΝΑΤΟ (που «σήμερα είναι και αύριο δεν είναι») η Γαλλία αποδίδει ιδιαίτερη σημασία στη διαμορφωμένη πλέον «συμμαχία των προθύμων», δηλαδή των ευρωπαϊκών, κυρίως, κρατών που μετά την άρνηση των ΗΠΑ να συνδράμουν αποτελεσματικά την Ουκρανία έναντι της ρωσικής επιθετικότητας, δήλωσαν διατεθειμένα, στο μέτρο του δυνατού, να τις υποκαταστήσουν.

Προς τον σκοπό αυτόν λειτουργεί ήδη στο Παρίσι μια άτυπη διοίκηση με επικεφαλής γάλλους και βρετανούς στρατιωτικούς, η οποία – με σύμφωνες τις ΗΠΑ –, αν και όταν επιτευχθεί ειρηνευτική συμφωνία ανάμεσα στο Κίεβο και την Μόσχα, θα εγγυηθεί επί τόπου την τήρηση της. Σε ό,τι αφορά τον τομέα της πληροφόρησης η Γαλλία είναι ήδη, όπως είπε ο Μακρόν, ο βασικός τροφοδότης των ουκρανικών ενόπλων δυνάμεων.

Οι απειλές αύξησαν τις παραγγελίες

Φυσικά ο δρόμος για την επίτευξη της «στρατηγικής αυτονομίας» είναι ακόμη μακρύς. Αξιοσημείωτο είναι ασφαλώς το γεγονός ότι λόγω του Ουκρανικού οι εισαγωγές οπλικών συστημάτων στην Ευρώπη κατά την περίοδο 2020-2024 αυξήθηκαν κατά 155% σε σχέση με την περίοδο 2014-2019, και ότι οι μισές από αυτές ήταν αμερικανικής προέλευσης. «Εν τέλει όσο περισσότερο αυξάνονται οι αμερικανικές απειλές για αποχώρηση από την ευρωπαϊκή ήπειρο, τόσο περισσότερο ωθούνται τα ευρωπαϊκά κράτη σε βεβιασμένες αγορές διαθέσιμων οπλικών συστημάτων, τα περισσότερα εκ των οποίων είναι αμερικανικά» παρατηρεί ο αναπληρωτής διευθυντής του Ινστιτούτου Διεθνών και Στρατηγικών Σχέσεων (IRIS) Ζαν Πιερ Μολνί.

Ενδεικτικό της εξάρτησης είναι άλλωστε και το γεγονός ότι 13 ευρωπαϊκές χώρες διαθέτουν αμερικανικά πολεμικά αεροσκάφη F-35, οι πιλότοι των οποίων για να τα απογειώσουν οφείλουν προηγουμένως να στέλνουν τα σχέδια πτήσης σε αμερικανικές βάσεις δεδομένων. Οσο για τα αμυντικά τηλεπικοινωνιακά συστήματα, η Ευρώπη θα πρέπει να περιμένει ως το 2030, σύμφωνα με τον Ευρωπαϊκό Οργανισμό Διαστήματος, για να μην έχει ανάγκη το σύστημα δορυφόρων Starlink του Ιλον Μασκ, το οποίο μετά τη ρωσική εισβολή στην Ουκρανία άρχισε αιφνιδίως «να κάνει και νερά».

Ο κίνδυνος να κοπούν ψηφιακές υπηρεσίες

Τούτων δοθέντων, μάλλον είχε απολύτως δίκιο ο πρωθυπουργός του Καναδά Μαρκ Κάρνεϊ, ο οποίος στην ομολογουμένως αξιομνημόνευτη πρόσφατη ομιλία του στο Νταβός έκανε λόγο για μία «σκληρή πραγματικότητα», όπου «αν δεν βρίσκεσαι στο τραπέζι, είσαι στο μενού», καλώντας ταυτόχρονα τις μεσαίες δυνάμεις του πλανήτη, που, όπως είπε, «δεν είναι ανίσχυρες», να οικοδομήσουν «μία νέα τάξη που να ενσωματώνει τις αξίες μας, όπως ο σεβασμός των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, η βιώσιμη ανάπτυξη, η αλληλεγγύη, η κυριαρχία και η εδαφική ακεραιότητα των κρατών».

Στον απόηχο αυτής της σημαντικής παρέμβασης, ο ευρωβουλευτής του κόμματος του Μακρόν, Μπερνάρ Γκουετά, πρότεινε ένα σχέδιο δράσης εννέα σημείων το οποίο αποσκοπεί στην ανάπτυξη των σχέσεων της Ευρώπης με τη Λατινική Αμερική, την Ινδία και την Αφρική, προτείνοντας μία «δημοκρατική συνεννόηση» των κρατών που τάσσονται υπέρ της υπεράσπισης του κράτους δικαίου, του διεθνούς δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων.

«Ωραία και καλά είναι όλα αυτά, όμως ο Τραμπ δεν έχει κανένα όριο. Αύριο μπορεί να μας κόψει τα πάντα. Το έχει ήδη κάνει» προειδοποιεί την ίδια ώρα η γαλλίδα σοσιαλίστρια Ορόρ Λαλούκ, πρόεδρος της Επιτροπής Οικονομικών Υποθέσεων του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου, η οποία καλεί τα κράτη-μέλη της ΕΕ να καταρτίσουν επειγόντως ένα σχέδιο Β έναντι του ενδεχόμενου να επιβάλει κάποια στιγμή ο αμερικανός πρόεδρος ένα «ψηφιακό εμπάργκο» σε βάρος της Ευρώπης.

Και για του λόγου το ασφαλές, η Λαλούκ υπενθυμίζει ότι εδώ και έξι μήνες οι δικαστές του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου της Χάγης, που εξέδωσαν κάποιες αποφάσεις οι οποίες δεν ήταν αρεστές στον αμερικανό πρόεδρο, δεν έχουν πρόσβαση στις υπηρεσίες της Microsoft και του Amazon και δεν μπορούν να χρησιμοποιούν τις κάρτες Visa και Mastercard για τις οικονομικές συναλλαγές τους.

Η εφαρμογή της «ευρωπαϊκής προτίμησης»

«Φανταστείτε τον Λευκό Οίκο να απαγορεύει σε όλες τις αμερικανικές εταιρείες τεχνολογίας (Microsoft, Google, Amazon, Meta, Apple, OpenAI, YouTube κ.ά.) να συνεχίσουν να παρέχουν τις υπηρεσίες τους στη Δανία, έως ότου αυτή συναινέσει στην απαλλοτρίωση της Γροιλανδίας» έγραφε πριν από έναν χρόνο στο LinkedIn ο εκπρόσωπος του Γαλλικού Ομίλου Μεγάλων Εταιρειών Πληροφορικής (Cigref), Ενρί Νταγκρέν, σύμφωνα με τον οποίο το επίπεδο εξάρτησης της Ευρώπης από τις αμερικανικές εταιρείες παροχής ψηφιακών υπηρεσιών είναι συγκλονιστικό, αφού απορροφούν το 83% των ευρωπαϊκών δαπανών για λογισμικό και υπηρεσίες cloud για επαγγελματική χρήση, συνολικού ύψους 265 δισεκατομμυρίων ευρώ ετησίως. Μια εξάρτηση που βεβαίως επιτρέπει στην Google να έχει, αυτή μόνη, τα τέσσερα από τα είκοσι ένα υποβρύχια καλώδια που συνδέουν τις δύο πλευρές του Ατλαντικού. Κι ας είναι η γαλλική Alcatel η εταιρεία που κατασκευάζει τα καλώδια.

Στο Παρίσι πιστεύουν ωστόσο ότι υπάρχει φως στην άκρη του τούνελ. Αρκεί τα κράτη-μέλη της ΕΕ να συναινέσουν στην εφαρμογή «ευρωπαϊκής προτίμησης» σε κάποιους τομείς των κρατικών προμηθειών τους. Και αναφέρουν ενδεικτικά, όπως σημειώνει σε δημοσίευμά της η εφημερίδα «Le Monde», ότι ο Δήμος της Κοπεγχάγης αλλά και η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (σε ό,τι αφορά το ψηφιακό ευρώ) χρησιμοποιούν τη γαλλική Τράπεζα Δεδομένων «Iliad», της οποίας ο ιδρυτής Ξαβιέ Νιέλ είναι, ειρήσθω εν παρόδω, και μέτοχος στη «Monde».

Το γαλλικό υπουργείο Οικονομικών ανακοίνωσε την περασμένη Δευτέρα ότι «στο πλαίσιο της χαρτογράφησης των τεχνολογικών εξαρτήσεων και με στόχο τη μείωσή τους», προχώρησε στην ίδρυση ενός Παρατηρητηρίου Ψηφιακής Κυριαρχίας, το οποίο εφεξής θα παρουσιάζει στον δημόσιο και στον ιδιωτικό τομέα έναν Δείκτη Ψηφιακής Ανθεκτικότητας.

Ολα αυτά δεν απαντούν βέβαια στο δυστοπικό αλλά όχι άτοπο ερώτημα της «Libération» «τι θα γίνει όταν ο αμερικανός Νέρων μάς κόψει το Διαδίκτυο;». Μα είναι απλό: Θα μάθουμε την αξία του χρήματος μετρώντας τα ψιλά – αφού δεν θα πληρώνουμε ανέπαφα, θα γνωρίζουμε κανέναν άνθρωπο στις ουρές του ΟΤΕ, της ΔΕΗ και του Ταχυδρομείου, θα λερώνουμε τα δάχτυλά μας με μελάνι αγοράζοντας καμιά εφημερίδα, θα βάζουμε CD να ακούμε, θα πηγαίνουμε στα νησιά με τους χάρτες υπό μάλης… Ή μήπως όχι;