Ο Κιρ Στάρμερ πέρασε μεγάλο μέρος της περασμένης Τρίτης στην Ντάουνινγκ Στριτ, όπου προήδρευσε σε μια κρίσιμη συνεδρίαση του Υπουργικού Συμβουλίου, την ώρα που σύμμαχοι και αντίπαλοι μετρούσαν αριθμούς και προετοιμάζονταν για αυτό που θα μπορούσε να εξελιχθεί σε καθοριστική μάχη για την αντικατάστασή του. Ο πρωθυπουργός επιχείρησε να εκπέμψει ψυχραιμία και κύρος, επιμένοντας ότι θα συνεχίσει τη μάχη. Δημόσια, κορυφαίοι υπουργοί συσπειρώθηκαν γύρω του. Ιδιωτικά, βουλευτές των Εργατικών περιέγραφαν μια κυβέρνηση που διολισθαίνει σε παράλυση.
Παραιτήσεις και καταγγελίες
Ανώτερο στέλεχος του κόμματος δήλωσε στο «Βήμα» ότι «οι βουλευτές έχουν χάσει τα λογικά τους» και ότι τα γεγονότα στο Γουέστμινστερ είναι «ένα απόλυτο χάος». Η πίεση προς τον Στάρμερ εντάθηκε δραματικά μετά την παραίτηση τεσσάρων υπουργών και την έκκληση δεκάδων βουλευτών των Εργατικών να παραιτηθεί μετά τις βαριές ήττες στις τοπικές εκλογές της περασμένης εβδομάδας. Σχεδόν 90 βουλευτές έχουν πλέον δηλώσει δημόσια ότι ο πρωθυπουργός πρέπει να αποχωρήσει ή να ορίσει χρονοδιάγραμμα αποχώρησης, ενώ περισσότεροι από 150 έχουν εκφραστεί υπέρ του Στάρμερ ή έχουν υποστηρίξει ότι δεν είναι η κατάλληλη στιγμή για μια εσωκομματική αναμέτρηση.
Οι υποστηρικτές του παραιτηθέντος υπουργού Υγείας Γουές Στρίτινγκ επιμένουν ότι διαθέτει αρκετή υποστήριξη για να προκαλέσει αμφισβήτηση της ηγεσίας. Οι σύμμαχοι του Στάρμερ διαφωνούν, υποστηρίζοντας ότι ο Στρίτινγκ παραμένει κάτω από το κρίσιμο όριο των 81 υπογραφών βουλευτών που απαιτούνται σύμφωνα με τους κανόνες του Εργατικού Κόμματος.
Καθ’ όλη τη διάρκεια της εβδομάδας τα δύο στρατόπεδα εργάζονται πυρετωδώς παρασκηνιακά. Οι πιστοί στον Στάρμερ επικοινώνησαν με αμφιταλαντευόμενους βουλευτές προειδοποιώντας ότι μια μάχη ηγεσίας θα μπορούσε να βυθίσει τόσο το κόμμα όσο και τη χώρα στο χάος. Οι υποστηρικτές του Στρίτινγκ φέρονται να πίεσαν επανειλημμένως βουλευτές να τον στηρίξουν.
Παράλληλα, αναδύθηκε ένα ακόμη επίπεδο ίντριγκας γύρω από τον Αντι Μπέρναμ, δήμαρχο του Μείζονος Μάντσεστερ, του οποίου οι υποστηρικτές ελπίζουν σιωπηρά σε μια ελεγχόμενη μετάβαση της πρωθυπουργίας που θα του δώσει χρόνο να επιστρέψει στο Γουέστμινστερ – καθώς απαιτείται να είναι βουλευτής για να διεκδικήσει τη διαδοχή του Στάρμερ. Την ίδια στιγμή, οι φορολογικές αρχές αποφάνθηκαν ότι θεωρείται λήξαν, χωρίς καμία οικονομική κύρωση, το ζήτημα σχετικά με ένα τέλος χαρτοσήμου που δεν είχε πληρώσει η Αντζελα Ρέινερ, η οποία είχε παραιτηθεί για αυτόν τον λόγο από τις θέσεις της αναπληρώτριας πρωθυπουργού και υπουργού Στέγασης τον Σεπτέμβριο – εξέλιξη που εντείνει τις εικασίες ότι θα μπορούσε πλέον να συμμετάσχει σε μια μελλοντική κούρσα ηγεσίας χωρίς το βάρος μιας ανοιχτής έρευνας.
Το Ηνωμένο Βασίλειο έχει αλλάξει τέσσερις πρωθυπουργούς σε τέσσερα χρόνια. Για πολλούς βουλευτές των Εργατικών, η ανησυχία πλέον είναι ότι η αστάθεια που κάποτε κατέτρωγε τους Συντηρητικούς αρχίζει να καταπίνει και τους ίδιους.
Για τον Στίβεν Φίλντινγκ, ομότιμο καθηγητή Πολιτικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Νότιγχαμ, η κρίση έχει ήδη εισέλθει σε επικίνδυνη ζώνη για τον Στάρμερ. «Νόμιζα ότι θα αναγκαζόταν να παραιτηθεί επειδή το Υπουργικό Συμβούλιο θα το απαιτούσε» είπε στο «Βήμα». «Αλλά, προφανώς, αποφάσισαν ότι δεν ήθελαν να βγάλουν το κεφάλι τους πάνω από το παραπέτο».
Η σύγκριση με τους τελευταίους μήνες του πρώην πρωθυπουργού Μπόρις Τζόνσον (2019-22) γίνεται όλο και πιο συχνή στο Γουέστμινστερ. Ωστόσο, ο Φίλντινγκ βλέπει και αναλογίες με τους εσωκομματικούς πολέμους των Εργατικών υπό τον Τζέρεμι Κόρμπιν. «Αλλά,ναι, ο Τζόνσον είναι το πρότυπο: σταδιακά όλο και περισσότεροι βουλευτές λένε ότι πρέπει να φύγει, υφυπουργοί παραιτούνται και τελικά παραιτούνται και υπουργοί. Ο Στάρμερ ήταν ήδη ένας πρωθυπουργός-ζόμπι. Τώρα είναι πιο νεκρός κι από ζόμπι».
Ο Αλαν Φίνλεϊσον, καθηγητής Πολιτικής και Κοινωνικής Θεωρίας στο Πανεπιστήμιο του East Anglia, υποστηρίζει ότι οι Εργατικοί έχουν εισέλθει σε μια επικίνδυνη ζώνη αδράνειας, όπου πολλοί βουλευτές θέλουν την απομάκρυνση του Στάρμερ αλλά κανείς δεν αναλαμβάνει την ευθύνη να τον ρίξει, «έτσι έχουν κολλήσει σε ένα είδος αδιεξόδου» είπε στο «Βήμα». «Οι υποψήφιοι να τον αντικαταστήσουν ανησυχούν ότι αν τον ανατρέψουν θα τιμωρηθούν από τους βουλευτές του κόμματος, γι’ αυτό θα προτιμούσαν να φύγει εθελοντικά».
Στον πυρήνα της σύγκρουσης των Εργατικών βρίσκεται μια βαθύτερη ιδεολογική ρήξη που προηγείται των τοπικών εκλογών. Σύμφωνα με τον Φίνλεϊσον, «έρχεται μετά από πέντε ή δέκα χρόνια ιδεολογικών διαιρέσεων στους Εργατικούς» και αφορά την ταυτότητα του κόμματος: Πρέπει να ανακτήσει τους ψηφοφόρους που μετακινούνται προς το Reform UK με πιο σκληρή ρητορική για τη μετανάστευση ή να υιοθετήσει μια πιο προοδευτική ατζέντα, απευθυνόμενο σε νεότερους ψηφοφόρους και υποστηρικτές των Πρασίνων;
Ο Αναντ Μένον, καθηγητής Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Εξωτερικών Υποθέσεων στο King’s College του Λονδίνου, πιστεύει ότι η πρωθυπουργία του Στάρμερ πλησιάζει στο τέλος της, ακόμη κι αν οι τυπικοί μηχανισμοί απομάκρυνσής του δεν έχουν ακόμη ενεργοποιηθεί. «Είναι προφανώς αποφασισμένος να παραμείνει όσο περισσότερο μπορεί, αλλά δεν βλέπω μεσοπρόθεσμο μέλλον για αυτόν στην πρωθυτπουργία» μας είπε. Οπως και άλλοι αναλυτές, πιστεύει ότι ο χρονισμός μιας αναμέτρησης μπορεί τελικά να εξαρτηθεί από τον Αντι Μπέρναμ. «Αυτοί που μιλούν για ελεγχόμενη μετάβαση δεν το λένε επειδή τους αρέσουν οι ελεγχόμενες μεταβάσεις, αλλά επειδή τους αρέσει ο Μπέρναμ» παρατήρησε.
Προς την έξοδο…
Ο Μάρτιν Φαρ, ανώτερος λέκτορας Σύγχρονης Βρετανικής Ιστορίας στο Πανεπιστήμιο του Νιούκαστλ, πιστεύει ότι οι Εργατικοί πλησιάζουν σε αχαρτογράφητα νερά. Μιλώντας στο «Βήμα», περιέγραψε το διευρυνόμενο χάσμα ανάμεσα στους εκσυγχρονιστές Εργατικούς, που συνδέονται με την εποχή του Τόνι Μπλερ, και σε εκείνους που πιστεύουν ότι το κόμμα πρέπει να υιοθετήσει ένα πιο ξεκάθαρα αριστερό πρόγραμμα. Ακόμη κι αν ο Στάρμερ τελικά επιβιώσει από την παρούσα «εξέγερση», ο Φαρ πιστεύει ότι η ζημιά μπορεί ήδη να είναι μη αναστρέψιμη. «Ολο και περισσότερο φαίνεται ότι κάποια στιγμή μέσα στο 2026 θα πάψει να είναι πρωθυπουργός».
Προς το παρόν, ο Στάρμερ παραμένει στην Ντάουνινγκ Στριτ προστατευμένος από τη διαδικασία, την αμφιταλάντευση και την αδυναμία των αντιπάλων του να ενωθούν γύρω από έναν διάδοχο. Ωστόσο, η κυβέρνησή του μοιάζει όλο και περισσότερο ότι πλησιάζει προς ένα τέλος που όλοι μπορούν να αισθανθούν αλλά κανείς δεν είναι ακόμη έτοιμος να επισπεύσει. Πίσω από κλειστές πόρτες, οι βουλευτές των Εργατικών προετοιμάζονται για αυτό που μπορεί να εξελιχθεί σε μία από τις πιο δραματικές μάχες ηγεσίας στη σύγχρονη βρετανική πολιτική.
