Νέες Εποχές

Το 2022 ήταν μία ακόμη σημαντική επετειακή χρονιά για την Ελλάδα. Σε αντίθεση όμως με το ένδοξο 1821, έτος έκρηξης της Ελληνικής Επανάστασης κατά της οθωμανικής κυριαρχίας, το 1922 αποτελεί αναμφίβολα το πιο οδυνηρό συλλογικό τραύμα στην ελληνική εθνική μνήμη, καθώς σηματοδοτεί τη Μικρασιατική Καταστροφή και τον επακόλουθο ξεριζωμό από τα παράλια και το εσωτερικό […]

Η Βασιλική Πέτσα γεννήθηκε στην Καρδίτσα το 1983 και είναι συγγραφέας. Σπούδασε στα Πανεπιστήμια του Μπέρμιγχαμ και της Οξφόρδης και είναι διδάκτωρ του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου. Εχει εκδώσει μία νουβέλα και δύο συλλογές διηγημάτων. Πιο πρόσφατο βιβλίο της το μυθιστόρημα «Το δέντρο της υπακοής» (εκδ. Πόλις)

Η 100ή επέτειος της Μικρασιατικής Καταστροφής δεν είχε την αίγλη των 200 ετών από την Ελληνική Επανάσταση. Διερωτάται κανείς για τα αίτια της υποτονικότητας. Μια γρήγορη εξήγηση προσφέρει η σημερινή συγκυρία: ο πόλεμος στην Ουκρανία δημιούργησε μια αίσθηση μόνιμης κρίσης (permacrisis) που παραμέρισε τον ιστορικό προβληματισμό. Επειδή, όμως, κρίσεις προϋπήρχαν, αναζητούνται και ειδικότεροι λόγοι αμηχανίας. […]

Οι επέτειοι αποτελούν πάντα ευκαιρία για την ανακίνηση του ενδιαφέροντος αναφορικά με ιστορικά γεγονότα που συνδέονται με αυτές. Η συμπλήρωση εκατό ετών από τη Μικρασιατική Καταστροφή δεν θα μπορούσε να αποτελεί εξαίρεση, πολύ περισσότερο καθώς αποτέλεσε κομβικό σημείο για τη σύγχρονη ελληνική ιστορία. Ετσι, μέσα στο 2022 δημοσιεύθηκαν αρκετές νέες μελέτες, οι οποίες είτε περιγράφουν […]

Οι ελληνογερμανικές σχέσεις αποτελούν ένα σημαντικό κεφάλαιο – σωστότερα, κεφάλαια – της σύγχρονης ιστορίας μας, με αντιφατικές ερμηνείες, ιδεολογικοπολιτικές χρήσεις και εκτεταμένες αποσιωπήσεις. Αναμφίβολα, η περίοδος της γερμανικής κατοχής με τις ζοφερές της συνέπειες για την Ελλάδα άφησε ένα ισχυρό τραυματικό αποτύπωμα που ακόμη και σήμερα χάσκει σε ανοιχτή πληγή. Για τον λόγο αυτόν, αλλά όχι αποκλειστικά, […]

Εβδομήντα χρόνια συμπληρώθηκαν πρόσφατα από τον σχηματισμό της κυβέρνησης Παπάγου, τον Νοέμβριο του 1952, ως επακόλουθο της καθαρής νίκης του Ελληνικού Συναγερμού (ΕΣ) στις πρόσφατες τότε εκλογές (ΕΣ 49,2%, ΕΠΕΚ και Κόμμα Φιλελευθέρων 34,2%, ΕΔΑ 9,5%). Μέσω του πλειοψηφικού εκλογικού συστήματος, μάλιστα, στο οποίο είχε συμφωνήσει και ο Πλαστήρας, το αποτέλεσμα αυτό είχε μεταφραστεί σε […]

«Με το να φέρομαι στον Εβραίο σαν να ήταν ένα κατώτερο και επιβλαβές ον, επιβεβαιώνω την ίδια στιγμή πως ανήκω σε μια ελίτ. Και αυτή η ελίτ, πολύ διαφορετική από τις σύγχρονες ελίτ που βασίζονται στην αξία ή στην εργασία, μοιάζει από κάθε άποψη με μια κληρονομική αριστοκρατία» (Ζαν-Πολ Σαρτρ, Στοχασμοί για το εβραϊκό ζήτημα, […]

Μεγάλη αγωνία στο Μαξίμου τις προάλλες· για να την καταπνίξουν παίζουν πασιέντσες με τις ώρες μπροστά στον υπολογιστή τα κορυφαία στελέχη. Μόλις έγινε γνωστό το επεισόδιο της Θεσσαλονίκης, αμέσως κινητοποιήθηκε η επιτροπή διαχείρισης κρίσεων: Να πάρετε όλα τα μέτρα! Θέλω το συντομότερο μετρήσεις, όλες τις μετρήσεις, κραύγαζε έξαλλος ο επικεφαλής στο τηλέφωνο μόλις του το […]

Η διετία 2021-2022 αναμενόταν εδώ και χρόνια για τους μελετητές του πεδίου της νεότερης και σύγχρονης ελληνικής ιστορίας ως το αντίστοιχο του 2014 για εκείνους της ευρωπαϊκής. Οπως η εκατονταετηρίδα του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου έφερε μια πλημμυρίδα νέων, ανανεωτικών προσεγγίσεων και συνθετικών έργων για το ευρύ κοινό, η διακοσιετηρίδα της Ελληνικής Επανάστασης και τα 100 […]

Απολείπειν θεός Αντώνιον και πρεσβυτέρα Ακούω για χιόνια στα βουνά και έφθασαν τα έλατα στο Πεδίο Αρεως: πλησιάζουμε ολοταχώς προς Χριστούγεννα και Πρωτοχρονιά· όπου να ‘ναι θα εμφανιστούν και τα ονειρεμένα μελομακάρονα στις βιτρίνες φούρνων και ζαχαροπλαστείων. Τι είναι ο άνθρωπος, ημερολόγιό μου; Ενα μελομακάρονο δίπλα σε στολισμένο έλατο είναι τον χειμώνα ο άνθρωπος· ένα […]

Το υπόβαθρο των Δεκεμβριανών ήταν εσωτερικό, αλλά η έκβασή τους καθορίστηκε από το διεθνές πλαίσιο. Η Ελλάδα, από τον Κριμαϊκό Πόλεμο και μετά, συνιστούσε, με διακυμάνσεις, χώρο επιρροής της Βρετανικής Αυτοκρατορίας, κυρίαρχης ναυτικής δύναμης στην Ανατολική Μεσόγειο. Το βρετανικό ενδιαφέρον για τη χώρα είχε υπογραμμιστεί με την αποστολή εκστρατευτικής δύναμης το 1941, την υποδοχή της […]

Ολες οι επιστήμες, και δη η εφαρμοσμένη εκδοχή τους, έχουν ως απώτερο σκοπό να υπηρετήσουν τον άνθρωπο και την ευημερία του. Η Οικονομική Επιστήμη ούσα κοινωνική επιστήμη, χρησιμοποιεί αναλυτικά εργαλεία λόγω της ποσοτικής της φύσης, αλλά σε τελική ανάλυση προσπαθεί να εξηγήσει ανθρώπινες συμπεριφορές. Ακριβώς στο γεγονός ότι αποτελεί κοινωνική επιστήμη, ενδεχομένως να οφείλεται και […]