Ο ηγέτης της ανερχόμενης οικονομικής υπερδύναμης υποδέχεται σήμερα εντός έδρας τον πλανητάρχη. Καθώς οι πρόεδροι Σι και Τραμπ θα ανταλλάσσουν χειραψίες στο Μέγαρο του Λαού στο Πεκίνο, ορισμένα στοιχεία για την εξέλιξη της ανταγωνιστικής σχέσης μεταξύ Κίνας και ΗΠΑ ρίχνουν φως σε εκείνα που θα μπουν στο τραπέζι πίσω από τις κλειστές πόρτες.
Μέσα στην τελευταία 25ετία η Κίνα εξελίχθηκε στο αντίπαλο δέος των ΗΠΑ με όπλο την οικονομία. Οι πόλεμοι στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή ανέτρεψαν τις παγκόσμιες ισορροπίες ανέδειξαν τα όρια των ΗΠΑ δημιουργώντας παράλληλα προκλήσεις και ευκαιρίες για το Πεκίνο, τις ορέξεις του οποίου επιχείρησε να «δαμάσει» ο Τραμπ, χωρίς θεαματικά αποτελέσματα στον «πόλεμο των δασμών».
Οικονομική ισχύς
Πριν από 20 χρόνια η Κίνα είχε σχεδόν το 1/6 της οικονομικής δύναμης των ΗΠΑ και βρισκόταν στην πέμπτη θέση στην παγκόσμια κατάταξη καθώς την ξεπερνούσαν η Ιαπωνία, η Γερμανία και το Ηνωμένο Βασίλειο. Το ονομαστικό ΑΕΠ της Κίνας ήταν τότε 2,3 τρισεκατομμύρια δολάρια και των ΗΠΑ 15 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Οι ΗΠΑ παραμένουν μακράν η μεγαλύτερη οικονομία του πλανήτη με προβλεπόμενο ΑΕΠ για φέτος πάνω από 32,3 τρισεκατομμύρια όμως η Κίνα καλύπτει διαρκώς τη διαφορά καθώς προβλέπεται ότι θα ανέλθει στα 20,8 τρισεκατομμύρια. Εν τω μεταξύ η Κίνα σε όρους αγοραστικής δύναμης κατέχει την πρώτη θέση από το 2014.
Χρέος
Οι ΗΠΑ κατέχουν μια διόλου επίζηλη πρωτιά, εκείνη της πιο καταχρεωμένης χώρας στον κόσμο. Το αμερικανικό δημόσιο καταβάλει τώρα στους πιστωτές του μόνο για τόκους σχεδόν 3 δισεκατομμύρια δολάρια την ημέρα, καθώς το χρέος ξεπέρασε πρόσφατα το αστρονομικό ποσό των 39 τρισεκατομμυρίων δολαρίων (115% του ΑΕΠ). Το κινεζικό δημόσιο κατέβαλε πέρυσι κατά μέσο όρο σχεδόν 500 εκατομμύρια δολάρια ημερησίως για τόκους ενώ το χρέος του πλησιάζει τα 6 τρισεκατομμύρια δολάρια (94% του ΑΕΠ).
Σύμφωνα με διεθνείς οίκους και αναλυτές, στην πραγματικότητα το κινεζικό χρέος είναι μεγαλύτερο, καθώς ένα σημαντικό μέρος του βαραίνει περιφέρειες και άλλους φορείς ενώ υπολογίζεται με διαφορετικό τρόπο. Παράλληλα η Κίνα κατέχει ένα μέρος του δημόσιου χρέους των ΗΠΑ, περίπου 760 δισεκατομμύρια δολάρια. Τα τελευταία χρόνια, εν μέσω του εμπορικού πολέμου, η Κίνα έχει περιορίσει τις αγορές αμερικανικών κρατικών ομολόγων και υπολογίζεται ότι κατέχει περίπου το 2% του αμερικανικού χρέους.
Εμπόριο
Πριν από 25 χρόνια οι ΗΠΑ ήταν η χώρα με τις μεγαλύτερες εξαγωγές στον κόσμο (730 δισεκατομμύρια δολάρια) ενώ η Κίνα βρισκόταν στην τέταρτη θέση (266 δισεκατομμύρια). Σήμερα η Κίνα βρίσκεται στην πρώτη θέση με εξαγωγές αξίας 3,5 τρισεκατομμυρίων δολαρίων ενώ οι ΗΠΑ ακολουθούν με 1,9 τρισεκατομμύρια. Το 2001 μόλις 30 χώρες είχαν μεγαλύτερες εμπορικές σχέσεις με την Κίνα παρά με τις ΗΠΑ. Σήμερα 145 χώρες εμπορεύονται περισσότερα με την Κίνα, παρά με τις ΗΠΑ. Μέσα σε μόνο μία χρονιά, το 2024, το συνολικό εμπορικό πλεόνασμα της Κίνας ανήλθε σε 1 τρισεκατομμύριο δολάρια.
Το εμπορικό έλλειμα των ΗΠΑ με την Κίνα είχε εκτοξευτεί απότομα το 2005 κατά 25% σε σχέση με την προηγούμενη χρονιά, φτάνοντας τα 201 δισεκατομμύρια δολάρια. Η ανοδική πορεία συνεχίστηκε μέχρι το 2022 όταν το έλλειμα άγγιξε τα 580 δισεκατομμύρια ενώ τα τρία τελευταία χρόνια μειώνεται και πέρυσι επανήλθε στα προς 20ετίας επίπεδα (202 δισεκατομμύρια).
Ενέργεια
Η Κίνα καταναλώνει περισσότερη ενέργεια από οποιαδήποτε άλλη χώρα στον κόσμο. Σύμφωνα με τα στοιχεία που συγκέντρωσε το Al Jazeera, η Κίνα των 1,4 δισεκατομμυρίων κατοίκων κατανάλωσε μέσα στο 2024 σχεδόν 48.500 τεραβατώρες (Twh) που παρήχθησαν κατά 80% από ορυκτά καύσιμα, σε μεγάλο ποσοστό από κάρβουνο.
Την ίδια χρονιά οι ΗΠΑ των 350 εκατομμυρίων κατοίκων κατανάλωσαν σχεδόν 26.500 Twh που προήλθαν κατά 80% από ορυκτά καύσιμα, κυρίως πετρέλαιο. Ωστόσο, όπως σημειώνει το δίκτυο, οι Κινέζοι ποντάρουν συστηματικά και εντατικά στην πράσινη ενέργεια επενδύοντας την ίδια χρονιά σχεδόν 300 δισεκατομμύρια δολάρια σε ανανεώσιμες πηγές ενώ οι ΗΠΑ επένδυσαν περίπου 100 δισεκατομμύρια.
Τεχνολογία
Τα τελευταία χρόνια η Κίνα έχει κάνει άλματα στην τεχνολογία αιχμής, στα ηλεκτρικά αυτοκίνητα και στην τεχνητή νοημοσύνη, ωστόσο οι ΗΠΑ διατηρούν προβάδισμα τόσο στα μοντέλα ΑΙ όσο και στους ημιαγωγούς. Όμως οι Κινέζοι έχουν στα χέρια τους το μεγάλο ατού των σπάνιων γαιών που αποτελούν προϋπόθεση για τη μαζική παραγωγή κρίσιμων συστημάτων και ανταλλακτικών για πολιτική και στρατιωτική χρήση (από ηλεκτρικές μπαταρίες και smartphones μέχρι τουρμπίνες και ημιαγωγοί).
Υπολογίζεται ότι η Κίνα διαθέτει τα μεγαλύτερα αποθέματα των 17 μεταλλικών στοιχείων που ανέρχονται σε 44 εκατομμύρια τόνους (πάνω από τα μισά γνωστά αποθέματα παγκοσμίως), ενώ οι ΗΠΑ βρίσκονται στην έβδομη θέση με μόλις 2 εκατομμύρια τόνους. Επιπλέον, το Πεκίνο έχει κυρίαρχο ρόλο στην επεξεργασία αυτών των υλικών.
Άμυνα
Οι ΗΠΑ διατηρούν την προνομιακή θέση ισχύος χάρις και στις τεράστιες αμυντικές δαπάνες. Όμως και η Κίνα είναι πυρηνική δύναμη ενώ ενισχύει διαρκώς τις συμβατικές δυνάμεις της κάνοντας προβολές ισχύος στον Ειρηνικό Ωκεανό. Οι Κινέζοι διαθέτουν (και ναυπηγούν) περισσότερα πολεμικά πλοία από τους Αμερικανούς, ωστόσο το ζήτημα δεν είναι μόνο ποσοτικό, είναι και ποιοτικό. Οι ΗΠΑ διαθέτουν ένοπλες δυνάμεις που έχουν δοκιμαστεί με επεμβάσεις σχεδόν σε όλα τα πλάτη και τα μήκη της γης ενώ ο κινεζικός στρατός περιορίζεται σε γυμνάσια χωρίς να έχει γνωρίσει συνθήκες αληθινής μάχης εδώ και δεκαετίες.
Όσο για τα πυρηνικά, απέναντι στην αμερικανική υπεροπλία των 4.000 ενεργών πυρηνικών κεφαλών η Κίνα υπερδιπλασίασε τις δικές της σε 600 μέσα στην τελευταία 5ετία. Το Πεκίνο έχει βάλει ως στόχο να αποκτήσει 1.000 πυρηνικές κεφαλές μέχρι το τέλος της δεκαετίας αναπτύσσοντας παράλληλα μια νέα γενιά διηπειρωτικών πυραύλων ως μέσο «αποτροπής».
