Σε λίγες ημέρες από σήμερα θα δούμε στον ανοιξιάτικο, βραδινό ουρανό την πανσέληνο του Μαΐου ή αλλιώς το «φεγγάρι των λουλουδιών». Μάλιστα, θα είναι μία από τις δύο ολοκληρωμένες Σελήνες που θα δούμε τον τελευταίο μήνα της άνοιξης.

Η πρώτη, γνωστή ως «Φεγγάρι των Λουλουδιών» (Flower Moon), θα κορυφωθεί την Παρασκευή 1 Μαΐου στις 20:23 (ώρα Ελλάδας), προσφέροντας ιδανικές συνθήκες παρατήρησης λίγο μετά τη δύση του ηλίου. Η δεύτερη, στις 31 Μαΐου, αποτελεί τη λεγόμενη «Μπλε Σελήνη» (Blue Moon), ένα φαινόμενο που εμφανίζεται όταν καταγράφονται δύο πανσελήνοι μέσα σε έναν ημερολογιακό μήνα.

Γιατί ονομάζεται «Φεγγάρι των Λουλουδιών»;

Η ονομασία της «ανοιξιάτικης» Πανσέληνου, προέρχεται από τις παραδόσεις των ιθαγενών της Βόρειας Αμερικής, οι οποίοι έδιναν σε κάθε πανσέληνο ένα όνομα συνδεδεμένο με τη φύση και τις εποχικές αλλαγές.

Ο Μάιος, ως μήνας πλήρους άνθησης της φύσης, συνδέθηκε με την αφθονία των λουλουδιών, εξ ου και η ονομασία. Αντίστοιχα, σε άλλες παραδόσεις η ίδια πανσέληνος αποκαλείται «Milk Moon» ή «Corn Planting Moon», αντανακλώντας αγροτικές δραστηριότητες της εποχής.

Αστρονομικά, η πανσέληνος συμβαίνει όταν η Γη βρίσκεται ανάμεσα στον Ήλιο και τη Σελήνη, με αποτέλεσμα ολόκληρη η φωτεινή πλευρά του φεγγαριού να είναι ορατή από τη Γη. Στην περίπτωση της 1ης Μαΐου, το φαινόμενο συμπίπτει χρονικά με την περίοδο της άνοιξης στο βόρειο ημισφαίριο, ενισχύοντας τον συμβολισμό της αναγέννησης και της ζωής.

Γιατί φαίνεται πιο μεγάλη;

Πρόκειται για τη γνωστή «σεληνιακή ψευδαίσθηση», ένα οπτικό φαινόμενο κατά το οποίο η Σελήνη φαίνεται μεγαλύτερη όταν βρίσκεται χαμηλά στον ορίζοντα, σε σύγκριση με όταν βρίσκεται ψηλά στον ουρανό.

Η ατμόσφαιρα φιλτράρει το φως της, δίνοντάς της πιο θερμές αποχρώσεις, από χρυσαφένιες έως πορτοκαλί, καθιστώντας έτσι το θέαμα μοναδικό.

Τότε, το φεγγάρι φαίνεται μεγαλύτερο και πιο «ζεστό» χρωματικά, λόγω της θέσης του κοντά στον ορίζοντα – ένα φαινόμενο που συνδέεται με την ατμόσφαιρα της Γης και τη διάχυση του φωτός.

Γιατί θα έχουμε δύο πανσελήνους τον Μάϊο;

Η εξήγηση βρίσκεται στη διαφορά ανάμεσα στο ημερολογιακό έτος και τον σεληνιακό κύκλο. Ένας πλήρης κύκλος της Σελήνης διαρκεί περίπου 29,5 ημέρες. Αυτό σημαίνει ότι 12 σεληνιακοί κύκλοι δεν καλύπτουν ακριβώς ένα ημερολογιακό έτος, καθώς περισσεύουν περίπου 11 ημέρες.

Με την πάροδο του χρόνου, αυτή η διαφορά συσσωρεύεται, με αποτέλεσμα κάποιες χρονιές να εμφανίζεται μια «επιπλέον» πανσέληνος μέσα σε έναν μήνα.

Τι είναι το Μπλε Φεγγάρι;

Υπάρχουν δύο τύποι μπλε φεγγαριού, αλλά κανένας τους δεν έχει σχέση με το χρώμα. Σύμφωνα με τον επίσημο ορισμό που καθιέρωσε η NASA, το μπλε φεγγάρι είναι το λεγόμενο «εποχικό» μπλε φεγγάρι και αναφέρεται στην τρίτη πανσέληνο μιας εποχής που έχει συνολικά τέσσερις πανσελήνους. Ο δεύτερος ορισμός, που προέκυψε από παρερμηνεία του αρχικού, είναι το μηνιαίο μπλε φεγγάρι, που αναφέρεται στη δεύτερη πανσέληνο μέσα σε έναν ημερολογιακό μήνα. Στις 31 Μαΐου 2026 θα δούμε ένα μηνιαίο μπλε φεγγάρι, ενώ στις 21 Αυγούστου 2032 θα δούμε το επόμενο εποχικό μπλε φεγγάρι.

Καθώς ο κύκλος των φάσεων της Σελήνης διαρκεί περίπου έναν μήνα, συνήθως έχουμε 12 πανσέληνους κάθε χρόνο. Πολλοί πολιτισμοί έχουν δώσει ξεχωριστά ονόματα στην πανσέληνο κάθε μήνα. Δώδεκα μήνες, δώδεκα πανσέληνοι, δώδεκα ονόματα.

Ωστόσο, ο σεληνιακός κύκλος διαρκεί στην πραγματικότητα 29,5 ημέρες, πράγμα που σημαίνει ότι 12 σεληνιακοί κύκλοι ολοκληρώνονται σε περίπου 354 ημέρες. Έτσι, κάθε περίπου 2,5 χρόνια παρατηρείται μια 13η πανσέληνος μέσα στο ίδιο ημερολογιακό έτος. Αυτή η 13η πανσέληνος δεν ακολουθεί το καθιερωμένο σύστημα ονοματοδοσίας και αναφέρεται ως μπλε φεγγάρι.

Πόσο συχνά εμφανίζεται;

Παρά την κοινή έκφραση «μια φορά στο τόσο» («once in a blue moon»), το Μπλε Φεγγάρι εμφανίζεται σχετικά τακτικά με αστρονομικούς όρους. Σύμφωνα με τη NASA, μια Μπλε Σελήνη συμβαίνει περίπου κάθε δύο με τρία χρόνια. Δεδομένου ότι μεσολαβούν περίπου 29,5 ημέρες μεταξύ δύο πανσελήνων, ο Φεβρουάριος δεν μπορεί ποτέ να έχει μηνιαία Μπλε Σελήνη, καθώς έχει μόνο 28 ημέρες σε κοινό έτος και 29 σε δίσεκτο. Περιστασιακά, ο Φεβρουάριος μπορεί να μην έχει καθόλου πανσέληνο- ένα φαινόμενο γνωστό ως Μαύρη Σελήνη (BlackMoon), σύμφωνα με το Time and Date.

Γίνεται ποτέ πραγματικά μπλε το φεγγάρι;

Το φεγγαρι γίνεται μπλε μόνο υπό συγκεκριμένες ατμοσφαιρικές συνθήκες. Μετά τη γιγαντιαία ηφαιστειακή έκρηξη του Κρακατόα το 1884, ένα τεράστιο νέφος στάχτης και σκόνης εκτοξεύθηκε στη στρατόσφαιρα (σε ύψος 8 έως 48 χιλιομέτρων πάνω από την επιφάνεια της Γης). Αυτό το αεροζόλ έκανε τόσο τη Σελήνη όσο και τον Ήλιο να φαίνονται μπλε από πολλές περιοχές του Βόρειου Ημισφαιρίου για πολλούς μήνες μετά την έκρηξη.

Επίσης, στις 24 Σεπτεμβρίου 1950, μια ζώνη καπνού πλάτους περίπου 320 χιλιομέτρων από πυρκαγιές στα δάση της βόρειας Αλμπέρτα στον Καναδά κάλυψε τις Μεγάλες Λίμνες, τμήματα της Πολιτείας της Νέας Υόρκης και τη νότια Νέα Αγγλία. Ο καπνός προκάλεσε ασυνήθιστο σκοτάδι το μεσημέρι και έκανε τον δίσκο του Ήλιου να λάμπει σε απόκοσμες αποχρώσεις ροζ, μπλε και ακόμη και μωβ.