Σαφέστατα πιο ξεκάθαρη είναι η εικόνα μετά τις τρεις ημέρες της Διάσκεψης του Μονάχου για την Ασφάλεια, σχετικά με το που βρίσκονται οι διατλαντικές σχέσεις, αλλά και η Ευρώπη όσον αφορά στον στόχο της για στρατηγική αυτονομία και ενίσχυση της γεωπολιτικής της ισχύος σε μια περίοδο όπου το δίκιο του ισχυρού κερδίζει ολοένα και περισσότερο έδαφος (κατά κυριολεξία αν κοιτάξει κανείς την Ανατολική Ουκρανία) σε σχέση με την διεθνή τάξη που βασίζεται σε κανόνες.

Όλα τα παραπάνω απασχόλησαν δεκάδες ομιλήτες και πάνελ τις τελευταίες τρεις ημέρες, με τις τοποθετήσεις του Γερμανού καγκελάριου Φρίντριχ Μερτς, του Γάλλου προέδρου Εμμανουέλ Μακρόν, του υπουργού Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο, του Κινέζου ομολόγου του Ουάνγκ Γι και του προέδρου της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να συγκεντρώνουν εκ των πραγμάτων το περισσότερο ενδιαφέρον, τόσο εξαιτίας της διεθνούς συγκυρίας, όσο και για τον αντίκτυπο που έχουν στην διαμόρφωση αυτής.

Η γαλλογερμανική «έφοδος» της πρώτης μέρας

Τα βασικά μηνύματα που βρέθηκαν στο επίκεντρο των ομιλιών και των παρεμβάσεων των ευρωπαίων ηγετών είναι πως «η Ευρώπη έχει επιστρέψει» και πως ήδη έχουν αρχίσει να γίνονται κινήσεις για αλλαγές στην Ένωση, τόσο σε επίπεδο λήψης αποφάσεων (προωθήθηκε σταθερά η λογική των αποφάσεων με πλειοψηφία και όχι ομοφωνία, αλλά και της Ευρώπης πολλών ταχυτήτων), όσο και σε επίπεδο προβολής ισχύος και ανάληψης των ευθυνών για την άμυνα και την ασφάλεια της. Οι τοποθετήσεις αυτές, που αφορούσαν μεταξύ άλλων, προβλέψεις για συλλογική άμυνα πέραν του αντίστοιχου Άρθρου 5 του ΝΑΤΟ, πανευρωπαϊκή πυρηνική αποτροπή (όπως αποκάλυψε ο Μερτς), ενίσχυση του στρατού και του ρόλου των ευρωπαϊκών χωρών εντός του ΝΑΤΟ, καταδεικνύουν ότι η γενική αίσθηση στην Διάσκεψη, αλλά και στις περισσότερες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες είναι πως η Ευρώπη έχει ξεκινήσει να αλλάζει τόσο ως προς το εσωτερικό της, όσο και ως προς τις σχέσεις της με τις ΗΠΑ του Ντόναλντ Τραμπ οι οποίες εμφανίζονται να επιδιώκουν έναν «τραμπικό» ρόλο στην διεθνή πολιτική και όχι τον παραδοσιακό τους ρόλο της ηγεμονίας, ο οποίος κατά πολλούς συμμετέχοντες είναι πλέον σε αποδρομή.

Οι αυτοκρατορίες αντεπιτίθενται την δεύτερη μέρα

Απέναντι στα παραπάνω βρέθηκαν οι τοποθετήσεις του υπουργού Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο την δεύτερη ημέρα της Διάσκεψης και του Κινέζου ομολόγου του Ουάνγκ Γι, οι οποίοι έσπευσαν να «σπάσουν» κάπως το πολύ ευρωκεντρικό αφήγημα προωθώντας την δική τους οπτική για τα πράγματα και τις ισορροπίες ως έχουν. Ο Μάρκο Ρούμπιο κι αυτός παραδέχτηκε ότι πλέον ζούμε σε μια νέα εποχή γεωπολιτικής, όμως εμφανίστηκε να τείνει δειλά χείρα φιλίας προς την Ευρώπη, αλλά με τους όρους που οι ΗΠΑ θα ήθελαν να θέσουν. Πιο συγκεκριμένα ενώ από την μια ο Ρούμπιο ανέφερε πως «η Ευρώπη μάς είναι σημαντική, είμαστε βαθιά συνδεδεμένοι, το μέλλον μας ήταν πάντα αλληλένδετο και θα συνεχίσει να είναι» στην συνέχεια υποστήριξε πως: «Οι ΗΠΑ δεν θέλουν συμμάχους που να διατηρούν το status quo, που να διαχειρίζονται μόνο την παρακμή. Δεν θέλουμε αδύναμους, αλλά ισχυρούς, περήφανους συμμάχους. Συμμάχους που να υπερασπίζονται την κληρονομιά μας. Θέλουμε μια συμμαχία που να προχωρά με θάρρος στο μέλλον. Θέλουμε να γεμίσουμε με νέα ζωή την παλιά φιλία».

Από την πλευρά του ο Κινέζος ΥΠΕΞ, εμφανίστηκε να προσεγγίζει την σχέση με την ΕΕ και τα ευρωπαϊκά κράτη με σαφέστατα πιο ξεκαθάρα μηνύματα συνεργασίας, υποστηρίζοντας μεταξύ άλλων πως ΕΕ και Κίνα «δεν είναι ανταγωνιστές αλλά εταίροι», ενώ αντίθετα εμφανίστηκε να βάζει περισσότερα «φίλτρα» σχετικά με τις σινοαμερικανικές σχέσεις. Σύμφωνα με τον ίδιο η Κίνα επιθυμεί η σχέση με τις ΗΠΑ να καθοδηγείται από τις αρχές του «αμοιβαίου σεβασμού, της ειρηνικής συνύπαρξης και της πρόθυμης συνεργασίας». Όπως σημείωσε, «το αν μπορούμε τελικά να πετύχουμε αυτόν τον στόχο, εξαρτάται από τις ΗΠΑ», αλλά, όπως ανέφερε, υπάρχει θετική εκτίμηση, γιατί ο Τραμπ «έχει δείξει σεβασμό» προς τον Σι και την Κίνα σε πρόσφατα σχόλιά του.

Σε πιο πραγματιστικούς τόνους -αλλά χωρίς να διαφοροποιούνται ουσιαστικά όσον αφορά στην εκτίμηση της κατάστασης των διατλαντικών σχέσεων και της ευρωπαϊκής αυτονομίας- κινήθηκαν οι παρεμβάσεις κατά την δεύτερη μέρα του Βρετανού πρωθυπουργού Κιρ Στάρμερ, ο οποίος μίλησε ανοιχτά για τη σημασία της «σκληρής ισχύος» και την ανάγκη αποτροπής, αλλά και της προέδρου της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα φον ντερ Λάιεν, η οποία ξεκαθάρισε ότι η ευρωπαϊκή αυτονομία δεν σημαίνει ρήξη με τις ΗΠΑ, αλλά ενίσχυση της διατλαντικής συμμαχίας μέσω μιας ισχυρότερης Ευρώπης.

Λίγο από Ουκρανία, Γροιλανδία και woke

Από την πλευρά του, ο Ουκρανός πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι εξέφρασε την ελπίδα ότι οι ειρηνευτικές συνομιλίες με τη διαμεσολάβηση των ΗΠΑ που θα διεξαχθούν την ερχόμενη εβδομάδα στη Γενεύη θα είναι σοβαρές και ουσιαστικές, υποστηρίζοντας όμως ότι η Ουκρανία καλείται «πολύ συχνά» να κάνει παραχωρήσεις. Μεταξύ άλλων ο Ζελένσκι υποστήριξε ότι είναι λάθος που η Ευρώπη δεν βρίσκεται στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων, ενώ ζήτησε να του δοθεί συγκεκριμέννη δέσμευση χρονική για την ένταξη της χώρας του στην ΕΕ. Ο πρόεδρος της Ουκρανίας άφησε επίσης να εννοηθεί ότι σε καμία περίπτωση δεν θα ήθελε να δεχθεί να αποφασίζει η Ρωσία για την ένταξη ή όχι της χώρας του στο ΝΑΤΟ, αλλά θα ήθελε αυτό να αποφασιστεί από την Ουκρανία και από το… ΝΑΤΟ.

Όσονα αφορά στο ζήτημα της Γροιλανδίας, παρά το γεγονός ότι υπήρξαν εκτενείς αναφορές σε αυτό καθόλη την διάρκεια της Διάσκεψης, ουσιαστικά όλες οι πλευρές αντιμετώπισαν το ζήτημα ως μέρος της διαφορετικής αντίληψης για την γεωπολιτική μεταξύ των ΗΠΑ και της Ευρώπης και τόνισαν πως εάν η διαφορά αυτή παραμείνει για καιρό δεν είναι απίθανο να επηρεάσει εξαιρετικά αρνητικά την ίδια την λειτουργία της Βορειοατλαντικής Συμμαχίας.

Κατά την τρίτη μέρα της Διάσκεψης που ολοκληρώθηκε πριν από λίγο, τα βασικά σημεία ήταν η απάντηση της Κάγια Κάλας στην ομιλία Ρούμπιο σχετικά με το εάν η Ευρώπη είναι woke και παρηκμασμένη με την επικεφαλής της ευρωπαϊκής διπλωματίας να καταλήγει πως αν ίσχυε αυτό κανείς δεν θα ήθελε να ενταχθεί στην Ένωση (δεν είναι απίθανο να είχε στο μυαλό της και την γενικότερη αποτυχία της κυβέρνησης Τραμπ να πείσει σχετικά με την αποστολή και την αναγκαιότητα του Συμβουλίου για την Ειρήνη).

Το περιθώριο της Διάσκεψης

Άλλες σημαντικές στιγμές αυτών των τριών ημερών στο Μόναχο που δεν έχουν σχέση με τα κεντρικά events αλλά πραγματοποιήθηκαν στο περιθώριο της Διάσκεψης, είναι η βράβευση του ουκρβναικού λαού με το βραβείο Ewald von Kleist 2026, αλλά και η ανακοίνωση του πορίσματος σχετικά με τον θάνατο του ηγέτη της ρωσικής αντιπολίτευσης, Αλεξέι Ναβάλνι, σύμφωνα με το οποίο -το συνυπέγραψαν πέντε χώρες της Ευρώπης- ο αντίπαλος του Πουτιν δηλητηριάστηκε με τοξίνη από έννα σπάνιο βάτραχο του Ισημερινού, το οποίο καμία άλλη χώρα πλη της Ρωσίας δεν θα μπορούσε να έχει χρησιμοποιήσει.