Το συνοριακό πέρασμα της Ράφα, που συνδέει τη Λωρίδα της Γάζας με την Αίγυπτο, άνοιξε εκ νέου τη Δευτέρα για περιορισμένη διέλευση και υπό τον έλεγχο του Ισραήλ, στο πλαίσιο της εκεχειρίας Τραμπ, σύμφωνα με Αιγύπτιους και Ισραηλινούς αξιωματούχους ασφαλείας.
Όριο για πέρασμα 50 παλαιστινίων τη μέρα εκατέρωθεν
Αιγύπτιος αξιωματούχος, που συμμετέχει στις συνομιλίες για την εφαρμογή της συμφωνίας και μίλησε στο Associated Press υπό τον όρο της ανωνυμίας, ανέφερε ότι την πρώτη ημέρα λειτουργίας του περάσματος θα επιτρέπεται η διέλευση 50 Παλαιστινίων προς κάθε κατεύθυνση. Το άνοιγμα επιβεβαίωσαν τόσο τα κρατικά αιγυπτιακά μέσα ενημέρωσης όσο και Ισραηλινός αξιωματούχος ασφαλείας, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι προς το παρόν πρόκειται κυρίως για μια συμβολική κίνηση, καθώς οι μετακινήσεις θα είναι αυστηρά περιορισμένες και δεν θα επιτρέπεται η μεταφορά εμπορευμάτων.
Σύμφωνα με αξιωματούχους υγείας στη Γάζα, περίπου 20.000 Παλαιστίνιοι —παιδιά και ενήλικες— που χρειάζονται άμεση ιατρική περίθαλψη προσβλέπουν στην έξοδό τους από τον κατεστραμμένο θύλακα μέσω της Ράφα. Παράλληλα, χιλιάδες Παλαιστίνιοι που βρίσκονται εκτός Γάζας ελπίζουν να μπορέσουν να επιστρέψουν στα σπίτια τους.
Το Ισραήλ επιβάλλει τους όρους του
Ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Μπενιαμίν Νετανιάχου έχει δηλώσει ότι το Ισραήλ θα επιτρέπει την έξοδο έως και 50 ασθενών ημερησίως. Σύμφωνα με αξιωματούχο που συμμετέχει στις συζητήσεις, κάθε ασθενής θα μπορεί να συνοδεύεται από δύο συγγενείς, ενώ περίπου 50 Παλαιστίνιοι που είχαν αποχωρήσει από τη Γάζα κατά τη διάρκεια του πολέμου θα επιτρέπεται να επιστρέφουν καθημερινά.
Το αιγυπτιακό υπουργείο Υγείας ανακοίνωσε τη Δευτέρα ότι 150 νοσοκομεία σε ολόκληρη τη χώρα έχουν τεθεί σε ετοιμότητα για να δεχθούν Παλαιστίνιους ασθενείς και τραυματίες που θα μεταφερθούν από τη Γάζα μέσω του περάσματος της Ράφα.
Το Ισραήλ έχει καταστήσει σαφές ότι, σε συνεργασία με την Αίγυπτο, θα διενεργεί ελέγχους σε όσους εισέρχονται και εξέρχονται από το πέρασμα. Η λειτουργία του θα επιτηρείται από πράκτορες της Ευρωπαϊκής Ένωσης, με περιορισμένη παλαιστινιακή παρουσία. Οι αρμόδιοι εκτιμούν ότι ο αριθμός των διελεύσεων θα αυξηθεί σταδιακά, εφόσον το σύστημα αποδειχθεί λειτουργικό.
Υπενθυμίζεται ότι ισραηλινές δυνάμεις κατέλαβαν το πέρασμα της Ράφα τον Μάιο του 2024, στο πλαίσιο επιχειρήσεων που, όπως υποστήριξαν, στόχευαν στην αποτροπή λαθρεμπορίου όπλων προς τη Χαμάς. Το πέρασμα είχε ανοίξει προσωρινά για την απομάκρυνση ασθενών κατά τη διάρκεια σύντομης εκεχειρίας στις αρχές του 2025. Αν και το Ισραήλ είχε αρχικά αντιταχθεί στο άνοιγμά του, η ανάκτηση των λειψάνων του τελευταίου ομήρου στη Γάζα την περασμένη εβδομάδα φέρεται να άνοιξε τον δρόμο για την προώθηση της διαδικασίας.
Η δεύτερη φάση της εκεχειρίας
Το άνοιγμα της Ράφα θεωρείται κρίσιμο βήμα, καθώς η εκεχειρία που διαμεσολάβησαν οι Ηνωμένες Πολιτείες και τέθηκε σε ισχύ στις 10 Οκτωβρίου εισέρχεται πλέον στη δεύτερη φάση της.
Πριν από την έναρξη του πολέμου, η Ράφα αποτελούσε το βασικό πέρασμα για τη μετακίνηση ανθρώπων προς και από τη Γάζα, καθώς όλα τα υπόλοιπα περάσματα βρίσκονται στα σύνορα με το Ισραήλ. Σύμφωνα με τους όρους της συμφωνίας, ο ισραηλινός στρατός διατηρεί τον έλεγχο της περιοχής μεταξύ του περάσματος και της ζώνης όπου διαμένει η πλειονότητα των Παλαιστινίων.
Η Αίγυπτος, εκφράζοντας ανησυχίες ότι το Ισραήλ θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει το πέρασμα για την εκδίωξη Παλαιστινίων από τον θύλακα, έχει επανειλημμένα τονίσει ότι η Ράφα πρέπει να παραμείνει ανοιχτή τόσο για είσοδο όσο και για έξοδο. Διαχρονικά, οι αιτήσεις διέλευσης Παλαιστινίων υπόκεινται σε έλεγχο τόσο από το Ισραήλ όσο και από την Αίγυπτο.
Η τρέχουσα εκεχειρία έβαλε τέλος σε περισσότερα από δύο χρόνια πολέμου, ο οποίος ξέσπασε μετά την επίθεση της Χαμάς στο νότιο Ισραήλ στις 7 Οκτωβρίου 2023. Η πρώτη φάση της συμφωνίας περιλάμβανε την ανταλλαγή ομήρων με Παλαιστίνιους κρατούμενους, την αύξηση της ανθρωπιστικής βοήθειας και τη μερική αποχώρηση ισραηλινών δυνάμεων.
Η δεύτερη φάση είναι σαφώς πιο σύνθετη, καθώς προβλέπει τη συγκρότηση νέας παλαιστινιακής επιτροπής για τη διακυβέρνηση της Γάζας, την ανάπτυξη διεθνούς δύναμης ασφαλείας, τον αφοπλισμό της Χαμάς και την έναρξη της διαδικασίας ανοικοδόμησης.
