Στις 25 Ιανουαρίου 1833, ένας έφηβος 17 ετών αποβιβάζεται από το βρετανικό πλοίο «Μαδαγασκάρη» στο Ναύπλιο μέσα σε κλίμα πανηγυρικό. Είναι ο Οθωνας, ο πρώτος βασιλιάς της Ελλάδας.
Στις πλάτες του κουβαλά ένα βάρος δυσανάλογο για την ηλικία του: τις ελπίδες ενός έθνους που μόλις άρχισε να ανασαίνει ελεύθερα, ενώ οι πληγές του εμφυλίου σπαράζουν ακόμα τα σωθικά του. Ποιος ήταν όμως πραγματικά ο νεαρός Βαυαρός που έμεινε για 30 χρόνια σε έναν θρόνο που δεν ζήτησε ποτέ;
Με οδηγό το νέο βιβλίο της Ελένης Λετώνη, «Του Όθωνα τα χρόνια» (εκδ. Παπαδόπουλος), επιχειρούμε να δούμε τον πρώτο μονάρχη κάτω από τη σκόνη της ιστορίας και τη ναφθαλίνη των σχολικών βιβλίων. Να συναντήσουμε τον εκνευριστικά αναποφάσιστο αλλά τρομερά εργατικό άνθρωπο, τον αθεράπευτα ρομαντικό που αγάπησε την Ελλάδα με τρόπο σχεδόν σπαρακτικό — ίσως περισσότερο κι από την ίδια του την πατρίδα.
Η είσοδος του Οθωνα στο Ναύπλιο την 25η Ιανουαρίου του 1833. Εργο του Πετερ φον Ες
Κυρία Λετώνη, αν γυρίζαμε πίσω στην 25η Ιανουαρίου του 1833, την ημέρα της άφιξης του Οθωνα στην Ελλάδα, τι θα βλέπαμε; Ποια ήταν σε αδρές γραμμές η κατάσταση;
Καταρχάς, θα βλέπαμε ένα κατεστραμμένο τοπίο. Η άφιξη του Οθωνα ήταν ουσιαστικά η ελπίδα έναρξης μιας νέας εποχής για την Ελλάδα. Εχουμε βγει από τον δεκαετή ουσιαστικά Πόλεμο της Ανεξαρτησίας. Εχει προηγηθεί η περίοδος του Ιωάννη Καποδίστρια που έληξε με τη δολοφονία του και έχει ακολουθήσει ένας πάρα πολύ άγριος και αιματηρός εμφύλιος.
Αρα ο λαός έχει επενδύσει στον ερχομό ενός γαλαζοαίματου που θα τον ενώσει;
Ακριβώς. Ολες οι ελπίδες κρέμονται πάνω από αυτόν τον νεαρό 17χρονο Βαυαρό πρίγκιπα, ο οποίος έρχεται στην Ελλάδα δίχως να γνωρίζει λέξη ελληνικά. Είναι όμως πολύ μεγάλη η αγάπη που του έχει εμφυσήσει ο πατέρας του, ο Λουδοβίκος Α’ της Βαυαρίας, για την Ελλάδα. Ή μάλλον, για αυτό που έχουν στο μυαλό τους ότι είναι η Ελλάδα, την κληρονομιά δηλαδή του αρχαιοελληνικού πολιτισμού.
Ο Λουδοβίκος ήταν μεγάλος φιλέλληνας, είχε βοηθήσει και την Επανάσταση με πάρα πολλούς τρόπους. Και καθ’ όλη τη διάρκεια της βασιλείας του γιου του έπαιζε πάρα πολύ σημαντικό ρόλο. Ειδικά στα πρώτα χρόνια της Αντιβασιλείας, αλλά και τα πρώτα χρόνια της απόλυτης μοναρχίας του Οθωνα, μετά την ενηλικίωσή του.
Είχαμε λοιπόν ένα ως επί το πλείστον θετικό λαϊκό αίσθημα.
Ναι βέβαια, πάρα πολύ θετικό. Την έχουμε νομίζω αυτή την τάση. Οσες απογοητεύσεις και αν περάσουμε, η προοπτική μιας καινούργιας αρχής μας γεμίζει με ενθουσιασμό και χαρά ότι «το καλύτερο έρχεται». Είναι η άμυνα που μας σώζει ενδεχομένως στις πολύ δύσκολες στιγμές μας.
Οθωνας και Αμαλία στη νέα τους πατρίδα
Γι’ αυτό ματαιωνόμαστε βαθιά κατόπιν;
Η προσγείωση είναι όντως κάποιες φορές απότομη. Υπάρχει μια παρεξήγηση σχετικά με τον Οθωνα που ακόμη την ανακυκλώνουμε.
Η απόφαση ότι η Ελλάδα θα ήταν κράτος μοναρχικό, ότι θα είχαμε δηλαδή βασιλιά, ήταν κάτι δεδομένο και ανεξάρτητο από εμάς. Προβλεπόταν στο Πρωτόκολλο της Ανεξαρτησίας (Πρωτόκολλο του Λονδίνου) που υπογράφηκε το Φεβρουάριο του 1830.
Ο πρώτος βασιλιάς που επελέγη ήταν ο Λεοπόλδος Σαξ Κοβούργου, με τον οποίο είχε επικοινωνία και ο Καποδίστριας, αλλά δεν αποδέχθηκε τελικά τον θρόνο. Βρήκε άλλη δουλειά. Εγινε βασιλιάς στο Βέλγιο.
Αρα ο Οθωνας ήταν με έναν τρόπο λύση ανάγκης;
Ηταν και λύση ανάγκης, ναι. Υπήρχε μεγάλη ανάγκη να βρεθεί καινούργιος βασιλιάς μετά τη δολοφονία του Καποδίστρια ώστε να αποκατασταθεί η τάξη στο εσωτερικό της χώρας και να μπορέσουμε να λειτουργήσουμε. Η ύπαρξη βασιλιά ήταν και εγγύηση για το κράτος, για τη σταθερότητα και την αναγνώριση των εξωτερικών του σχέσεων.
«Ο Οθωνας άφησε πίσω του μια τεράστια αγάπη για την Ελλάδα, αλλά και μια τεράστια ανικανότητα αντίληψης της πραγματικότητας»
Ταυτόχρονα, το Πρωτόκολλο του Λονδίνου προέβλεπε ότι ο βασιλιάς που θα καθόταν στο θρόνο της Ελλάδας — λέω θρόνο της Ελλάδας γιατί ο Οθωνας είχε τον τίτλο «Βασιλεύς της Ελλάδος» ενώ οι επόμενοι «Βασιλεύς των Ελλήνων» — δεν μπορούσε να προέρχεται από τις βασιλικές οικογένειες των τριών Προστάτιδων Δυνάμεων.
Αρα αυτομάτως αποκλείονταν οι οικογένειες της Μεγάλης Βρετανίας, της Γαλλίας και της Ρωσίας. Τα γερμανικά κρατίδια και δουκάτα ήταν η καλύτερη εναλλακτική δεξαμενή.
Επιπλέον, ο Οθωνας ήταν ο δευτερότοκος γιος. Αυτό είναι σημαντικό γιατί τους πρωτότοκους τους κρατούσαν για τα δικά τους βασίλεια. Οι υπόλοιποι έπαιζαν τον ρόλο του spare (του εφεδρικού), όπως θα λέγαμε σήμερα λόγου χάρη για τον πρίγκιπα Χάρι. Η διαδοχή στο βασίλειο της Βαυαρίας ήταν εξασφαλισμένη, συνεπώς ο Οθωνας ήταν διαθέσιμος.
Πορτραίτο από την παιδική ηλικία του Οθωνα
Εσείς έχετε καταλάβει εάν ο ίδιος ήθελε να λάβει αυτόν τον ρόλο; Μιλάμε για ένα παιδί 17 ετών.
Κοιτάξτε, ο Οθωνας ήταν ένας άνθρωπος τρομερά αναποφάσιστος και γενικά αδύναμος χαρακτήρας. Νομίζω ότι ήθελε, με την έννοια ότι ήθελε την Ελλάδα, ακριβώς επειδή ο πατέρας του τού είχε εμφυσήσει την αγάπη για τον ελληνικό πολιτισμό.
Αν ήθελε γενικά στη ζωή του να γίνει βασιλιάς, είναι μια άλλη συζήτηση. Δεν προοριζόταν για βασιλιάς, προοριζόταν για ιερατική καριέρα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία.
Ηταν λοιπόν πλήρως απροετοίμαστος για τη θέση και τις ευθύνες που τον περίμεναν σε ένα κράτος που στην πραγματικότητα δεν υπήρχε. Ο,τι προσπάθησε και κατάφερε ο Καποδίστριας, μετά τη δολοφονία του, είχε καταρρεύσει. Αυτό που κυριαρχούσε στον Οθωνα ήταν μια πολύ καλή διάθεση, η οποία ποτέ δεν τον εγκατέλειψε στα 30 χρόνια της βασιλείας του: ήθελε να κάνει το καλύτερο για τη χώρα.
«Στην εξορία τους στη Βαμβέργη Οθωνας και Αμαλία είχαν καθιερώσει να μιλούν ελληνικά δύο ώρες την ημέρα για να μην ξεχάσουν τη γλώσσα»
Η διάσταση ανάμεσα στην πρόθεση και την πράξη ήταν χαοτική;
Ο Οθωνας ήταν, όπως είπαμε, αναποφάσιστος. Είχε και κάποια προβλήματα υγείας, μια μερική κώφωση, και ήταν λίγο αργός στην αντίληψη. Αυτό που λεγόταν τότε — και ήταν πολύ χαρακτηριστικό όταν παντρεύτηκε την Αμαλία, η οποία είχε μια εκ διαμέτρου διαφορετική προσωπικότητα — ήταν ότι: «Ο Βασιλιάς διάβαζε χωρίς να υπογράφει και η Βασίλισσα υπέγραφε χωρίς να διαβάζει».
Πρέπει να σας πω ότι ο Οθωνας ήταν τρομερά εργατικός, όμως δεν μπορούσε να πάρει μια απόφαση. Είχε τις εκκρεμότητες και τις κλωθογυρνούσε συνέχεια. Η Αμαλία πάλι πέρναγε γρήγορα τα θέματα, μερικές φορές ίσως και επιπόλαια. Αυτό είναι και ενδεικτικό της δυναμικής του ζευγαριού.
Πότε οι Ελληνες αρχίζουμε να περνάμε από την προσδοκία στην απομυθοποίηση;
Η τελική αποδόμηση αρχίζει να συμβαίνει αρκετά χρόνια μετά την άφιξή του στην Ελλάδα. Ο Οθωνας έρχεται το 1833 και αναλαμβάνει ουσιαστικά το 1835.
Το κομβικό σημείο είναι το 1853, όταν ξεσπά ο Κριμαϊκός Πόλεμος ανάμεσα σε Ρωσία και Οθωμανική Αυτοκρατορία. Εμείς εμπλακήκαμε εμμέσως, κάνοντας ουσιαστικά ανταρτοπόλεμο στην Οθωμανική Αυτοκρατορία, ελπίζοντας σε νίκη των Ρώσων για να κερδίσουμε κάτι.
Η είσοδος του Οθωνα στην Αθήνα. Εργο του Πετερ φον Ες
Ομως οι Αγγλοι και οι Γάλλοι φοβήθηκαν την κάθοδο της Ρωσίας στη Μεσόγειο και μπήκαν στον πόλεμο στο πλευρό των Οθωμανών. Ερχονται λοιπόν στον Πειραιά το 1854, κάνουν ναυτικό αποκλεισμό ο οποίος συνεχίστηκε και μετά τη Συνθήκη των Παρισίων. Ουσιαστικά τότε εξευτελιστήκαμε.
Οχι απλά δεν κερδίσαμε τίποτα, αλλά τα γαλλικά στρατεύματα μάς έφεραν και τη χολέρα, με αποτέλεσμα να αποδεκατιστεί ο πληθυσμός. Τότε ρίξαμε όλη την ευθύνη στον Οθωνα και την Αμαλία.
Ηταν δίκαιο το ανάθεμα;
Με τον τρόπο που έγινε, όχι. Η ευθύνη του Οθωνα ήταν η ανικανότητά του να αντιληφθεί τη σκληρή πραγματικότητα και τη διεθνή συγκυρία. Το κίνητρό του, όμως, ήταν ότι είχε ασπαστεί τη Μεγάλη Ιδέα, όπως οι περισσότεροι Ελληνες της εποχής. Οπότε, δεν μπορείς να τον κατηγορήσεις για το γεγονός ότι πίστευε αυτό που πίστευε και ο λαός.
Τον κατηγορείς όμως για τη διαχείριση. Δεν ήταν σε θέση να αντιληφθεί ότι το κράτος δεν θα μεγάλωνε απλά επειδή ήμασταν τα «καλά παιδιά» ή επειδή τα εδάφη ήταν πατροπαράδοτα δικά μας. Ο Οθωνας είχε πλήρη ανικανότητα αντίληψης των διεθνών διπλωματικών σχέσεων.
Τότε λοιπόν ξεκινά η πτώση;
Ναι, αρχίζει η αντίστροφη μέτρηση που καταλήγει στην Εξωση του 1862. Ο Κριμαϊκός Πόλεμος ήταν το σημείο μηδέν. Διαλύονται τα λεγόμενα «ξενικά κόμματα», έρχεται μια νέα γενιά πολιτικών (η «χρυσή νεολαία») που έχει σπουδάσει στο Πανεπιστήμιο, δεν είναι αγωνιστές του ’21, και θέλουν την αλλαγή. Αυτοί πρωτοστατούν στην Εξωση.
Η Εξωση του Οθωνα και της Αμαλίας το 1862
Μου λέτε για τη διάλυση των ξενικών κομμάτων. Εχουμε την αίσθηση ότι ο Οθωνας ήταν υποχείριο των ξένων δυνάμεων. Αλήθεια ή μύθος;
Εδώ υπάρχει μια παρεξήγηση. Οταν είσαι μικρό κράτος, εξαρτάσαι εκ των πραγμάτων. Το αν ο Οθωνας εξυπηρετούσε ξένα συμφέροντα είναι υπό συζήτηση, με την έννοια ότι κατάφερε με έναν μαγικό τρόπο να βάλει όλες τις Μεγάλες Δυνάμεις απέναντί του.
Για παράδειγμα το 1843 η Επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου, πέτυχε επειδή ο Οθωνας είχε χάσει τον στρατό, αλλά είχε και τις ξένες δυνάμεις εναντίον του. Ηταν μόνος του και έτσι αναγκάστηκε να δώσει Σύνταγμα.
«Στα χρόνια του Οθωνα λεγόταν ότι ο Βασιλιάς διάβαζε χωρίς να υπογράφει και η Βασίλισσα υπέγραφε χωρίς να διαβάζει»
Δεν ήταν Αγγλόφιλος, ούτε Γαλλόφιλος (παρότι συνεργάστηκε με τον Κωλέτη). Δεν είχε ξεκάθαρη ιδεολογία υπέρ κάποιας δύναμης, όπως είχαν αργότερα ο Κωνσταντίνος Α’ (Γερμανόφιλος) ή ο Βενιζέλος (Αγγλόφιλος). Ο Οθωνας ήταν μάλλον ρομαντικός.
Εχετε κάποιο παράδειγμα γι’ αυτό;
Το 1860 οι Άγγλοι του προτείνουν την παραχώρηση των Επτανήσων, υπό τον όρο να κάτσει ήσυχος και να σταματήσει να προκαλεί τους Τούρκους. Το δόγμα της Αγγλίας ήταν η ακεραιότητα της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας. Ο Οθωνας δεν το δέχεται, με το σκεπτικό ότι αν το δεχόταν, θα ήταν σαν να πρόδιδε τους αλύτρωτους Ελληνες.
Από τη μία σκέφτεσαι για αυτή την απόφασή του: «τι ρομαντικός». Από την άλλη ήταν εκείνη που του στέρησε το θρόνο. Είναι πάντως μεγάλη ειρωνεία ότι ενώ ο Οθωνας ήταν τόσο ένθερμος θιασώτης της Μεγάλης Ιδέας, στα 30 χρόνια της βασιλείας του το ελληνικό κράτος δεν μεγάλωσε ούτε μέτρο.
Πορτρέτο της αεικίνητης βασίλισσας Αμαλίας
Αγάπησε την Ελλάδα ο Οθωνας;
Βέβαια, και ο Οθωνας και η Αμαλία αγάπησαν την Ελλάδα πάρα πολύ. Στην εξορία τους στη Βαμβέργη είχαν καθιερώσει να μιλούν ελληνικά δύο ώρες την ημέρα για να μην ξεχάσουν τη γλώσσα και πάντα ενδιαφέρονταν για τα νέα από την Ελλάδα.
Υπάρχει και ένα συγκλονιστικό περιστατικό: Το 1866, τέσσερα χρόνια μετά την έξωση, ο γιος του Καραϊσκάκη πάει στην Ευρώπη να βρει λεφτά για την Κρητική Επανάσταση. Περνάει από τη Βαμβέργη και ο Οθωνας του δίνει ένα γράμμα για τον αδελφό του (τον Βασιλιά της Βαυαρίας) ζητώντας να παραχωρήσει όλη την ετήσια χορηγία του για τον αγώνα, με τον όρο να μην μαθευτεί ότι τα έδωσε αυτός. Πέθανε ένα χρόνο μετά.
«Είναι μεγάλη ειρωνεία ότι ενώ ο Οθωνας ήταν τόσο ένθερμος θιασώτης της Μεγάλης Ιδέας, στα 30 χρόνια της βασιλείας του το ελληνικό κράτος δεν μεγάλωσε ούτε μέτρο»
Το γεγονός ότι ο Οθωνας και η Αμαλία δεν απέκτησαν παιδιά επηρέασε την εικόνα τους;
Πάρα πολύ. Το ζήτημα της διαδοχής στις βασιλευόμενες δημοκρατίες είναι σοβαρό. Υπήρχε το Σύνταγμα του 1844 που απαιτούσε ο διάδοχος να είναι Ορθόδοξος. Ο Οθωνας παρέμεινε Καθολικός.
Τα μικρότερα αδέρφια του, που θα μπορούσαν να είναι υποψήφια για τη διαδοχή, ούτε που συζητούσαν την αλλαγή δόγματος. Τότε προκρίθηκε η επιλογή του αδελφού της Αμαλίας, του Έλιμαρ, αλλά υπήρξαν αντιδράσεις από την πλευρά της οικογένειας του Οθωνα.
Κάτι ακόμα που είχε αντίκτυπο στον λαό ήταν το γεγονός ότι η Αμαλία υπήρξε τόσο δυναμική ενώ αντιθέτως ο Οθωνας τόσο χαμηλών τόνων. Στην Ελλάδα του 19ου αιώνα έμοιαζε ανήκουστο ένας άνδρας να καπελώνεται από τη γυναίκα του.
Ποιος από τους δυο τους ήταν πιο αγαπητός στον λαό;
Νομίζω η πτώση της δημοτικότητάς τους έγινε ταυτόχρονα. Η Αμαλία ήταν πολύ αγαπητή στην αρχή, παρότι ούτε αυτή ήταν Ορθόδοξη. Ηταν όμορφη, καπάτσα και μας κατέκτησε. Οταν άρχισαν τα προβλήματα, τους έβλεπαν σαν ένα σώμα, έπεσαν μαζί. Ηταν πάντως πολύ αγαπημένο ζευγάρι.
Οθωνας και Αμαλία φωτογραφημένοι τη χρονιά του θανάτου του, το 1867
Ποια θα λέγατε πως είναι η παρακαταθήκη τους;
Η παρακαταθήκη της Αμαλίας είναι πολύ πιο εμφανής: Ο Εθνικός Κήπος, το Αμαλίειο Ορφανοτροφείο, ο Πύργος της Βασιλίσσης, η στολή της «Αμαλίας», την οποία δημιούργησε η ίδια.
Επίσης, η Αμαλία πρωτοστάτησε στην ίδρυση του ΝΑΤ (Ναυτικό Απομαχικό Ταμείο) το 1861, του πρώτου ασφαλιστικού φορέα στην Ελλάδα και από τους αρχαιότερους στον κόσμο. Σκεφτείτε ότι το ΙΚΑ δημιουργήθηκε 60 χρόνια μετά. Ηταν πολύ μπροστά από την εποχή της.
Ο Οθωνας άφησε πίσω του μια τεράστια αγάπη για την Ελλάδα, αλλά και μια τεράστια ανικανότητα αντίληψης της πραγματικότητας. Και έναν αυταρχισμό της λογικής της απόλυτης μοναρχίας. Οταν αναγκάστηκε να δώσει Σύνταγμα, ένιωσε ότι γκρεμίστηκε ο κόσμος του, ότι έχασε τα πάντα.
Τον έχουμε αδικήσει;
Νομίζω ναι, υπό την έννοια ότι δεν έχουμε αντιληφθεί πόσο αγάπησε τη χώρα και πόσο Ελληνας αισθανόταν. Ισως επειδή δεν έκανε δυναστεία, τον προσπερνάμε λίγο. Ξέρουμε περισσότερα για τους επόμενους βασιλείς παρά για την περίοδο του Οθωνα.
Ο Οθωνας σε γραμματόσημο του 1956
Εσάς τι σας ερέθισε να ασχοληθείτε με αυτό το πρόσωπο;
Ο Οθωνας είναι η αρχή. Την περίοδο του Καποδίστρια τα σύνορα δεν είχαν οριοθετηθεί πλήρως. Με τον Οθωνα το κράτος έχει ιδρυθεί και βάζουμε μπροστά τη μηχανή. Επίσης, έχει ενδιαφέρον η προσωπικότητά του.
Θα σας διηγηθώ ένα περιστατικό: Στα πρώτα χρόνια της βασιλείας του, όταν ήταν νέος, είχε κάνει ένα ταξίδι στη Σμύρνη. Η υποδοχή που του είχαν κάνει οι Ελληνες εκεί ήταν μυθική. Τον είχε συνεπάρει. Οταν λίγα χρόνια αργότερα πέθανε ο σουλτάνος, ο Οθωνας αποφάσισε να πάει στην Κωνσταντινούπουλη για να τον στέψουν, όπως υπέθετε, βασιλιά.
«Η Αμαλία υπήρξε πολύ αγαπητή στην αρχή, παρότι δεν ήταν Ορθόδοξη. Ηταν όμορφη, καπάτσα, μας κατέκτησε»
Φώναξε τον Υπουργό Ναυτικών, τον Κριεζή, να του φέρει το πλοίο. Το μοναδικό πλοίο που είχαμε τότε, ένα ξερό και μαραμένο σαράβαλο, το οποίο ευτυχώς ήταν χαλασμένο και βρισκόταν για επισκευή στο ναύσταθμο του Πόρου. Ετσι γλιτώσαμε το ρεζίλι.
Ενας άνθρωπος λοιπόν που έχει τόσο καλές προθέσεις, αλλά είναι τόσο τραγικά ακατάλληλος, έχει ενδιαφέρον. Ο Οθωνας ήταν αυτό που λέμε ανοιχτό βιβλίο, ήξερες τι να περιμένεις. Είχε και μια παιδικότητα, με την καλή και την κακή έννοια.
Το δικό σας ενδιαφέρον για την ιστορία πώς γεννήθηκε;
Εχω σπουδάσει Οργάνωση και Διοίκηση Επιχειρήσεων στην ΑΣΟΕΕ, έκανα μεταπτυχιακό στο Λονδίνο στην Πολιτιστική Διαχείριση και τώρα ολοκληρώνω το μεταπτυχιακό μου στη Νεότερη Ελληνική Ιστορία. Εργάζομαι ως υπεύθυνη επικοινωνίας στη ναυτιλία.
Αλλά μελετάω ιστορία από τότε που θυμάμαι τον εαυτό μου. Το «μικρόβιο» μου το κόλλησε ένας καθηγητής στη Δευτέρα Γυμνασίου που δίδασκε Βυζαντινή Ιστορία με έναν μαγικό τρόπο.
Το βιβλίο της Ελένης Λετώνη για τον Οθωνα είναι προϊόν συστηματικής έρευνας δυόμιση ετών
Πόσο καιρό ερευνήσατε για το βιβλίο;
Περίπου 2,5 χρόνια, αν και μελετάω τη νεότερη ιστορία από τα μαθητικά μου χρόνια.
Αλήθεια, πώς αποφασίζει κανείς τι θα συμπεριλάβει σε ένα ιστορικό βιβλίο;
Νομίζω πρέπει να μπουν αυτά που συνδέονται μεταξύ τους και δείχνουν πώς φτάνουμε από το σημείο Α στο Β. Αν παραλείψεις γεγονότα, χάνεται η σειρά και το νόημα. Επίσης, είναι σημαντικό να αναδείξεις τις νοοτροπίες που δημιούργησαν τα γεγονότα, νοοτροπίες που πολλές φορές φτάνουν έως το σήμερα.
Πρέπει να φέρουμε τους πρωταγωνιστές της ιστορίας δίπλα μας, να καταλάβουμε ότι ήταν άνθρωποι με ελαττώματα, πάθη και συναισθήματα, και οι αποφάσεις τους επηρεάζουν τη ζωή μας μέχρι σήμερα. Η ιστορία είναι με έναν τρόπο αυτογνωσία.
Την ξέρουμε την ιστορία μας ή έχουμε μια ασαφή εικόνα;
Εχουμε διάσπαρτες πληροφορίες που δεν μπορούμε να συνδέσουμε χρονικά. Χρειάζεται να βάλουμε τα κουτάκια στη σειρά.
Υπάρχει όμως μεγάλο ενδιαφέρον τα τελευταία χρόνια, ο κόσμος θέλει να μάθει ποιος είναι και από πού προέρχεται. Εκδίδονται πολλά ιστορικά βιβλία, γίνονται podcasts. Είναι εντυπωσιακό ότι πέρυσι το πιο δημοφιλές podcast στον κόσμο ήταν ιστορικό.
Η συγγραφέας Ελένη Λετώνη
Η εμπειρία σας από τις αναρτήσεις στα κοινωνικά δίκτυα και τα podcasts τι λέει; Ποια πρόσωπα προκαλούν ακόμα πάθη;
Ο Βενιζέλος, ο Κωνσταντίνος Α’, ο Μεταξάς, ακόμα και ο Πλαστήρας. Ο Καποδίστριας είναι ίσως ο μόνος που είναι κοινής αποδοχής.
Εσάς ποια προσωπικότητα σας γοητεύει;
Το δίδυμο Βενιζέλος και Κωνσταντίνος Α’. Τους λατρεύεις και τους μισείς ταυτόχρονα. Σου δημιουργούν αντικρουόμενα συναισθήματα. Είναι χαρισματικές προσωπικότητες που επηρέασαν καθοριστικά την ιστορία.
Ενας ηγέτης γεννιέται ή γίνεται;
Θεωρώ ότι κάποιοι άνθρωποι γεννιούνται με το χάρισμα. Χρειάζεται δουλειά βέβαια, αλλά το χάρισμα είναι προϋπόθεση. Ο Βενιζέλος ή ο Κωνσταντίνος για παράδειγμα ήταν χαρισματικές προσωπικότητες.
«Ο Οθωνας δεν προοριζόταν για βασιλιάς αλλά για ιερατική καριέρα στη Ρωμαιοκαθολική Εκκλησία»
Μπορούσαν να συνεπάρουν το λαό. Σκεφτείτε ότι άνθρωποι πολεμούσαν και πέθαιναν γι’ αυτούς, χωρίς να τους έχουν δει ποτέ, χωρίς να ξέρουν πώς έμοιαζαν οι ηγέτες τους.
Το επόμενο βιβλίο σας;
Θα κυκλοφορήσει τον Μάιο και θα αφορά τα 18 πρώτα χρόνια της βασιλείας του Γεωργίου Α’ (1863-1881). Θα καλύπτει την αλλαγή δυναστείας, τη ληστεία, τα Σκάνδαλα (Λαυρεωτικά) και τη Δεδηλωμένη.
Και φυσικά την οικογένεια Γκλίξμπουργκ και τις συγγένειες με τις ευρωπαϊκές αυλές, που έπαιξαν τεράστιο ρόλο. Ο Α’ Παγκόσμιος Πόλεμος ήταν ουσιαστικά ένας πόλεμος μεταξύ πρώτων εξαδέλφων.
Ενδεικτικό της αγάπης του Οθωνα για την Ελλάδα ήταν υπήρξε το γεγονός ότι ζήτησε να ταφεί με φουστανέλα
Τι κρατάτε από τον Οθωνα και την Αμαλία;
Η Αμαλία ήταν μια γυναίκα μπροστά από την εποχή της: εξωστρεφής, δυναμική, ασταμάτητη. Ο Οθωνας, από την άλλη, ήταν ένας αθεράπευτα ρομαντικός, που ίσως η αφέλειά του να επισκίασε τις ικανότητές του, αλλά ποτέ την αγάπη του για την Ελλάδα. Το γεγονός ότι ζήτησε να ταφεί με τη φουστανέλα λέει τα πάντα.
Πρέπει να τους θυμόμαστε με κατανόηση· μπορεί να έκαναν λάθη, αλλά τα κίνητρά τους ήταν αγνά.
Info: Το βιβλίο «Τα χρόνια του Οθωνα» κυκλοφορεί από τις εκδόσεις Παπαδόπουλος.
