Η περιφρόνηση και καταστρατήγηση θεμελιωδών κανόνων του διεθνούς δικαίου, αλλά και της εσωτερικής έννομης τάξης, από την προεδρία Τραμπ. Είναι πρωτοφανής και καταδικαστέα με δεδομένη την εδραίωση βασικών αρχών δημοκρατίας και σεβασμού της εθνικής κυριαρχίας μεταξύ των κρατών του δυτικού κόσμου.
Το καθεστώς Τραμπ, γιατί περί καθεστώτος πρόκειται όταν επιχειρεί να ασκήσει τις εξουσίες κατά παρέκκλιση βασικών συνταγματικών κανόνων και περιορισμών για τον “Λευκό Οίκο”, παράγει αντιδημοκρατικές συνέπειες τόσο για την κατοχύρωση του πλουραλισμού και της δυνατότητας αμφισβήτησης στο εσωτερικό των ΗΠΑ, όσο και κατά τρόπο αθέμιτο σε άλλες χώρες.
Το άλλοτε πρότυπο δημοκρατίας κατά τον Τοκβίλ, υποσκάπτει τις δημοκρατικές αξίες σε έναν κόσμο στο οποίο η πλειονότητα των καθεστώτων είναι μη-φιλελεύθερα, υβριδικά ή ευθέως αυταρχικά.
Στο ειδικότερο ζήτημα της σύλληψης Μαδούρο δεν σχολιάστηκε εκτενώς μία πτυχή της παράνομης αμερικανικής παρέμβασης. Ότι προσωποποιήθηκαν οι κατηγορίες στον Μαδούρο (και την σύζυγό του), και οι ΗΠΑ “ενέκριναν” την συγκρότηση της νέας εκτελεστικής εξουσίας υπό την Ροντρίγκεζ και άλλα μέλη με πρωταγωνιστικό ρόλο στο καθεστώς Μαδούρο.
Δεν βγάζει ιδιαίτερο νόημα αυτή η λογική της εξουδετέρωσης μόνο του προσώπου και όχι του πανίσχυρου καθεστώτος συνολικά που έχουν συγκροτήσει δεσποτικοί ηγέτες στο παρελθόν στο Ιράκ, την Συρία, την Λιβύη και όσων εξακολουθούν έως σήμερα στη Βόρεια Κορέα, την Ρωσία ή την Τουρκία;
Σύμφωνα με ομολογία του ίδιου Τραμπ, είναι ομαλή η συνεργασία με τους επιγόνους του Μαδούρο για την αμερικανική εποπτεία επί της διάθεσης του πετρελαίου και των άλλων ορυκτών πόρων του κράτους. Ταυτόχρονα, δεν σημειώθηκε κάποιο κίνημα διαμαρτυρίας υπέρ του ανθρώπου που κατά τους ισχυρισμούς του επανεξελέγη προσφάτως με άνετη πλειοψηφία.
Με αυτά τα δεδομένα η εξέλιξη αυτή μπορεί να ερμηνευτεί και ως ένα εσωτερικό πραξικόπημα στο οποίο ο Αμερικανός Deus ex machina (από μηχανής θεός) κάνει ένα unfair ρουά ματ για δικό του όφελος, και οι υπόλοιποι παίκτες για δικούς τους λόγους αποδέχονται την παρατυπία. Ακόμα και για τα δεδομένα των προβληματικών δημοκρατικών συστημάτων της Λατινικής Αμερικής τα γεγονότα αυτά καταγράφονται ως μια γελοιοποίηση των δημοκρατικών αρχών.
Μία τέτοια κατάσταση θα προκληθεί εάν μεθοδευτεί η προσάρτηση της Γροιλανδίας μέσω τακτικών επηρεασμού της κοινής γνώμης για τη διενέργεια δημοψηφίσματος με αντικείμενο την ανεξαρτητοποίηση αρχικά από τη Δανία (η χρήση στρατιωτικής βίας θα ήταν παράλογη ακόμα και για το ρωμαϊκό γούστο Τραμπ).
Συνέβη στο Ηνωμένο Βασίλειο με το δημοψήφισμα στην Σκωτία και το οριακό αποτέλεσμα που δεν επέτρεψε το διαμελισμό της χώρας. Αλλά, ο κίνδυνος δεν αντιμετωπίστηκε στο δημοψήφισμα για την ΕΕ, στο οποίο οι φίλιες προς τον Τραμπ δημαγωγικές δυνάμεις του Φάρατζ κατόρθωσαν ένα από μεγαλύτερα “συστημικά” πλήγματα μέσω του Brexit σε καλά οργανωμένη και σταθερή ευρωπαϊκή δημοκρατία.
Η απροκάλυπτη στήριξη του Αμερικανού ex machina στα απανταχού αντισυστημικά κινήματα για τη διάχυση της ιδεολογίας MAGA (π.χ. AfD, Γερμανία) είναι πολύ πιθανό να προκαλέσει νέα επεισόδια ευτελισμού των δημοκρατικών αξιών. Άλλωστε, η πρόσφατη έκθεση ασφαλείας των ΗΠΑ προδιαγράφει την “σκοτεινή” προοπτική της Ευρώπης, η οποία προσλαμβάνεται ως μια παρωχημένη ιδέα έρμαιο των εσωτερικών αντιφάσεων και της μετανάστευσης.
Το καθεστώς Τραμπ δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται μόνο ως ένα ζήτημα διεθνών σχέσεων και ασφάλειας, αλλά και ως μια εστία απειλών κατά της δημοκρατίας ακόμα και στα προηγμένα δημοκρατικά συστήματα της Ευρώπης. Ασφαλώς, πρέπει να κοιτάξουμε τα του οίκου μας, τις δικές μας αστοχίες και την αβελτηρία.
Οι εξελίξεις στο πρώτο τέταρτο του 21ου είναι τόσο πυκνές και μας υποχρεώνουν να αναβαθμίσουμε με κατεπείγουσες διαδικασίες τα πολιτικά συστήματα για να ενισχύσουμε την ανθεκτικότητα της δημοκρατίας και τη βιωσιμότητα του κράτους.
Η Ευρώπη δεν είναι μόνο η μεγάλη ιστορική και πολιτιστική κληρονομιά, αλλά και η ζώσα πραγματικότητα της ελευθερίας και πλουραλισμού, χωρίς σύγκριση με τον υπόλοιπο κόσμο.
Ο Μάνος Παπάζογλου είναι Αναπληρωτής Καθηγητής Πολιτικών Συστημάτων στο Τμήμα Πολιτικής Επιστήμης και Διεθνών Σχέσεων του Πανεπιστημίου Πελοποννήσου
