Νέα έκκληση για την επανένταξη της Τουρκίας στο πρόγραμμα των F-35 έκανε ο Τούρκος πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν υποστηρίζοντας, σύμφωνα με το Bloomberg, ότι κάτι τέτοιο θα συνέβαλλε θετικά στην εμβάθυνση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και την ενίσχυση της ασφάλειας του ΝΑΤΟ.
Όπως ανέφερε το πρακτορείο, ο Ταγίπ Ερντογάν έθεσε το συγκεκριμένο ζήτημα προσωπικά στον Τραμπ κατά την συνάντηση τους στον Λευκό Οίκο τον Σεπτέμβριο, ενώ υποστήριξε ότι η απόφαση για την αποπομπή της Τουρκίας από το πρόγραμμα εξαιτίας της αγοράς των S-400 από την Ρωσία ήταν άδικη.
Σύμφωνα με τον Ερντογάν: «Με την επιστροφή του Τραμπ στην εξουσία, έχει αναδυθεί μια ευκαιρία να επανέλθουν οι σχέσεις Τουρκίας–ΗΠΑ σε μια πιο λογική και εποικοδομητική βάση. Η παραλαβή από την Τουρκία των αεροσκαφών F-35 για τα οποία έχει ήδη πληρώσει, καθώς και η επανένταξή της στο πρόγραμμα, είναι σημαντικές και αναγκαίες για τη βελτίωση των σχέσεων με τις ΗΠΑ και για την άμυνα του ΝΑΤΟ».
Πύραυλοι S-400
Η Τουρκία επιδιώκει να επιστρέψει τα αντιαεροπορικά συστήματα S-400 που αγόρασε από τη Ρωσία, σύμφωνα με ρεπορτάζ του Bloomberg τον περασμένο μήνα. Ο Ερντογάν έθεσε το ζήτημα στον Ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν κατά τη διάρκεια συνάντησής τους στο Τουρκμενιστάν, ένδειξη της προσπάθειάς του να αποκαταστήσει τις αμυντικές σχέσεις με τις ΗΠΑ, τις οποίες χαρακτήρισε «κεντρικό πυλώνα» των διμερών δεσμών.
Ο Τομ Μπάρακ, πρέσβης των ΗΠΑ στην Τουρκία και στενός σύμμαχος του Τραμπ, δήλωσε στα τέλη του περασμένου έτους ότι η Άγκυρα πλησιάζει στην απόφαση να δώσει αλλού τους S-400, εκτιμώντας ότι το ζήτημα θα μπορούσε να επιλυθεί μέσα σε τέσσερις έως έξι μήνες.
Παράλληλα, η Τουρκία επιδιώκει την αγορά μαχητικών F-16 Block 70 από τις ΗΠΑ, αν και οι συζητήσεις για την τιμολόγηση συνεχίζονται. Ο Ερντογάν ανέφερε ότι η Άγκυρα αναμένει όρους που να συνάδουν με το πνεύμα της συμμαχίας του ΝΑΤΟ, επικαλούμενος ως παράδειγμα την αγορά μαχητικών Eurofighter από την Τουρκία.
Ένα ακόμη αγκάθι στις αμερικανοτουρκικές σχέσεις αποτελεί η υπόθεση της κρατικής τράπεζας Türkiye Halk Bankası AŞ. Η τράπεζα κατηγορήθηκε το 2019 ότι συμμετείχε σε σχέδιο παράκαμψης των κυρώσεων κατά του Ιράν και αντιμετωπίζει κατηγορίες για απάτη, ξέπλυμα χρήματος και παραβίαση κυρώσεων.
Ο Ερντογάν δήλωσε ότι η Τουρκία θεωρεί τις κατηγορίες αβάσιμες και βρίσκεται σε διαβουλεύσεις προκειμένου να προστατεύσει την τράπεζα από «άδικες ποινές».
«Η ελπίδα μας είναι να καταλήξουμε σε ένα δίκαιο αποτέλεσμα, πλήρως σύμφωνο με τον νόμο», είπε.
Αμερικανικό LNG
Η Τουρκία είναι ο τρίτος μεγαλύτερος αγοραστής ρωσικού αργού πετρελαίου και δέχθηκε πιέσεις από την κυβέρνηση Τραμπ τον Σεπτέμβριο να περιορίσει τις εισαγωγές από τη Μόσχα. Τα τουρκικά διυλιστήρια έχουν αρχίσει να μειώνουν τις αγορές τους, μετά τις κυρώσεις των ΗΠΑ στους δύο μεγαλύτερους παραγωγούς πετρελαίου της Ρωσίας στα τέλη του περασμένου έτους.
Σε μια προσπάθεια να ανταποκριθεί στις ανησυχίες των ΗΠΑ, η Άγκυρα αναδιαμορφώνει τη στρατηγική της στον τομέα του φυσικού αερίου, δίνοντας έμφαση σε ένα χαρτοφυλάκιο που βασίζεται στο αμερικανικό LNG, ενώ επιδιώκει και επενδύσεις σε πετρελαϊκά και κοιτάσματα αερίου στις ΗΠΑ.
«Έχουμε αυξήσει σημαντικά τις προμήθειες LNG, ιδιαίτερα από τις Ηνωμένες Πολιτείες», οι οποίες πλέον κατέχουν «εξέχουσα θέση» στην εφοδιαστική αλυσίδα της Τουρκίας, δήλωσε ο Ερντογάν.
«Η θέση της Τουρκίας είναι απολύτως σαφής: ενεργούμε με γνώμονα το εθνικό μας συμφέρον και την ενεργειακή μας ασφάλεια. Ως χώρα που εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από εισαγωγές υδρογονανθράκων, οφείλουμε να ακολουθούμε μια προσεκτική και ισορροπημένη προσέγγιση σε κάθε ζήτημα που μπορεί να επηρεάσει την ενεργειακή μας ασφάλεια», τόνισε.
Παρά ταύτα, η Ρωσία εξακολουθεί να καλύπτει το 61% των αγορών πετρελαίου της Τουρκίας και το 40% των προμηθειών φυσικού αερίου, σύμφωνα με τα πιο πρόσφατα επίσημα τουρκικά στοιχεία — μια κυριαρχία δεκαετιών που πιθανότατα θα χρειαστεί χρόνια για να περιοριστεί.
Περιφερειακές συγκρούσεις
Η ισορροπία ανάμεσα στις σχέσεις με τη Ρωσία και στους δεσμούς με τους συμμάχους του ΝΑΤΟ αποτελεί δύσκολη εξίσωση για την Άγκυρα, ιδίως μετά την έναρξη του πολέμου στην Ουκρανία το 2022. Ο Ερντογάν έχει αρνηθεί να επιβάλλει κυρώσεις στη Μόσχα, ωστόσο έχει περιορίσει τη διέλευση ρωσικών στρατιωτικών πλοίων από τα Στενά του Βοσπόρου και έχει στείλει οπλισμό στο Κίεβο.
Χάρη στην αποφυγή άμεσης εμπλοκής στον πόλεμο, η Τουρκία παραμένει πιθανός τόπος διεξαγωγής μελλοντικών ειρηνευτικών συνομιλιών και θα μπορούσε να συνδράμει στην παρακολούθηση μιας ενδεχόμενης εκεχειρίας, δήλωσε ο Ερντογάν.
«Η Τουρκία είναι ο μόνος δρών παράγοντας που μπορεί να συνομιλεί απευθείας τόσο με τον Πούτιν όσο και με τον πρόεδρο της Ουκρανίας, Βολοντίμιρ Ζελένσκι», ανέφερε. «Η πόρτα μας παραμένει ανοιχτή για όλους. Έχω μεταφέρει αυτή τη βούληση ξεκάθαρα και επανειλημμένως και στους δύο ηγέτες».
Στη Μέση Ανατολή, η Τουρκία έχει διαδραματίσει καίριο ρόλο στη μεσολάβηση που οδήγησε στην εκεχειρία του Οκτωβρίου στον πόλεμο μεταξύ της Χαμάς και του Ισραήλ.
Ο Ερντογάν, έντονος επικριτής του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου και της διεξαγωγής του πολέμου στη Γάζα, δήλωσε ότι μια προτεινόμενη Διεθνής Δύναμη Σταθεροποίησης στην περιοχή δύσκολα θα αποκτήσει νομιμοποίηση χωρίς τη συμμετοχή της Τουρκίας.
«Βρισκόμαστε σε θέση-κλειδί για μια τέτοια αποστολή, λόγω των βαθιών ιστορικών μας δεσμών με την παλαιστινιακή πλευρά, των διαύλων ασφάλειας και διπλωματίας που έχουμε διατηρήσει στο παρελθόν με το Ισραήλ, καθώς και της περιφερειακής μας επιρροής ως χώρας-μέλους του ΝΑΤΟ», δήλωσε. «Η πολιτική μας βούληση είναι ξεκάθαρη, είμαστε έτοιμοι να αναλάβουμε κάθε ευθύνη για μια διαρκή ειρήνη στη Γάζα».
