Πιερ Ετέξ, Ζακ Ντεμί, δύο κόσμοι χωριστά

Ταινίες των Πιερ Ετέξ και Ζακ Ντεμί, δύο διακεκριμένων γάλλων σκηνοθετών που χρονικά συνυπήρξαν αλλά ακολούθησαν διαφορετικούς δρόμους ως δημιουργοί, τιμά αυτή την εβδομάδα η Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης. Το αφιέρωμα «Γαλλικό Χρώμα IV: Ετέξ & Ντεμί, Ιδια εποχή, άλλοι δρόμοι» περιλαμβάνει δύο ταινίες του καθενός και συγχρόνως μια άκρως κινηματογραφοφιλική πρόταση για το κοινό.

Ο Πιερ Ετέξ είναι ίσως ο πιο θρυλικός κλόουν της Γαλλίας. Το περιοδικό «Variety» τον έχει χαρακτηρίσει «ηγετική φυσιογνωμία της κωμωδίας» και ο φίλος του Τζέρι Λούις «ιδιοφυΐα». Ειδικοί τον συμπεριλαμβάνουν στην τριάδα των σημαντικότερων γάλλων κωμικών, μαζί με τον Μαξ Λιντέρ και τον Ζακ Τατί –ο οποίος τού άνοιξε την πόρτα του κινηματογράφου προσλαμβάνοντάς τον ως βοηθό στον «Θείο μου».

Στην ακμή του, στη δεκαετία του 1960, ο Πιερ Ετέξ συνεργάστηκε στενά με τον σπουδαίο σεναριογράφο Ζαν-Κλοντ Καριέρ, και μάλιστα το 1962 κέρδισαν το Οσκαρ καλύτερης ταινίας μικρού μήκους για το «Ηeureux Αnniversaire». Η γνωστότερη ταινία τους, το «Υο-Υο», είναι η μία εκ των δύο του αφιερώματος. Η άλλη είναι ο μάλλον υποτιμημένος «Μεγάλος έρωτας».

Στο «Υο-Υο» (1965) ο Ετέξ αποτίει φόρο τιμής στον κόσμο του τσίρκου, του μπουρλέσκ αλλά και του βωβού κινηματογράφου. Ο ίδιος υποδύεται έναν εκατομμυριούχο που όταν χάνει την περιουσία του στο μεγάλο οικονομικό κραχ του 1929 αρχίζει μια ζωή περιπλανώμενου, ενώ ο γιος του Υο-Υο, που τον κυνηγά η εικόνα ενός ελέφαντα των παιδικών του χρόνων, θέλει να γίνει κλόουν.

Ο Ετέξ γύρισε τον «Μεγάλο έρωτα» («Le grand amour»), δεύτερη ταινία του στο αφιέρωμα, το 1969 γράφοντας το σενάριο μαζί με τον Ζαν-Κλοντ Καριέρ. Εδώ ο δημιουργός υποδύεται τον Πιερ, έναν αστό που ερωτεύεται και παντρεύεται τη μοναχοκόρη μιας πλούσιας αστικής οικογένειας αλλά ύστερα από δέκα χρόνια ήρεμης και μονότονης ζωής και ενώ είναι πλέον διευθυντής στην επιχείρηση του πεθερού του ερωτεύεται τη νεαρή και όμορφη γραμματέα του.

Πολύ πιο δημοφιλές όχι μόνο στην Ελλάδα αλλά παντού το έργο του Ζακ Ντεμί, το οποίο μάλιστα είχε παρουσιαστεί στη Θεσσαλονίκη το 2001 σε ένα μεγάλο αναδρομικό αφιέρωμα ονόματι «Ο παραμυθένιος κόσμος του Ζακ Ντεμί» (κατά τη διάρκεια του τωρινού αφιερώματος θα είναι διαθέσιμη σε προσφορά 3 ευρώ, αντί 6 ευρώ, η έκδοση «Jacques Demy», ένα ειδικό και επετειακό τεύχος των «Cahiers du Cinéma» στα ελληνικά που εκδόθηκε με την ευκαιρία του τότε αφιερώματος).

Το ποιητικό και συγχρόνως άκρως… καθημερινό μιούζικαλ του Ζακ Ντεμί «Οι ομπρέλες του Χερβούργου» («Les parapluies de Cherbourg»), μια γαλλογερμανική συμπαραγωγή του 1964, είναι επίσης η γνωστότερη ταινία του, καθώς εκτός από τον Χρυσό Φοίνικα στις Κάννες διεκδίκησε και πέντε Οσκαρ σε δύο διαφορετικές χρονιές: στο Χερβούργο του 1957 ένα νεαρό ζευγάρι, ο Γκι (Νίνο Καστελνουόβο) και η Ζενεβιέβ (Κατρίν Ντενέβ), συναντά εμπόδια στον έρωτά του όταν η μητέρα της Ζενεβιέβ δεν εγκρίνει τη σχέση τους. Τα πράγματα θα γίνουν χειρότερα όταν ο Γκι καλείται στον στρατό και φεύγει για την Αλγερία, όπου χάνονται τα ίχνη του. Σε αυτές τις επιτηδευμένα καθημερινές και μελοδραματικές καταστάσεις μόνο ο σκηνογραφικός διάκοσμος δημιουργεί μια διέξοδο στο όνειρο και στην ποίηση.

Η δεύτερη ταινία του αφιερώματος είναι η «Λόλα» (1961), δηλαδή η Ανούκ Εμέ στην πιο σέξι εικόνα της καριέρας της, φωτογραφημένη αισθησιακά από τον Ραούλ Κουτάρ, μόνιμο συνεργάτη του Ζαν Λυκ Γκοντάρ. Η Εμέ είναι φυσικά η Λόλα, μια χορεύτρια των καμπαρέ της Νάντης που κατάγεται από την Αλγερία και περιμένει εδώ και δέκα χρόνια την επιστροφή του πρώην εραστή της, από τον οποίο έχει ένα παιδί, χωρίς αυτός να το ξέρει. Τύχη και συμπτώσεις καθορίζουν τη μοίρα μιας κομματιασμένης ζωής ανάμεσα σε υπαρκτούς και φανταστικούς άντρες.

Πρόγραμμα προβολών:

19.00 Ο μεγάλος έρωτας

21.30 Οι ομπρέλες του Χερβούργου

19.00 Γιο-Γιο

21.30 Λόλα

19.00 Οι ομπρέλες του Χερβούργου

21.30 Ο μεγάλος έρωτας

19.00 Λόλα

21.30 Γιο-Γιο

Το αφιέρωμα πραγματοποιείται από την Πέμπτη 31 Μαρτίου ως και την Κυριακή 3 Απριλίου 2016 στην αίθουσα «Σταύρος Τορνές» (Αποθήκη 1, Λιμάνι).

Πώληση εισιτηρίων: Αίθουσα «Σταύρος Τορνές», τηλ. 2310-508.398, cinematheque@filmfestival.gr. Τιμή εισιτηρίου: 4 ευρώ (γενική είσοδος), 3 ευρώ (για τα μέλη). Κάρτα μέλους: 1 ευρώ.