Η αυτοκράτειρα Μέρκελ και η αποικία Ευρώπη

«Δεν υπάρχει κολακεία που να μην έχει ειπωθεί – όχι όμως ακόμη από όλους».

«Δεν υπάρχει κολακεία που να μην έχει ειπωθεί – όχι όμως ακόμη από όλους». Η ρήση αυτή του σατιρικού συγγραφέα Καρλ Φάλεντιν επιβεβαιώθηκε πλήρως στο τετραήμερο συνέδριο των γερμανών Χριστιανοδημοκρατών που έληξε την περασμένη Τετάρτη στην Κολωνία. Οι 1.001 σύνεδροι έδιναν την εντύπωση ότι προσπαθούσαν να πουν και το τελευταίο εναπομείναν εγκώμιο για την Ανγκελα Μέρκελ. Με πρώτο και καλύτερο τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε ο οποίος χαρακτήρισε την καγκελάριο πιο επιτυχημένη και από τον… Ναπολέοντα. Και με δεύτερο τον πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Λαϊκού Κόμματος Γιοζέφ Ντολ που αποκάλυψε στους 1.001 συνέδρους ότι «δεν ξέρουν καθόλου τι σπουδαία αρχηγό» έχουν.

Ο γερμανικός θρίαμβος της αυτοκράτειρας «Αντζι», η οποία κυριαρχεί στην υπερχρεωμένη αποικία Ευρώπη, δεν ήταν πλήρης. Το ποσοστό για την επανεκλογή της ως προέδρου των Χριστιανοδημοκρατών ήταν «μόνο» 96,7% – πιο κάτω δηλαδή από το δικό της ρεκόρ του 97,9% στο συνέδριο του 2012 ή το απόλυτο 100% του ιδρυτή του κόμματος Κόνρατ Αντενάουερ στα συνέδρια της δεκαετίας του ’50. Ομως αυτό δεν την εμπόδισε να αναδειχθεί και πάλι μοναδική «θεά» των Χριστιανοδημοκρατών που δεν ανέχεται δίπλα της οποιαδήποτε άλλη κομματική θεότητα.
Στο συνέδριο δεν ήταν βέβαια όλα μέλι – γάλα. Παρά τον επιτυχημένο απολογισμό των δυο τελευταίων χρόνων, η ανησυχία ήταν έκδηλη ανάμεσα στους συνέδρους. Και ο λόγος γι’ αυτό είναι η άνοδος μιας νέας Δεξιάς και της Ακροδεξιάς. Η πρώτη εκφράζεται από την ευρωσκεπτικιστική Εναλλακτική Λύση για τη Γερμανία (AfD) που αγρεύει ψήφους κυρίως από τη Χριστιανοδημοκρατία και συγκεντρώνει, σύμφωνα με τις δημοσκοπήσεις, το 6% των ψηφοφόρων σε ομοσπονδιακό επίπεδο – μάλιστα σε εκλογές που έγιναν πρόσφατα σε τρία ανατολικογερμανικά κρατίδια πήρε πάνω από 10%.
Και η δεύτερη από δύο αντιισλαμιστικά κινήματα. Το ένα, που συνενώνει χιλιάδες απολιτικούς χούλιγκαν με νεοναζί, δίνει ήδη αιματηρές μάχες στους δρόμους με την αστυνομία. Το άλλο, που συγκεντρώνει κυρίως συντηρητικούς μικροαστούς, αλλά και πολλούς «γραβατωμένους ναζί», είναι πολύ πιο μαζικό. Πρόκειται για τους Ευρωπαίους Πατριώτες Εναντίον του Εξισλαμισμού της Εσπερίας (PEDIGA), που διοργανώνουν κάθε Δευτέρα διαδηλώσεις στη Δρέσδη (κατά το πρότυπο των διαδηλώσεων εναντίον του καθεστώτος του υπαρκτού σοσιαλισμού το 1989) με συνθήματα όπως: «Εξω το Ισλάμ από την Ευρώπη» και «Είμαστε ο λαός». Οι πορείες τους παίρνουν ήδη τη μορφή χιονοστιβάδας: πριν από δυο εβδομάδες συγκέντρωσαν 5.000 άτομα, την προηγούμενη Δευτέρα 10.000, ενώ στην αυριανή αναμένονται τουλάχιστον 15.000.
Μέχρι πρότινος οι Χριστιανοδημοκράτες μπορούσαν να εξουδετερώνουν τέτοια κινήματα προσφέροντας στους οπαδούς τους πολιτική στέγη και ενσωματώνοντας ένα μέρος των αιτημάτων τους στο δικό τους πρόγραμμα. Οσο κι αν τελευταία αδυνατούν να το κάνουν επιτυχώς, το ζήτημα δεν ετέθη και το κύρος της Mέρκελ εμφανίζεται ακλόνητο. Η εξήγηση γι’ αυτό είναι απλή: η απίστευτη επιτυχία της όχι μόνο σε τρεις ομοσπονδιακές εκλογές αλλά και στις δημοσκοπήσεις. Μαζί με τη Χριστιανοκοινωνική Ενωση της Βαυαρίας – CSU, οι Χριστιανοδημοκράτες παραμένουν η κυρίαρχη δύναμη της Ομοσπονδιακής Γερμανίας με ποσοστό γύρω στο 41%.
Η επιτυχία της έχει πολλές αιτίες, Στο εσωτερικό οφείλεται στις οικονομικές «μεταρρυθμίσεις» του Σοσιαλδημοκράτη προκατόχου της Γκέρχαρτ Σρέντερ, οι οποίες άρχισαν να αποδίδουν από τη στιγμή που ανέλαβε η ίδια την καγκελαρία, καθώς και στη συστηματική «υποκλοπή» από την ίδια των πιο ελκυστικών αιτημάτων των αντιπάλων της: του κατώτατου μισθού από τη Linke (Αριστερά), τη στροφή προς τις εναλλακτικές μορφές ενέργειας από τους Πράσινους, τη σύνταξη στα 63 (για όσους έχουν συμπληρώσει 45 ασφαλιστικά έτη) από τους Σοσιαλδημοκράτες. Και στην αποικία – Ευρώπη, στην πλήρη επιβολή του γερμανικού οικονομικού μοντέλου: ανάπτυξη με μηδενικά ελλείμματα και δομικές μεταρρυθμίσεις αντί με κρατικές επενδύσεις.
Η 60χρονος πολιτικός δεν φημίζεται για τη ρητορική της σπιρτάδα. Αυτό φάνηκε και κατά την ομιλία της στο συνέδριο της Κολωνίας, μια ομιλία που σύμφωνα με τον πολιτικό επιστήμονα Γκέρο Νοϊγκεμπάουερ (βλέπε συνέντευξη) «λειτούργησε μάλλον σαν βαρβιτουρικό». Το αντίδοτο σε αυτό είναι ένα υπερτροφικό ένστικτο εξουσίας που με επικεφαλής τον πρώην μέντορά της Χέλμουτ Κολ τής επιτρέπει να εκμηδενίζει τους εσωκομματικούς της αντιπάλους ή να μετατρέπει τους ευρωπαίους ανταγωνιστές της σε πολιτικούς νάνους όπως πρόσφατα τον γάλλο πρόεδρο Φρανσουά Ολάντ.
Δεν είναι έτσι περίεργο ότι η πολιτική επιστήμων Γκέρτρουτ Χέλερ τής δίνει μια μαφιόζικη επωνυμία: «Η νονά». Η κυρία Χέλερ, η οποία σημειωτέον είναι κομματική σύντροφος της κυρίας Μέρκελ, δεν διστάζει να την ταυτίσει με τη ρωσίδα τσαρίνα Αικατερίνη τη Μεγάλη. Η τελευταία, λέει, ήταν «κατά συρροήν δολοφόνος» – και ο νοών νοείτω. Πρόκειται βέβαια για αφάνταστη υπερβολή, που δεν έχει σχέση με την πραγματικότητα. Οσο σκληρή και να είναι η κυρία Μέρκελ σε οικονομικά θέματα – αδίστακτη δολοφόνος, και δη κατά συρροήν, δεν είναι. Αυτό της το απαγορεύει τόσο η νοοτροπία της όσο και ο ρόλος που παίζει η Γερμανία στη διεθνή πολιτική σκηνή (βλέπε παράπλευρο άρθρο).
Αυτό δεν φρενάρει την παθολογική ροπή της προς την εξουσία. Χωρίς αυτήν δεν θα μπορούσε να αντέξει στιγμή την πίεση που ασκούν εις βάρος της τα ανδρικά στελέχη του κόμματος. Ομως ούτε κι αυτό φτάνει για την επιβίωσή της. Η καγκελάριος πρέπει να αποδεικνύει καθημερινά ότι μπορεί να διαχειρίζεται επιτυχώς την «επιχείρηση Γερμανία» και παράλληλα ότι είναι σε θέση να κερδίζει εκλογές. Και τα δύο συνδέονται με μεγάλα ρίσκα – και αλίμονο της αν δεν κατορθώσει να τα δαμάσει. Οι Βρούτοι περιμένουν στη γωνία.
«Η Χριστιανοδημοκρατία ξεφορτώνεται τους αποτυχημένους ηγέτες της με το μαχαίρι» λέει ένας αναλυτής. Από αυτόν τον κανόνα δεν εξαιρείται ούτε η κυρία Μέρκελ – ακόμα κι αν το 2017 τής γνέφει, με μια πιθανή νέα εκλογική νίκη, η οριστική στέψη της σε «ισόβιο καγκελάριο» της Γερμανίας.

Αλλαξε πολλούς κομμωτές και πολλά πρόσωπα

Μπορεί η Ανγκελα Μέρκελ να είναι, σύμφωνα με το αμερικανικό περιοδικό «Forbes», η ισχυρότερη γυναίκα του κόσμου – η κομψότερη πάντως δεν είναι. Και αυτό παρά τις επανειλημμένες προσπάθειές της να απαλλαγεί από το κλασικό παρουσιαστικό μιας ανατολικογερμανίδας επαρχιώτισσας. Οπως το 1998, όταν επισκέφθηκε γνωστό κομμωτήριο της Κολωνίας με στόχο να αλλάξει πρόσωπο. Η αλλαγή πέτυχε, όχι όμως προς ικανοποίηση της τότε υπουργού Περιβάλλοντος. «Το κεφάλι της έμοιαζε με λάχανο» θυμάται συνεργάτριά της. Γράφτηκε χωρίς να διαψευστεί και ακούγεται αστείο: οι δικηγόροι της διερευνούσαν το ενδεχόμενο υποβολής μήνυσης για… σωματική κακοποίηση.

Από τότε, η κυρία Μέρκελ άλλαξε πολλούς κομμωτές και πολλά πρόσωπα – έως ότου βρήκε τελικά το στυλ που της πάει με τη θετική παρενέργεια να μη γίνεται πλέον δημόσια λόγος γι’ αυτό.
Ακόμα πιο συναρπαστικές είναι όμως οι πολιτικές μεταμορφώσεις της 60χρονης πολιτικού, που έζησε τα πρώτα 35 χρόνια της στην Ανατολική Γερμανία. Στα νιάτα της, ως φοιτήτρια της Φυσικής και αργότερα ως υπάλληλος της ανατολικογερμανικής Ακαδημίας Επιστημών, ήταν μέλος της νεολαίας του Κομμουνιστικού Κόμματος και μάλιστα, όπως λένε συνεργάτες της, από τα πολύ ένθερμα. Το 1989, λίγους μήνες πριν από την πτώση του βερολινέζικου Τείχους, προσχώρησε στο κόμμα Δημοκρατικό Ξεκίνημα, το οποίο είχε αριστερό προσανατολισμό και απέβλεπε σε έναν «τρίτο δρόμο» ανάμεσα στον καπιταλισμό και τον γραφειοκρατικό κομμουνισμό. Στις αρχές του 1990 άλλαξε εντελώς αναπάντεχα ρότα και έγινε μέλος του Χριστιανοδημοκρατικού Κόμματος. Το υπόλοιπο ήταν μια απίστευτη πολιτική καριέρα που άρχισε με την εκλογή της στη Λαϊκή Βουλή της Ανατολικής Γερμανίας, συνεχίστηκε με την υπουργοποίησή της από τον Χέλμουτ Κολ στη Βόννη, την εκλογή της ως προέδρου των Χριστιανοδημοκρατών το 2000 και την ανάληψη της καγκελαρίας στο Βερολίνο από το 2005 μέχρι και σήμερα.
Σήμερα, το «κορίτσι», όπως την αποκαλούσε ο κ. Κολ, το οποίο στα πρώτα υπουργικά του βήματα «δεν ήξερε να τρώει με μαχαιροπίρουνα» (Κολ), συμβολίζει το πρόσωπο της Ευρώπης. Σε θέματα εμφάνισης παραμένει βέβαια δευτεροκλασάτη – αν και οι περισσότεροι Ευρωπαίοι θα εύχονταν διακαώς να παίζει τον πρώτο ρόλο σε αυτά παρά σε οικονομικά και πολιτικά ζητήματα.

Οπλα made in Germany
Η Ανγκελα Μέρκελ δεν είναι φίλη των μεγάλων αλμάτων στην πολιτική. Η προσφιλής της μέθοδος είναι το «βήμα προς βήμα». Τελευταία ωστόσο έχει επιταχύνει τον βηματισμό της. Αυτό φαίνεται όχι μόνο από τη σπουδή της να κλείσει την, εν πολλοίς ασύμφορη για την Ευρωπαϊκή Ενωση, συμφωνία για τη δημιουργία ζώνης ελεύθερου εμπορίου με τις Ηνωμένες Πολιτείες (ΤΤΙΡ), αλλά και από πολλά καυτά διεθνή θέματα, όπως το Ουκρανικό, στο οποίο έχει αναλάβει ηγετικό ρόλο παραγκωνίζοντας τις ηγεσίες των Βρυξελλών, του Παρισιού και του Λονδίνου.
Υπάρχει ωστόσο και ένας τομέας στον οποίο προτιμά το «βήμα σημειωτόν»: ο στρατιωτικός. Η καγκελάριος είναι εναντίον της περαιτέρω στρατικοποίησης της γερμανικής εξωτερικής πολιτικής και βάζει φρένο σε εκείνους που την επιδιώκουν. Στους τελευταίους ανήκουν σημαίνουσες προσωπικότητες, όπως ο πρόεδρος της Ομοσπονδιακής Δημοκρατίας Γιόαχιμ Γκάουκ, ο οποίος ζητεί από καιρό «μεγαλύτερη διεθνή ευθύνη» για τη Γερμανία, εν ανάγκη και με τη χρήση όπλων, η υπουργός Αμυνας Ούρσουλα φον ντερ Λάγεν, ο υπουργός Οικονομικών Βόλφγκανκ Σόιμπλε και πάει λέγοντας. Το αίτημά τους ωστόσο παραμένει, χάρη στην καγκελάριο, ρητορικό και δεν μεταφράζεται σε αλλαγή του αμυντικού δόγματος της χώρας ή σε αύξηση των αμυντικών δαπανών.
Σύντομη αναδρομή στα παλιά: Μάιος του 2010. Ο τότε πρόεδρος της Δημοκρατίας Χορστ Κέλερ δηλώνει ότι η Γερμανία ως χώρα με πολλές εξαγωγές θα έπρεπε να χρησιμοποιεί και στρατιωτικά μέσα για την εξασφάλιση των συμφερόντων της, όπως, για παράδειγμα, για να μένουν ανοικτοί οι εμπορικοί δρόμοι ή για να εμποδίσει την αποσταθεροποίηση ολόκληρων περιοχών. Μία ημέρα αργότερα, ύστερα από την κατακραυγή του πολιτικού κόσμου και της κοινής γνώμης, ο κ. Κέλερ αναγκάζεται να υποβάλει την παραίτησή του.
Σήμερα, δεν υπάρχει η παραμικρή κατακραυγή όταν γίνονται παρόμοιες δηλώσεις. Αυτό οφείλεται σε πρώτη γραμμή στις πνευματικές ελίτ της χώρας που στη μεγάλη πλειονότητά τους έχουν αποδεχθεί πλέον τη λογική της ανάληψης «μεγαλύτερης ευθύνης», καθώς και σε πολλά μέσα ενημέρωσης που αποτυπώνουν άκριτα τέτοιες απόψεις.
Η μεγάλη πλειοψηφία του πληθυσμού, ήτοι πάνω από το 70%, συνεχίζει να τάσσεται κατά κάθε συμμετοχής της Γερμανίας σε στρατιωτικές επεμβάσεις – είτε υπό την ομπρέλα του ΟΗΕ και του ΝΑΤΟ είτε στις ευκαιριακές συμμαχίες των «θελόντων».
Ο γερμανικός πληθυσμός παραμένει όσο κανένας άλλος στην Ευρώπη ειρηνικός. Κι αυτό είναι που λαμβάνει κυρίως υπόψη της η κυρία Μέρκελ για τον καθορισμό της στρατιωτικής πολιτικής της. Η πίεση των ελίτ δεν παραμένει βέβαια χωρίς αποτέλεσμα. Αλλά αυτή επιτυγχάνει το πολύ μια αργή κατολίσθηση της Γερμανίας προς το «μιλιταριστικότερο», όχι τη ριζική αναθεώρηση της μερκελικής γραμμής.
Γκέρο Νοϊγκεμπάουερ: «Δεν έχει συνταγές για την καταπολέμηση των αιτίων της κρίσης»

Η Ανγκελα Μέρκελ ήρθε για να μείνει και φιλοδοξία της είναι να κρατά το τιμόνι της Γερμανίας και της βουλιαγμένης στα χρέη Ευρώπης και μετά το 2017 που λήγει η τρέχουσα θητεία της, εκτιμά μιλώντας στο «Βήμα» ο καθηγητής Γκέρο Νοϊγκεμπάουερ που διδάσκει Πολιτικές Επιστήμες στο Ελεύθερο Πανεπιστήμιο του Βερολίνου Fu Berlin.

– Ποιο είναι το συμπέρασμα από την επανεκλογή της Μέρκελ ως προέδρου των Χριστιανοδημοκρατών; Θα είναι πάλι υποψήφια καγκελάριος το 2017;
«Υπό τις σημερινές συνθήκες, ναι. Είναι υγιής και δεν παρασύρεται από άλλες φιλοδοξίες: το αξίωμα του προέδρου της Κομισιόν και της Ευρωπαϊκής Ενωσης είναι ήδη κατειλημμένα, εκείνα του γενικού γραμματέα του ΟΗΕ και του Πάπα επίσης. Επομένως δεν της μένει τίποτε άλλο να κάνει».

– Δεν υπάρχει εναλλακτική λύση για αυτήν στο χριστιανοδημοκρατικό κόμμα CDU;
«Οχι. Δεν υπάρχει πλέον ανταγωνιστής της στο κόμμα. Η Μέρκελ είναι το CDU, το CDU είναι η Μέρκελ».
– Οπως το σύνθημα των Κουβανών για τον Φιντέλ Κάστρο: «Ο Φιντέλ είναι η επανάσταση, η επανάσταση είναι ο Φιντέλ»;
«Το ίδιο και χειρότερο».
– Η Μέρκελ δίνει μια εικόνα πολιτικού που είναι ασύμβατη με το χριστιανοδημοκρατικό κατεστημένο. Σε τι διαφέρει από αυτό;
«Πρώτον, ότι είναι γυναίκα, δεύτερον, ότι κατάγεται από τη Βόρεια Γερμανία και, τρίτον, ότι έχει προτεσταντικό δόγμα. Οι ηγέτες των Χριστιανοδημοκρατών είναι κατά κανόνα άνδρες, καθολικοί και κατάγονται κυρίως από τη Δυτική Γερμανία. Κατά τα άλλα, ήδη στα πρώτα χρόνια της μαθητείας της στους Χριστιανοδημοκράτες αποδείχθηκε καλύτερη από τους δασκάλους της και φρόντισε έναν μετά τον άλλο να τους ξεφορτωθεί. Από αυτή την άποψη πάλι δεν διαφέρει από τους κλασικούς πολιτικούς».

– Σε τι στηρίζεται η επιτυχία της στην εσωτερική πολιτική;
«Στο γεγονός ότι διαχειρίζεται με ικανότητα τις συνέπειες της κρίσης. Συνταγές για την καταπολέμηση των αιτίων της κρίσης δεν έχει. Αλλά αυτές δεν τις χρειάζεται προς το παρόν, επειδή η κρίση δεν έχει πλήξει ακόμη σοβαρά τη Γερμανία».
– Και στην Ευρώπη;
«Προφανώς στο ότι είναι με ποσοστό 27% ο μεγαλύτερος χρηματοδότης στα ευρωπαϊκά ταμεία».

– Συμφωνεί η Μέρκελ με την άποψη του προέδρου της Δημοκρατίας Γκάουκ ότι η Γερμανία θα πρέπει να εμπλακεί σε όλο και περισσότερες πολεμικές συγκρούσεις ανά την υφήλιο;
«Οχι. Και μόνο το γεγονός ότι το 70% του γερμανικού πληθυσμού αποκρούει κάθε ανάμειξη σε στρατιωτικές αποστολές κάνει απαγορευτική τέτοια συμφωνία. Μια αλλαγή του στρατιωτικού δόγματος απαγορεύεται προς το παρόν. Αυτό όμως ίσως αλλάξει μετά το 2017, αν επανεκλεγεί καγκελάριος».


ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Κόσμος
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk