ΒΕΝΕΤΙΑ

Η «Μιράλ», τελευταία ταινία του Τζούλιαν Σνάμπελ («Το σκάφανδρο και η πεταλούδα», «Πριν πέσει η νύχτα»), δεν θα μπορούσε να είναι περισσότερο επίκαιρη. Μέσα από τα μάτια αρκετών γυναικών και κατά τη διάρκεια μισού αιώνα, ο Σνάμπελ κάνει μια αναδρομή στην καθημερινότητα των Παλαιστινίων του Ισραήλ. Αξονας της ταινίας μια γυναίκα ονόματι Χιντ Χουσέινι, η οποία όταν το 1948 είδε σε κάποιον δρόμο της Ιερουσαλήμ 55 ξυπόλυτα, άστεγα παιδιά ένιωσε την ανάγκη να τους ανοίξει την πόρτα του σπιτιού της. Στα χρόνια που ακολούθησαν τα παιδιά έγιναν 2.000 και η στέγη της Χιντ έγινε ένα θρυλικό ορφανοτροφείοινστιτούτο της Ιερουσαλήμ, με μοναδικό στόχο την προστασία και την επιμόρφωση αυτών των παιδιών. Μέσα από τη Χιντ Χουσέινι η ταινία του Τζούλιαν Σνάμπελ εστιάζει σε μια γυ ναίκα που βοηθήθηκε από αυτήν. Η Μιράλ- που σημαίνει κόκκινο λουλούδι από αυτά που βλέπουμε στις άκρες του πεζοδρομίουείναι επίσης το όνομα της κεντρικής ηρωίδας (Φρέιντα Πίντο) η οποία με τη βοήθεια της Χιντ κατάφερε να διαφύγει στην Ευρώπη, να σπουδάσει και να προχωρήσει στη ζωή της. Βεβαίως η Μιράλ είναι η αντανάκλα ση της Ρούλα Τζεμπρεάλ, συγγραφέως του ομότιτλου βιβλίου στο οποίο στηρίχτηκε η ταινία του Σνάμπελ. Αφήνοντας την Ιερουσαλήμ η Τζεμπρεάλ ένιωσε ότι παρατούσε τις αναμνήσεις της, ότι επέτρεπε «να κλαπούν» όπως χαρακτηριστικά δήλωσε χθες μιλώντας με τον Σνάμπελ στους δημοσιογράφους. « Με αυτό το βιβλίο ένιωσα ότι βρήκα τον τρόπο να επικοινωνήσω ξανά με το παρελθόν μου και για πρώτη φορά με το μέλλον μου».

– ΚύριεΣνάμπελ, η ταινία σας προβάλλεται σε μια εποχή που το παλαιστινιακό ζήτημα βρίσκεται και πάλι στην επικαιρότητα με τη συνάντηση στην Αμερική του πρωθυπουργού του Ισραήλ Βενιαμίν Νετανιάχου με τον πρόεδρο της Παλαιστινιακής Αρχής Μαχμούτ Αμπάς. Εχετε αισιοδοξία για τα αποτελέσματα της συνάντησης;

Τζούλιαν Σνάμπελ: «Δεν μπορώ να είμαι αισιόδοξος όταν αυτό το ζήτημα διαιωνίζεται επί δεκαετίες. Εννοείται όμως ότι θέλω αυτή η σύρραξη επιτέλους να τελειώσει. Το συντομότερο δυνατόν! Κάθε φορά που ένα παιδί πεθαίνει, σε οποιαδήποτε πλευρά, επειδή στον θάνατο οι πλευρές δεν έχουν σημασία, βλέπεις αυτομάτως ότι δεν υπάρχει κανένας λόγος που έγινε κάτι τέτοιο. Ο Ζαν Ρενουάρ είπε κάποτε ότι το πρόβλημα στον κόσμο είναι ότι ο καθένας έχει τους λόγους του. Για τον φόνο ενός παιδιού κανένας λόγος δεν είναι αρκετός. Η μεταφορά του μυθιστορήματος της Ρούλα Τζεμπρεάλ στον κινηματογράφο ήταν για εμένα προσωπική υπόθεση».

– Γιατί προσωπική ευθύνη; «Γιατί είμαι αμερικανοεβραίος. Η μητέρα μου διετέλεσε πρόεδρος της Ηadasa το 1948 (ιδρυθείσα το 1912, η Ηadasa είναι η Ενωση Εθελοντριών Σιωνιστών Αμερικής). Η Ρούλα μιλά για τη Χιντ Χουσέινι, τις αξίες της και το πώς η Χιντ τις μετέφερε στους άλλους. Η αλήθεια είναι ότι οι αξίες που μεταφέρθηκαν στη Ρούλα από τη Χιντ δεν διαφέρουν από τις αξίες που μεταφέρθηκαν σε μένα από τη δική μου μητέρα. Ηταν ευθύνη μου να τις αντιμετωπίσω.

Προσωπικά ανέκαθεν έβαζα φραγμούς στις επαφές μου με το Ισραήλ. Απέφευγα να δω την πραγματικότητα, απέφευγα να αντιμετωπίσω τις ευθύνες μου ως εβραίου. Αυτή η ταινία μού έδωσε την ευκαιρία να προστατεύσω κάτι που η μητέρα μου αφιέρωσε όλη της τη ζωή για να κτίσει. Εχει φθάσει η ώρα για να δίνουμε σημασία ο ένας στον άλλον, να θέλουμε ο ένας να βρεθεί στη θέση του άλλου. Γι΄ αυτό και πιστεύω ότι άξιζε τον κόπο».

– Ταινίες σχετικές με μεγάλα πολιτικά ζητήματα δεν γυρίζονται συχνά. Ποιος είναι ο λόγος κατά τη γνώμη σας; Δεν τις θέλει ο κόσμος ή δεν τις θέλουν τα στούντιο;

«Μεγάλο ερώτημα. Για να είμαι ειλικρινής δεν είμαι σε θέση να ξέρω για ποιον λόγο κάνει ή δεν κάνει κάτι ο καθένας. Αυτό που ξέρω είναι ότι εγώ έκανα την ταινία, όπως επίσης ξέρω ότι η οποιαδήποτε πράξη από τον οποιονδήποτε άνθρωπο είναι πολιτική. Αν πεις σε κάποιον τι σκέφτεσαι, αυτό λέγεται πολιτική. Η εφημερίδα “Τimes” της Νέας Υόρκης έχει ένα τμήμα που λέγεται Αrts and Leisure (Τέχνες και Ελεύθερος Χρόνος). Δεν ξέρω κατά πόσο η Τέχνη έχει σχέση με τον ελεύθερο χρόνο. Δεν αντιμετωπίζω τη ζωγραφική ως ντεκόρ και δεν κάνω ταινίες ως ψυχαγωγία. Θέλω να είναι ψυχαγωγικές αλλά για να τις φτιάξω θα πρέπει να έχω ευθύνη απέναντι στο θέμα τους. Διότι μαθαίνω και για τον εαυτό μου όταν φτιάχνω μια ταινία. Δεν είμαι πολιτικός αλλά μπορώ να πω ότι οι καλλιτέχνες έχουν κάνει μεγαλύτερο κακό από τους πολιτικούς». – ΚυρίαΤζεμπρεάλ, σε πρόσφατο άρθρο των «Τimes» του Λονδίνου αναφέρεται ότι οι γυναίκες είναι τα ξεχασμένα θύματα του πολέμου. Η ταινία σας παρουσιάζει πολλές εκδοχές αυτών των γυναικών. Πώς θα σχολιάζατε την άποψη των «Τimes»;

Ρούλα Τζεμπρεάλ: «Τα πρώτα θύματα σε κάθε πόλεμο είναι τα γυναικόπαιδα. Τα γυναικόπαιδα πληρώνουν το πιο μεγάλο τίμημα σε ό,τι αφορά την ασφάλεια και τις βαρβαρότητες. Αναλογιστείτε τους βιασμούς που έχουν γίνει όχι μόνον στην Παλαιστίνη αλλά στο Ιράκ, στο Αφγανιστάν, στο Κόσοβο, παντού. Ως δημοσιογράφος τα είδα με τα μάτια μου σε όλες αυτές τις χώρες. Και αυτό που επίσης κατάλαβα είναι ότι όπλα τους μπορούν να γίνουν μόνον η παιδεία και η μόρφωση. Είμαι πεπεισμένη ότι στις χώρες της Μέσης Ανατολής οι γυναίκες είναι πολύ πιο περιορισμένες στις επιλογές τους. Μια γυναίκα μπορεί να επιλέξει αν έχει μόρφωση. Αν όχι, θα παραμείνει σκλάβα. θα μπορέσει να παντρευτεί από παιδί και θα ταλαιπωρείται από φανατικούς θρησκόληπτους. Και θέτω το ερώτημα: τι είναι καλύτερο για μια πολιτεία; Να έχει τις γυναίκες της αμόρφωτες ή μορφωμένες;» Σνάμπελ: «Πολύ καλή ερώτηση. Και παρεμπιπτόντως για ποιον λόγο μια γυναίκα θα λιθοβοληθεί μέχρι θανάτου στο Ιράν τις επόμενες ημέρες επειδή έκανε σεξ με κάποιον χωρίς να έχει παντρευτεί; Βρισκόμαστε στον 21ο αιώνα και κάτι είναι λάθος σε αυτή την εικόνα η οποία λαμβάνει χώρα δίπλα μας ενώ εμείς καθόμαστε και κουβεντιάζουμε πίνοντας τα Περιέ…».

ΙΝFΟ
Η ταινία «Μiral» προβάλλεται εντός συναγωνισμού στην 67η Μόστρα και θα τη δούμε στην Ελλάδα κατά τη διάρκεια της νέας χειμερινής σεζόν σε διανομή ΟDΕΟΝ.