Η αιτία του σημειώματος αυτού είναι το άρθρο της κυρίας Ιωάννας Μάνδρου στο «Βήμα της Κυριακής» (7.1.2001) που περιγράφει τις τραγικές συνέπειες για τους αθηναίους δικηγόρους αν εγκατασταθούν εδώ μεγάλες αγγλικές δικηγορικές εταιρείες.
Με λύπη κανείς διαπιστώνει ότι και στον τομέα των δικηγορικών υπηρεσιών μείναμε πίσω και μείναμε πίσω γιατί αρνούμεθα να παρακολουθήσουμε τις εξελίξεις. Πενήντα χρόνια πριν ο δικηγόρος ήταν ή αστικολόγος ή ποινικολόγος, επιτυχώς δε ασκούσε το επάγγελμα με κάνα δυο, το πολύ τρεις νέους δικηγόρους ως βοηθούς του. Τα πράγματα όμως άλλαξαν. Πού να φανταστούν οι παππούδες μας ότι η ζωή θα απαιτούσε τόσες δικηγορικές ειδικότητες που θα ξεπερνούσαν ακόμη και τις ειδικότητες των γιατρών… Δειλά στην αρχή εμφανίστηκαν κάποιοι που λέγονταν εμπορικολόγοι και κάποιοι άλλοι στον Πειραιά ασχολούνταν μόνο με ναυτικό δίκαιο. Σήμερα πια υπάρχουν οι νέες ειδικότητες δικαίων περιβάλλοντος, ανταγωνισμού, αυτοχρηματοδοτούμενων δημοσίων έργων, εξαγορών και συγχωνεύσεων, κεφαλαιαγοράς – χρηματιστηρίου, χρηματοδοτήσεων, εταιρειών, φορολογικού προγραμματισμού, παραχωρήσεων, κοινοτικού, που σε αυτές πρέπει να προστεθούν και οι στο μεταξύ αναπτυχθείσες ειδικότητες στο διοικητικό, αεροπορικό, ναυτικό, ασφαλιστικό, απαλλοτριώσεων ακινήτων κτλ. κτλ. Ποιος μπορεί να ξέρει όλα αυτά τα ειδικά δίκαια και υπεύθυνα να συμβουλεύει για τόσους κλάδους; Ακόμη, ποιος πελάτης δικηγόρου που έχει ανάγκη από νομικές συμβουλές επί μερικών εκ των πιο πάνω κλάδων μπορεί να «καταδικαστεί» να τρέχει από δικηγόρο σε δικηγόρο; Οι Αγγλοι νωρίς το κατάλαβαν και έφτιαξαν δικηγορικές εταιρείες που σήμερα θέριεψαν και τα γραφεία τους καταλαμβάνουν ολόκληρο ουρανοξύστη. Εφθασαν να ξεπερνούν και τους 1.000 δικηγόρους που καλύπτουν όλες τις ειδικότητες και, το σπουδαιότερο, καθιέρωσαν τη δικηγορική επωνυμία. Ετσι ο πελάτης έχει πλήρη κάλυψη σε όσους κλάδους του δικαίου έχει ανάγκη και πάντα από την ίδια δικηγορική εταιρεία που άκουγε από τον πατέρα του και τον παππού του. Ποιος ενδιαφέρεται για το ποιος είναι ο κύριος της Mercedes; θέλει καλό αυτοκίνητο, τέτοιο αγοράζει. Ε όχι, θα μου πείτε, εξομοίωση του δικηγορικού λειτουργήματος με μάρκα αυτοκινήτου… Τι να κάνουμε όμως, αυτό θέλει ο πελάτης και αν θέλουμε να τον έχουμε πρέπει έτσι να οργανωθούμε, αλλιώς θα πάει αλλού.
Κάποιοι οραματιστές και πρωτοπόροι στον τόπο μας προσπάθησαν με τα ελληνικά δεδομένα να μιμηθούν τους κουτόφραγκους. Μαζεύτηκαν μερικοί δικηγόροι διαφόρων ειδικοτήτων και άρχισαν να δουλεύουν όλοι σαν συνεταίροι, καίτοι ο νόμος θέλει τον δικηγόρο να εργάζεται μόνος του. Το 1989 δημοσιεύεται ένα προεδρικό διάταγμα και εισάγει τη δικηγορική εταιρεία ως εταιρεία μη κεφαλαιουχική, που σημαίνει χωρίς κεφάλαιο. Και πώς θα αγοραστούν έπιπλα, βιβλία, μηχανήματα, ηλεκτρονικοί υπολογιστές κτλ. κτλ.; Κατά τον ελληνικό νόμο, με μαγικό τρόπο!!!
Αυτοί οι οραματιστές προχωρούν και κάποιος ξεκινάει το 1986 να κάνει ελληνικό δικηγορικό γραφείο στην καρδιά του Λονδίνου. Ερωτάται ο Δικηγορικός Σύλλογος Λονδίνου τι χρειάζεται για να δουλέψει ο έλλην δικηγόρος στο Λονδίνο. Η έγγραφη απάντηση λέει τίποτε, αφού είστε δικηγόροι της Ευρωπαϊκής Ενωσης. Το γραφείο έγινε και ο έλλην δικηγόρος δημοσίευσε και άρθρο του με τον τίτλο «Πώς να αγοράσετε ακίνητο στην Ελλάδα» στο επίσημο έντυπο του Δικηγορικού Συλλόγου του Λονδίνου («The Law Society’s Gazette») όπου έβαλαν και υποσημείωση στο όνομα του συγγραφέα: «Κάτοικος – συνεταίρος του γραφείου Χ στο Λονδίνο που συμβουλεύει επί του ελληνικού δικαίου».
Εμείς, κακομοίρηδες, βροντοφωνούμε «όχι στην ίδρυση υποκαταστημάτων» αγγλικών δικηγορικών εταιρειών στην Αθήνα, «θα φάνε το ψωμί των ελλήνων δικηγόρων». Λάθος, λάθος μέγα. Καμία σοβαρή δικηγορική εταιρεία της Αγγλίας δεν καταδέχεται να συμβουλεύει επί θεμάτων ελληνικού δικαίου, είτε θα συνεργαστεί με ντόπια δικηγορικά γραφεία είτε θα προσλάβει νέους έλληνες δικηγόρους. Σωτηρία και για τους δύο. Πριν από πέντε χρόνια παρακαλέσαμε ένα μεγάλο δικηγορικό γραφείο στο Λονδίνο να δεχθεί για άσκηση την κόρη συναδέλφου. Την πήρανε και της έδωσαν και μισθό 800.000 δρχ. τον μήνα!!!
Αυτό που η συντάκτριά σας χαρακτηρίζει «βρετανικό κολοσσό προ των πυλών» Γάλλοι, Ιταλοί, Γερμανοί και άλλοι Ευρωπαίοι το είδαν σαν θείο δώρο. Ετσι παρουσιάστηκε το φαινόμενο στις χώρες αυτές να εγκαθίστανται αγγλικές νομικές εταιρείες συγχωνευόμενες με τοπικές εταιρείες. Ετσι, π.χ., βλέπουμε στην Ιταλία τη μεγαλύτερη δικηγορική εταιρεία της Αγγλίας και της Ευρώπης, την Clifford Chance, να εργάζεται με την επωνυμία Grimaldi Clifford Chance. Και στη Γερμανία, τους άλλους κολοσσούς, τους Freshfields, να εργάζονται με την επωνυμία Freshfields Bruckhaus Deringer κτλ. κτλ. Είτε το θέλουμε είτε όχι, οι Αγγλοι κατάφεραν όλες οι χρηματοδοτικές συμβάσεις που αφορούν τα μεγάλα ελληνικά δημόσια έργα να διέπονται από το αγγλικό δίκαιο και οι διαφορές να λύνονται είτε από αγγλικά δικαστήρια είτε από αγγλικές διαιτησίες. Αεροδρόμιο Σπάτων, περιφερειακή οδός, μετρό Θεσσαλονίκης, ιδιωτικοποίηση ΕΑΒ, όλα στο Λονδίνο έγιναν, από άγγλους δικηγόρους με «παρατρεχάμενους» τους έλληνες δικηγόρους.
Ας ανοίξουμε τις πόρτες. Οσο περισσότερες ξένες δικηγορικές εταιρείες έρθουν τόσο το καλύτερο θα δημιουργήσουν δικηγορικές και άλλες θέσεις εργασίας, θα μεταφέρουν τεχνογνωσία, πείρα κτλ., με λίγα λόγια θα βοηθήσουν τους νέους δικηγόρους, για τους οποίους υποτίθεται πως μαχόμεθα να κρατήσουμε τις πόρτες κλειστές. Αυτούς που δεν συμφέρει η εγκατάσταση των αγγλικών δικηγορικών εταιρειών είναι τα μεγάλα δικηγορικά γραφεία της Αθήνας, γιατί αυτά ήδη έχουν «πελάτες» τις αγγλικές δικηγορικές εταιρείες. Γι’ αυτούς θα είναι οι συνέπειες που γράφει η συντάκτριά σας. Σήμερα υπάρχουν πολλοί νέοι έλληνες δικηγόροι, με αγγλική νομική παιδεία, που εργάζονται σε αγγλικές δικηγορικές εταιρείες. Αν τους ρωτήσετε για τις απολαβές τους, θα τα χάσετε.
Ακούγεται ότι, επιτέλους, η πολιτεία θα κάνει νόμο που θα επιτρέπει και στους έλληνες δικηγόρους να οργανωθούν και να λειτουργούν όπως οι ελεγκτικές-λογιστικές εταιρείες. Είδατε τι έγινε, γέμισε η Αθήνα με τέτοιες ελεγκτικές εταιρείες που καταλαμβάνουν ολόκληρα κτίρια με πολλούς εργαζομένους, επιστήμονες και μη. Και αυτοί χρησιμοποιούν από χρόνια καθιερωμένες επαγγελματικές επωνυμίες. Μεγάλο πράγμα η καθιέρωση «δικηγορικής επαγγελματικής επωνυμίας». Και το επάγγελμα θα αναβαθμίσει αλλά και τους νέους δικηγόρους θα βοηθήσει. Πέρασαν από τη δικηγορία τρανταχτά ονόματα: Βαμβέτσος, Θηβαίος και πολλοί άλλοι. Τι άφησαν όμως πίσω τους; Και ο Clifford και ο Chance χρόνια πολλά έχουν πεθάνει. Εμεινε όμως το όνομά τους και οι πελάτες συνεχίζουν σ’ αυτούς να τρέχουν.
Και κάτι τελευταίο. Οι μέτοχοι-δικηγόροι των ελληνικών δικηγορικών εταιρειών δεν φορολογούνται ατομικώς όπως γράφει η συντάκτριά σας. Ο νόμος άλλαξε από τον Νοέμβριο 1999 (Ν. 2753/1999 άρθρο 3 παρ. 1) και ουσιαστικά θα καλύψει εισοδήματα του 2000. Η πρώτη παράγραφος του άρθρου 10 του Ν. 2238/1994, όπως σήμερα ισχύει, τελειώνει με το εδάφιο: «Με την επιβολή του φόρου εξαντλείται η φορολογική υποχρέωση, επί των κερδών αυτών, των προσώπων που συμμετέχουν σε αυτούς τους υποχρέους».
Ο κ. Τρύφων Ι. Κουταλίδης είναι δικηγόρος, διδάκτωρ Νομικής.
