ΜΠΟΡΕΙ οι «ενδοσκοπήσεις» να αποτελούν την προσφιλή ασχολία των περισσότερων «ιθυνόντων» περί τα οπτικοακουστικά στη χώρα μας, δεν είναι όμως και η πλέον αποδοτική, την ώρα που σε παγκόσμιο επίπεδο συμβαίνουν «πράματα και θάματα». Οι εξελίξεις τρέχουν με ιλιγγιώδεις ρυθμούς και η «περιθωριοποίηση» απειλεί όσους δεν προλαβαίνουν. Αυτή η απειλή επικρέμαται πάνω από τα κεφάλια των αρμοδίων και των ελλήνων επαγγελματιών και στην περίπτωση του κοινοτικού προγράμματος «MEDIA 2», όπου «μικρές» και «μεγάλες» χώρες «ακονίζουν μαχαίρια», όχι μόνο για το μοίρασμα της πίτας. Και ακόμη περισσότερο, το μέλλον της ευρωπαϊκής οπτικοακουστικής βιομηχανίας δεν φαίνεται τόσο σίγουρο για τους αδυνάτους…


Την περασμένη εβδομάδα έγινε μια σημαντική συνάντηση των εμπλεκόμενων στα οπτικοακουστικά πράγματα της χώρας μας ιδιωτικών και δημόσιων φορέων. Εκεί ήταν οι επαγγελματίες του χώρου, καθώς και οι εκπρόσωποι του Ινστιτούτου Οπτικοακουστικών Μέσων (ΙΟΜ) του υπουργείου Τύπου και της ελληνικής εκπροσώπησης στην ΕΕ, όπου συμμετέχουν και εμπειρογνώμονες του υπουργείου Πολιτισμού. Στόχος, η προετοιμασία εν όψει της πολύ σημαντικής Ευρωπαϊκής Διάσκεψης για τα οπτικοακουστικά, που θα γίνει από τις 6 ως τις 8 Απριλίου στο Μπέρμιγχαμ της Βρετανίας, με θέμα τις «προκλήσεις και τις ευκαιρίες στην ψηφιακή εποχή».


Ευρηματική η θεματική ονομασία της Διάσκεψης, αν και το μέλλον εξαρτάται από το παρόν. Αυτό είναι που προβλημάτισε ιδιαιτέρως όσους συμμετέσχον στη συνάντηση της Αθήνας, την περασμένη εβδομάδα. Διότι τα «μαντάτα» δεν είναι και τόσο καλά, τουλάχιστον όσον αφορά το κοινοτικό πρόγραμμα «MEDIA 2» και την προοπτική ενός «MEDIA 3». Η εισήγηση που διάβασε η πρόεδρος του ΙΟΜ κυρία Ολγα Κλειαμάκη, δεν πρέπει να χαροποίησε τους ακροατές της. Διαπιστώνεται ότι υπήρξε (και υπάρχει) μια ανισομερής κατανομή των κονδυλίων μεταξύ των λεγόμενων «μεγάλων» και «μικρών» κρατών.


Δηλαδή τι ανισομερής κατανομή; Πρόκειται για δράμα… Προσέξτε: οι «μικροί» (μεταξύ των οποίων Ελλάδα, Ιρλανδία, Πορτογαλία, Λουξεμβούργο κλπ.) είναι 12 και οι «μεγάλοι» πέντε (Γερμανία, Βρετανία, Γαλλία, Ισπανία, Ιταλία). Στην αξιολόγηση των αποτελεσμάτων του «MEDIA 2», από την κατανομή των κονδυλίων και την έγκριση αιτήσεων, τα νούμερα είναι καταλυτικά: από την πρόσκληση ενδιαφέροντος τον Οκτώβριο του 1997, από τις 176 αιτήσεις που υπέβαλαν φορείς των «μικρών» επιλέχθηκαν 34 σχέδια και χρηματοδοτήθηκαν με το 26,37% των χρημάτων που διέθεσε η Επιτροπή. Αντιστοίχως, από τις «μεγάλες» χώρες επιλέχθηκαν 82 από τα 502 υποβληθέντα σχέδια αλλά χρηματοδοτήθηκαν με το 73,62% των κονδυλίων! Η Επιτροπή αντιπαραθέτει όμως δικά της επιχειρήματα, παρουσιάζοντας δική της ερμηνεία των στοιχείων, υποστηρίζοντας ότι η αναλογία των υποβληθέντων προτάσεων ευνοεί τις «μικρές» χώρες.


Βεβαίως, οι ερμηνείες είναι θεμιτές και κάποιος τεχνοκράτης θα παρακάμψει την παρατήρηση ότι οι «μικροί» θα έπρεπε να βοηθηθούν περισσότερο να ξεπεράσουν τα διαρθρωτικά προβλήματα στην οπτικοακουστική τους παραγωγή, καθώς οι δυσκολίες είναι μεγαλύτερες, από ό,τι στους «μεγάλους». Είναι όμως χαρακτηριστικό του γεγονότος ότι και στον οπτικοακουστικό χώρο έχουμε ανάπτυξη «δύο ταχυτήτων» από μια πολύ σημαντική παράμετρο: σύμφωνα με τα στοιχεία της Επιτροπής, στον τομέα των νέων τεχνολογιών, δηλαδή του μέλλοντος, επελέγησαν οκτώ σχέδια δράσης. Τα επτά αφορούν τους «μεγάλους» και μόνον το ένα τους «μικρούς». Ο «μικρός» είναι μάλιστα το Βέλγιο, δηλαδή μια χώρα που είναι σε πλεονεκτική θέση λόγω γλώσσας και απόστασης από το κέντρο λήψεως των αποφάσεων. Η Ελλάδα εμφανίζεται με ένα σχέδιο στον χώρο του «management», σε ένα σύνολο 32 εγκεκριμένων φακέλων, όπου οι «μικροί» κερδίζουν τα οκτώ. Τι απαντούν οι κοινοτικοί αρμόδιοι; Η «μοιρασιά» αντικατοπτρίζει τη δύναμη στην κοινοτική αγορά και το Ακαθάριστο Εθνικό Προϊόν.


Για να σχηματίσουμε καλύτερη εικόνα ας δούμε τα στοιχεία για τις δράσεις στους διάφορους τομείς του προγράμματος «MEDIA 2». Ο πλέον προνομιακός τομέας για τους «μικρούς» είναι εκείνος της «Εκπαίδευσης». Οι μικρές χώρες έχουν μια αξιόλογη επίδοση, φθάνοντας στο 42%. Με τα «μάτια» των ειδικών ούτε αυτή η επίδοση είναι όμως ικανοποιητική. Και αυτό γιατί «έπρεπε να είναι ο προνομιακός τομέας για τις μικρές χώρες, αφού η κατάρτιση είναι χαμηλότερη από ό,τι στις μεγάλες χώρες και για να επιτύχουμε την αύξηση της ανταγωνιστικότητας είναι αναγκαίες οι διορθωτικές παρεμβάσεις». Εν ολίγοις, οι «μικροί» θα έπρεπε στον συγκεκριμένο τομέα να λάβουν τη μερίδα του λέοντος. Βεβαίως, ο αντίλογος είναι αν υπάρχουν οι κατάλληλες δομές να απορροφήσουν οι μικροί δημιουργικά τα κονδύλια. Να περάσουμε και στον τομέα της «ανάπτυξης». Οι μεγάλοι είναι οι νικητές με ένα συντριπτικό 70%. Αλλά και στη διανομή οπτικοακουστικών παραγωγών οι «μεγάλοι» κατέχουν ένα μερίδιο της τάξεως του 63%.


Τα στοιχεία αυτά επιβεβαιώνουν όσα είχαν λεχθεί στην Αθήνα, πέρυσι στις 18 Απριλίου, όπου συναντήθηκαν οι «μικροί», με πρωτοβουλία της ελληνικής πλευράς. Τότε οι πλέον σώφρονες είχαν προβλέψει ότι «πάμε για ένα κοινοτικό πρόγραμμα δύο ταχυτήτων» και είχαν προτείνει να ακολουθηθεί η τακτική της «θετικής διάκρισης». Τι σημαίνει ο μυστηριώδης αυτός όρος; Να γίνει αποδεκτός ένας προνομιακός συντελεστής για τους «μικρούς», ώστε να συμμετέχουν με αξιώσεις στο μοίρασμα της πίτας. Στην πρόταση αυτή φαίνεται να στηρίζεται και μια ιδιότυπη συμμαχία, πολλών από τους «μικρούς» που προσπαθούν να αλλάξουν τα δεδομένα. Στην προσπάθεια αυτή πρωταγωνιστικό ρόλο διαδραματίζει και η Ελλάδα.