Παρίσι, Συνέντευξη στον Μανώλη Σπινθουράκη
Την άποψη ότι η επικράτηση μιας χαοτικής κατάστασης στο Ιράν είναι εξαιρετικά πιθανή, με μεγάλους χαμένους την Κίνα και την Ευρώπη, υποστηρίζει σε συνέντευξη του στο «Β» ο Γκιγιόμ Ντιβάλ.
Ο γάλλος πολιτικός αναλυτής επισημαίνει ωστόσο και τους κινδύνους που ελλοχεύουν από τη στρατιωτική επίθεση κατά του Ιράν για τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ και τον πρωθυπουργό του Ισραήλ Μπενιαμίν Νετανιάχου. Ο Γκιγιόμ Ντιβάλ υπήρξε σύμβουλος του πρώην ύπατου εκπροσώπου της Ευρωπαϊκής Ενωσης για την εξωτερική πολιτική και πρώην υπουργού στις σοσιαλιστικές κυβερνήσεις Γκονζάλες και Σάντσες στην Ισπανία, Ζοζέπ Μπορέλ. Σήμερα είναι πολιτικός αναλυτής του Ινστιτούτου Ζορές και του Ινστιτούτου Ντελόρ στη Γαλλία.
Ο πρόεδρος Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι η διάδοχος κατάσταση στο Ιράν θα μπορούσε να προκύψει από τους κόλπους του σημερινού καθεστώτος. Είναι πιθανή μια λύση τύπου Βενεζουέλας στο Ιράν;
«Οι μουλάδες είναι έτοιμοι να κάνουν τα πάντα για να παραμείνουν στην εξουσία και ο Τραμπ θα μπορούσε άνετα να αποδεχτεί μια δικτατορία που θα υποχωρούσε στα πυρηνικά και πυραυλικά ζητήματα. Ωστόσο, η κατάσταση στο Ιράν διαφέρει σημαντικά από εκείνη στη Βενεζουέλα λόγω της αιματοχυσίας που χωρίζει τους Ιρανούς από το καθεστώς. Η ικανότητα των μουλάδων να διατηρήσουν την εξουσία μού φαίνεται περιορισμένη σήμερα».
Μια «ειρηνική μετάβαση» υπέρ του γιου του Σάχη, Ρεζά Παχλεβί, είναι πιθανή;
«Η εσωτερική ιρανική αντιπολίτευση είναι πολύ αδύναμη και μια ειρηνική μετάβαση δεν φαίνεται πιθανή. Θα μπορούσαν ο Τραμπ και ο Νετανιάχου να επιβάλουν τον Ρεζά Παχλεβί από έξω; Δύσκολο. Οι αντιστάσεις στο εσωτερικό του Ιράν θα είναι πελώριες και η δυνατότητα νομιμοποίησης ενός ξενόφερτου που κατά βάση δε γνωρίζει τίποτα από τα πραγματικά δεδομένα στο Ιράν είναι εξαιρετικά προβληματική. Επιπλέον, πολλοί περιφερειακοί και παγκόσμιοι παράγοντες δεν έχουν κανένα συμφέρον από ένα ιρανικό καθεστώς απολύτως ευθυγραμμισμένο με τον Τραμπ και τον Νετανιάχου, ξεκινώντας από τη Σαουδική Αραβία».
Μήπως ένας «εμφύλιος σπαραγμός» και μια κρίση μακράς διαρκείας στο Ιράν, όπως συνέβη και με τη λεγόμενη Αραβική Ανοιξη, είναι το πιθανότερο ενδεχόμενο;
«Το πιο πιθανό αποτέλεσμα μου φαίνεται ότι είναι αυτό ενός διαλυμένου κράτους. Το Ιράν είναι ασφαλώς μια πολύ παλιά χώρα που δεν γνώρισε αποικιοκρατία, σε αντίθεση με το Ιράκ και τη Λιβύη. Ο εθνικισμός είναι βαθιά ριζωμένος στο Ιράν, ανεξάρτητα από τους μουλάδες. Παρ’ όλα αυτά, το Ιράν παραμένει ένα μωσαϊκό λαών. Εχει, εκτός από Πέρσες, Κούρδους που οι ιρακινοί αδελφοί τους σίγουρα θα ενισχύσουν τον αλυτρωτισμό τους, όπως άλλωστε θα κάνει και το Αζερμπαϊτζάν με τους Αζέρους. Εχει μπαλούχους εθνικιστές στα νοτιοανατολικά και Αραβες στα δυτικά. Εχει πάνω από 10 σημαντικές εθνοτικές ομάδες».
Είναι τελικά ο Νετανιάχου και ο Τραμπ οι πραγματικά μεγάλοι νικητές στη Μέση Ανατολή;
«Μετά τη Χαμάς και τη Χεζμπολάχ, ο Νετανιάχου καταστρέφει μια υπαρξιακή απειλή για το Ισραήλ, παρασύροντας και τον Τραμπ προς την πολεμική κατεύθυνση. Αυτός ο πόλεμος αποσπά, επίσης, την προσοχή από τα εγκλήματά του στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη και τον βοηθά να παραμείνει στην εξουσία. Το τελικό αποτέλεσμα, ωστόσο, είναι πιθανό να είναι λιγότερο ευνοϊκό. Η αντίθεση στους μουλάδες ενθάρρυνε τα σουνιτικά καθεστώτα να πλησιάσουν τις Ηνωμένες Πολιτείες. Με την εξαφάνιση του ιρανικού κινδύνου, το παιχνίδι ενδέχεται να γίνει σημαντικά πιο δύσκολο για το Ισραήλ στην περιοχή. Σε ό,τι αφορά τον Τραμπ, ο πόλεμος κατά του Ιράν αντιβαίνει προς όλες τις υποσχέσεις του περί απεμπλοκής των ΗΠΑ από διεθνείς περιπέτειες. Τον βοηθά επίσης στην προσπάθειά του να εδραιώσει ένα αυταρχικό καθεστώς. Τα πάντα ωστόσο θα εξαρτηθούν από την έκβαση της κρίσης. Ο Τραμπ έκανε ένα μεγάλο λάθος: ήταν πεπεισμένος ότι οι Ιρανοί θα υποχωρούσαν, αλλά αυτό δεν συνέβη. Ως τώρα έχει καταφέρει να μη δεσμεύσει αμερικανικές δυνάμεις για μεγάλο χρονικό διάστημα, αλλά δεν είναι βέβαιο ότι θα καταφέρει αυτή τη φορά να απεγκλωβιστεί γρήγορα από το ιρανικό τέλμα».
Είναι ο Βλαντίμιρ Πούτιν και ο Σι Τζινπίνγκ οι μεγάλοι χαμένοι;
«Ο Πούτιν είναι λιγότερο χαμένος από όσο θα μπορούσε κανείς να σκεφτεί. Τα ιρανικά όπλα ήταν σίγουρα καθοριστικά για τη Ρωσία το 2022 και το 2023, αλλά η Ρωσία τώρα παράγει η ίδια τα μη επανδρωμένα αεροσκάφη που χρησιμοποιούνται εναντίον της Ουκρανίας. Επιπλέον, τα πυρομαχικά που το Ισραήλ και οι Ηνωμένες Πολιτείες ρίχνουν στο Ιράν δεν μπορούν να παραδοθούν στην Ουκρανία. Τέλος, οι εντάσεις για το πετρέλαιο επιτρέπουν στον Πούτιν να αναπληρώσει το “πολεμικό του σεντούκι”. Από την άλλη πλευρά, η κατάσταση είναι πιο δύσκολη για τον Σι Τζινπίνγκ. Μετά τη Βενεζουέλα, χάνει ακόμα μια πηγή φθηνού πετρελαίου. Αυτή η περιοχή είναι επίσης κρίσιμη για τις κινεζικές εξαγωγές. Το να επιτραπεί στις Ηνωμένες Πολιτείες να την ελέγχουν μόνες τους αποτελεί σημαντικό κίνδυνο για το Πεκίνο. Προς το παρόν, η Κίνα διατηρεί χαμηλό προφίλ, αλλά είναι βέβαιο ότι θα επιδιώξει να αποτρέψει τη μόνιμη εγκατάσταση ενός απόλυτα υποτελούς στις ΗΠΑ καθεστώτος στο Ιράν».
Ποιες είναι οι επιπτώσεις της κρίσης στα Ηνωμένα Εθνη και στην Ευρωπαϊκή Ενωση;
«Σε αντίθεση με το 2003 στο Ιράκ, οι Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ δεν προσποιήθηκαν καν ότι ζητούν την έγκριση των Ηνωμένων Εθνών. Ο ΟΗΕ δεν έχει βεβαίως καταφέρει να επιλύσει συγκρούσεις στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, την Αιθιοπία, το Σουδάν, τη Μιανμάρ, τη Γάζα ή την Ουκρανία… Αλλά το πλήρες χάος που αποτυπώνεται από αυτόν τον πόλεμο βυθίζει τον κόσμο σε μια ακόμα πιο επικίνδυνη φάση. Τέλος, μεταξύ των ηττημένων είναι, φυσικά, οι Ευρωπαίοι. Ο Κόλπος είναι απαραίτητος για το φυσικό αέριο και το πετρέλαιό μας, είναι ζωτικής σημασίας για το εμπόριο μεταξύ Ευρώπης και Ασίας, ενώ η αποσταθεροποίησή του κινδυνεύει να πυροδοτήσει την τρομοκρατία και τη μετανάστευση. Με λίγα λόγια, αυτή η περιοχή είναι πιο απαραίτητη για εμάς παρά για τους Αμερικανούς. Κι όμως, οι Ευρωπαίοι απουσιάζουν, όπως ακριβώς απουσιάζουν από το 2023 όσον αφορά τη Γάζα. Ωστόσο, η πυρηνική συμφωνία με το Ιράν του 2015, την οποία κατέστρεψε ο Τραμπ το 2018, ήταν μια ευρωπαϊκή επιτυχία. Αλλά έκτοτε, αρνούμενη να αναγκάσει τον Νετανιάχου να σεβαστεί το διεθνές δίκαιο στη Γάζα και στη Δυτική Οχθη, η ΕΕ έχει χάσει κάθε αξιοπιστία στην περιοχή. Είναι καταδικασμένη να παρακολουθεί τους πυραύλους να πετούν. Το χειρότερο, ωστόσο, θα ήταν αν τώρα δεσμευτεί να υποστηρίξει τους Τραμπ και Νετανιάχου».
