Από το 1999, που πρωτακούστηκε η έκφραση «deputy sheriff» (βοηθός σερίφη) των ΗΠΑ για την Αυστραλία, φαίνεται – με διακυμάνσεις – πως συνεχίζει να ισχύει μέχρι σήμερα.

Και ναι μεν στον αμυντικό τομέα αυτή η σχέση μπορεί να υποστηριχθεί πως ισχύει, αναβαθμισμένα μάλιστα, λόγω της AUKUS (δηλαδή, της τριμερούς συμφωνίας μεταξύ Αυστραλίας, ΗΠΑ και Ηνωμένου Βασιλείου, χάρη στην οποία οι Αυστραλοί προμηθεύονται πυρηνικά υποβρύχια), αλλά η «εποχή Τραμπ» φαίνεται πως βάζει όρια στην ευρύτητα αυτής της σχέσης, ιδίως στις εμπορικές και οικονομικές προοπτικές της.

Αντίστοιχοι είναι και οι προβληματισμοί στη «γειτονική» (σε κλίμακα… Ειρηνικού) και αντίστοιχα αγγλοσαξονικής υπόστασης, Νέα Ζηλανδία. Και οι δύο χώρες, σε πραγματικούς οικονομικούς όρους, δεν έχουν πρωτεύουσα εμπορική σχέση με τις ΗΠΑ.

Για την Αυστραλία, οι ΗΠΑ είναι ο τρίτος μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος (μετά την Κίνα και την Ιαπωνία), ενώ οι εξαγωγές αυστραλέζικων προϊόντων προς τις ΗΠΑ κυμαίνονται στο 4%-5% του συνόλου, οπότε οι δασμοί που επέβαλε ο πρόεδρος Τραμπ (10% γενικά και 25%-50% σε χάλυβα και αλουμίνιο) έχουν περιορισμένη άμεση επίδραση.

Για τη Νέα Ζηλανδία, το ποσοστό στο σύνολο των εξαγωγών είναι επίσης ανάλογο, καθώς ο κύριος όγκος των εξαγωγών της κατευθύνεται στην Κίνα και ακολουθούν η Ιαπωνία και η ΕΕ. Πάρα ταύτα, η κυβέρνηση Τραμπ τη «χρέωσε» με δασμούς 15%, προκαλώντας τη δημόσια δυσφορία του πολιτικού κόσμου και των ΜΜΕ της χώρας.

Οι οικονομικές συμφωνίες

Και οι δύο χώρες συγκαταλέγονται αδιαμφισβήτητα σε αυτό που ο καναδός πρωθυπουργός Μαρκ Κάρνεϊ αποκάλεσε στο Νταβός «μεσαίες δυνάμεις», καθώς διακρίνονται για την οικονομική τους σταθερότητα και δυναμική. Η Αυστραλία είναι από τις λίγες χώρες που διατηρούν την ανώτατη αξιολόγηση «perfect AAA trifecta», από τους τρεις μεγαλύτερους οίκους (S&P, Moody’s και Fitch), ενώ από κοντά ακολουθεί η Νέα Ζηλανδία που αξιολογείται είτε με τρία, είτε με δύο Α (ενδεικτικά, η αμερικανική οικονομία βαθμολογείται από τους ίδιους οίκους με δύο ΑΑ+ και ένα, υποβαθμισμένο, Aa1).

Η Αυστραλία και η Νέα Ζηλανδία διαθέτουν διευρυμένες διπλωματικές σχέσεις, όχι μόνο με την Ευρώπη, τις ΗΠΑ και τον Καναδά, αλλά και με τις χώρες του Ειρηνικού, την Κίνα και την Ινδία και συμμετέχουν αμφότερες σε πολυμερείς συμμαχίες, όπως στη συμφωνία CPTPP (Comprehensive and Progressive Agreement for Trans-Pacific Partnership), η οποία προωθεί το ελεύθερο εμπόριο ανάμεσα σε 12 χώρες, μεταξύ αυτών το Ηνωμένο Βασίλειο, ο Καναδάς, η Ιαπωνία και άλλες που αντιπροσωπεύουν περίπου το 14% του παγκόσμιου ΑΕΠ.

Επιπροσθέτως, συμμετέχουν σε προτάσεις όπως το CANZUK (από τα αρχικά του Καναδά, της Αυστραλίας, της Νέας Ζηλανδίας και του Ηνωμένου Βασιλείου) που στοχεύει σε στενότερη συνεργασία μεταξύ αυτών των «μεσαίων δυνάμεων», αν και μέχρι σήμερα παραμένει μια «έκφραση επιθυμίας», για διεύρυνση της συνεργασίας και όχι κάποια υπαρκτή ή υπό διαπραγμάτευση συμφωνία.

Τόσο η Αυστραλία όσο και η Νέα Ζηλανδία έχουν υπογράψει «Συμφωνίες Ελεύθερου Εμπορίου» (FTA) με την Κίνα, την ΕΕ, την Ιαπωνία, την Ινδία, τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και διαπραγματεύονται ακόμη περισσότερες, ειδικά υπό το κλίμα πίεσης που ασκούν οι επιθετικές πολιτικές των ΗΠΑ, κλίμα αναλογικά «βαρύτερο» από την ποσοτική του υπόσταση.

Η επίσκεψη Κάρνεϊ στην Αυστραλία

Η λέξη που πρωταγωνιστεί στις οικονομικές αναλύσεις των σοβαρότερων εφημερίδων στην Αυστραλία είναι η «διαφοροποίηση». Αποκωδικοποιώντας τις «φάλτσες» (σε σχέση με το αρμονικότερο παρελθόν) πολιτικές του μακρινού «σερίφη» των ΗΠΑ, η πρόταση που έκανε ο καναδός πρωθυπουργός από το βήμα του Νταβός, τον περασμένο μήνα (ο οποίος κάλεσε τις μεσαίες δυνάμεις να ενωθούν, για να αντιμετωπίσουν τους οικονομικούς εκβιασμούς από τις μεγάλες δυνάμεις), αξιολογήθηκε θετικά στα οικονομικά επιτελεία των δύο «μεσαίων», αλλά ισχυρών δυνάμεων του Νότιου Ημισφαιρίου και η προγραμματισμένη για την άνοιξη επίσκεψη του Κάρνεϊ στην Αυστραλία αναμένεται να είναι παραπάνω από συμβολική.

«Ο φίλος μου Μαρκ Κάρνεϊ θα επισκεφθεί την Αυστραλία και θα απευθυνθεί στο Κοινοβούλιο τον Μάρτιο», δήλωσε αυτή την εβδομάδα ο αυστραλός πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανίζ. Πρόσθεσε ότι συμφωνεί με την ομιλία του Κάρνεϊ στο Νταβός, ο οποίος κάλεσε τον κόσμο να αποδεχθεί ότι η παγκόσμια τάξη, όπως τη γνωρίζαμε, έχει φθάσει στο τέλος της και έφερε τον Καναδά ως παράδειγμα για το πώς οι «μεσαίες δυνάμεις» θα μπορούσαν να συνεργαστούν για να πάψουν να είναι θύματα της αμερικανικής ηγεμονίας. «Συμφωνώ μαζί του», δήλωσε ο Αλμπανίζ, ο οποίος τον περασμένο Οκτώβριο υπέγραψε με τον Κάρνεϊ συμφωνία που προωθεί τη συνεργασία και το εμπόριο των κρίσιμων ορυκτών ανάμεσα στις δύο χώρες.

Η αντίδραση της Νέας Ζηλανδίας

Στα μέσα ενημέρωσης της Νέας Ζηλανδίας γίνεται μεγάλη συζήτηση από αναλυτές και αρθρογράφους, για το πώς πρέπει να «απαντήσει» η χώρα στην πρόταση του καναδού πρωθυπουργού. Εντονες αντιδράσεις προκάλεσε και το σχόλιο του Ντόναλντ Τραμπ, αυτή την εβδομάδα, ότι οι σύμμαχοι των ΗΠΑ που έστειλαν στρατό στο Αφγανιστάν, για να πολεμήσει δίπλα στους Αμερικανούς, «έμειναν στα μετόπισθεν».

Ο νεοζηλανδός πρωθυπουργός Κρίστοφερ Λάξον χαρακτήρισε τις δηλώσεις του αμερικανού προέδρου «εξαιρετικά ασεβείς και λανθασμένες», τονίζοντας ότι η χώρα του έστειλε 3.500 στρατιώτες στο Αφγανιστάν και είχε 10 απώλειες στα πεδία των μαχών, το οποίο την καθιστά, αναλογικά, από τις χώρες που συνεισέφεραν περισσότερο σε αίμα, στον αμερικανικό «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας».

Τα επιτελεία της Αυστραλίας, της Νέας Ζηλανδίας και του Καναδά βρίσκονται πλέον σε «διαρκή σύσκεψη», για να δώσουν στην επίσκεψη του καναδού πρωθυπουργού, τον Μάρτιο, ακριβώς το περιεχόμενο που θα την καταστήσει ουσιαστική. Στο πνεύμα του Νταβός 2026.