Σε πολλά τραγούδια διάσημων ελλήνων καλλιτεχνών, αν τα παίξει κανείς αντίστροφα, ακούγεται η λέξη «Σατανάς». Αυτό υποστηρίζει τουλάχιστον ένα βίντεο που αναρτήθηκε στο Facebook και τη σελίδα «Οχι στη νέα ηλεκτρονική ταυτότητα», η οποία αριθμεί 279.000 ακολούθους.
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος, θέλοντας να βρει νόημα σε τυχαίους, ανεστραμμένους ήχους, ακούει αυτό που θέλει να ακούσει, ωστόσο αν προκύπτει ένα ερώτημα από όλα τα παραπάνω είναι πώς βρέθηκε ένα βίντεο με τον τίτλο «Αντίστροφα σατανικά μηνύματα σε ελληνικά τραγούδια» σε μια τέτοια σελίδα και όχι για το κατά πόσο τα μηνύματα αυτά είναι αληθινά.
Και η απάντηση είναι απλή: οι νέες ταυτότητες και ο Προσωπικός Αριθμός, συνδέονται με τον φόβο για έλεγχο, παρακολούθηση, αλλά και θρησκευτικά ζητήματα. Στο barcode, σύμφωνα με την πιο γνωστή θεωρία συνωμοσίας, κρύβεται ο αριθμός «666» ή αλλιώς ο «αριθμός του Αντίχριστου».
Η σελίδα με τους 279.000 ακολούθους – τεράστιος αριθμός για τα ελληνικά δεδομένα – είναι γεμάτη από παρόμοιες αναρτήσεις, θεωρίες συνωμοσίας, fake news και συνδέει τη θρησκεία με κάθε ψηφιακή εξέλιξη. Προβάλλει συνεχώς, μάλιστα, άτομα που αρνούνται τις νέες ταυτότητες, υποστηρίζοντας πως κανείς δεν θα τους μετατρέψει σε ανθέλληνες, ότι αντιστέκονται στο «σφράγισμα» και πως «δεν θα γίνουν υποχείρια της Νέας Τάξης Πραγμάτων».
Το «φακέλωμα»
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΕΜΠΑΠΗΣ/EUROKINISSI
Στη νέα ταυτότητα περιέχεται ψηφιακό τσιπ (RFID) με βιομετρικά δεδομένα, όπως φωτογραφία και αποτυπώματα. Αυτό είχε ως αποτέλεσμα την αντίδραση δεκάδων πολιτών, που εκτός από τον εικονικό κόσμο διαμαρτύρονται και στον πραγματικό, με συγκεντρώσεις.
Η τελευταία μεγάλη συγκέντρωση πραγματοποιήθηκε τον Μάιο του 2025 έξω από την Παλαιά Βουλή, ενώ είχαν προηγηθεί μερικές ακόμη σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη. Οι διαδηλωτές, με μπλούζες και πλακάτ θρησκευτικού περιεχομένου, χαρακτήρισαν τις νέες ταυτότητες «εργαλεία ελέγχου» και μιλούσαν για «φακέλωμα».
Παρόμοιες θεωρίες φαίνεται πως υιοθετούν και κόμματα εντός της Βουλής. Η Ελληνική Λύση κατέθεσε πρόταση νόμου το 2023 ζητώντας οι πολίτες να μπορούν να επιλέξουν αν οι ταυτότητές τους θα περιέχουν ή όχι RFID τσιπ, ενώ η «Νίκη» κάνει λόγο για «κατάργηση της ελευθερίας του προσώπου». Οι αντιδράσεις έγιναν πιο έντονες τον Νοέμβριο του 2025, όταν ανακοινώθηκε η ένταξη του Προσωπικού Αριθμού στις νέες ταυτότητες.
Οι αιτήσεις διαβατηρίων
Μέχρι και σήμερα, 3.196.985 πολίτες είναι κάτοχοι των νέων ταυτοτήτων σε μια διαδικασία που ξεκίνησε το 2023 και αναμένεται να ολοκληρωθεί – αν όλα κυλήσουν ομαλά – το 2027. Από τον Αύγουστο, όμως, οι κάτοχοι της «μπλε» ταυτότητας, δεν θα μπορούν να ταξιδέψουν εντός της Ευρωπαϊκής Ενωσης, καθώς θα πάψει να ισχύει ως ταξιδιωτικό έγγραφο.
Αυτό σημαίνει πως πολλοί θα αναγκαστούν είτε να βγάλουν νέα ταυτότητα είτε διαβατήριο. Πολλοί προτιμούν το δεύτερο, ώστε να αποφύγουν το «σφράγισμα» του Προσωπικού Αριθμού. Από την ανακοίνωση της ένταξής του στις νέες ταυτότητες, μάλιστα, παρατηρείται άνοδος στις αιτήσεις διαβατηρίων.
Πιο συγκεκριμένα, τον Νοέμβριο του 2024 οι αιτήσεις βρίσκονταν στις 43.000. Τον Νοέμβριο του 2025, μετά την ανακοίνωση, στις 54.000. Από τότε, ο δείκτης είναι σταθερά ανοδικός συγκριτικά με το προηγούμενο έτος. Η πρόβλεψη των αστυνομικών αρχών για το 2026 είναι 617.000 – 618.000 διαβατήρια, ενώ ο τελικός αριθμός το 2025 ήταν 542.696.
Πώς φτάσαμε όμως σε αυτό το σημείο;
Τι λένε οι ψυχολόγοι
ΒΑΣΙΛΗΣ ΡΕΜΠΑΠΗΣ/EUROKINISSI
Στη σελίδα «Οχι στη νέα ηλεκτρονική ταυτότητα» μπορεί να παρακολουθήσει κανείς πολλά βίντεο με θεωρίες συνωμοσίας και fake news τα οποία… εξηγούν πώς οι Ελληνες οδηγούνται στην «ψηφιακή υποδούλωση» μέσω των νέων ταυτοτήτων και του Προσωπικού Αριθμού. Και δεν είναι μόνο η συγκεκριμένη σελίδα.
Σύμφωνα με την κλινική ψυχολόγο Μαρία Μαράκη, σε περιόδους κρίσεων και κοινωνικών ανισοτήτων η καχυποψία διογκώνεται.
Το ίδιο συνέβη στην περίοδο της καραντίνας με τα εμβόλια κατά της COVID-19, το ίδιο συμβαίνει και τώρα που «η κοινωνία βιώνει αυξημένη ψυχολογική πίεση λόγω της οικονομικής ανασφάλειας ή της σύνδεσης με την εμπόλεμη κατάσταση. Η ανάγκη για συνωμοσιολογικές αφηγήσεις μεγαλώνει».
Σε ατομικό επίπεδο, η «κατανάλωση» θεωριών συνωμοσίας συνδέεται με τη συναισθηματική ανασφάλεια αλλά και την αίσθηση ότι το άτομο δεν διαθέτει επαρκή πληροφόρηση ή αξιόπιστη πληροφόρηση. Στη συγκεκριμένη περίπτωση έχουμε και τη θρησκεία, η οποία λειτουργεί ως ομπρέλα.
«Το άτομο προσπαθεί να κατασκευάσει μια εξήγηση ακόμα και αν αυτή είναι πλήρως ατεκμηρίωτη για να καθησυχάσει μέσα του την αίσθηση ότι δεν γνωρίζει. Οπότε οι θεωρίες συνωμοσίας τού δίνουν την αίσθηση ότι γνωρίζει, δίνουν έναν έλεγχο της κατάστασης».
Σε κοινωνικό επίπεδο, τονίζει η κυρία Μαράκη, «υπάρχει η ανάγκη για ένταξη σε μια ομάδα. Είναι και το “εμείς γνωρίζουμε”, ενάντια στους άλλους οι οποίοι δεν γνωρίζουν, ότι εμείς σαν ομάδα είμαστε ενδεχομένως και ανώτεροι από τους άλλους που δεν έχουν εξήγηση ή από εκείνους που πιστεύουν όσα γίνονται».
Οι ψευδείς ειδήσεις
Μαζί με τις θεωρίες συνωμοσίας, χέρι-χέρι, διακινούνται στο Διαδίκτυο και ψευδείς ειδήσεις. Οπως λέει στο «Βήμα» ο Πέτρος Γαλάνης, αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Νοσηλευτικής του Πανεπιστημίου Αθηνών, ο οποίος έχει ασχοληθεί εκτενώς, μέσα από μελέτες, με την επίδραση των fake news, αυτά μπορούν να γίνουν εξαιρετικά επικίνδυνα.
«Πάντα υπήρχε παραπληροφόρηση, αλλά με τα social media εκτοξεύτηκε η ταχύτητα διάδοσης. Αυτοί που πιστεύουν σε κάτι, θέλουν να πιστεύουν και οι άλλοι σε αυτό. Το είδαμε με τα εμβόλια στην πανδημία. Το δεύτερο είναι ότι θέλουν να γίνεται ντόρος, να ακουστούν, να πάρουν like και επιβεβαίωση. Το τρίτο είναι η άγνοια. Ολα αυτά δημιουργούν τα fake news».
Οι ψευδείς ειδήσεις και η παραπληροφόρηση, σύμφωνα με τον Πέτρο Γαλάνη, αφορούν κυρίως την υγεία και τις πολιτικές απόψεις. «Πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι το εμβόλιο MMR για την ιλαρά, την ερυθρά και την παρωτίτιδα. Δυστυχώς υπάρχουν γονείς που δεν εμβολιάζουν τα παιδιά τους. Οπότε, όχι, δεν μου κάνει εντύπωση που υπάρχει φόβος γύρω από τις νέες ταυτότητες».
Ο βραχίονας του πικάπ κινείται νωχελικά προς τα κάτω και η βελόνα ακουμπά στις αυλακώσεις του δίσκου. Από τα ηχεία ακούγεται μια επιτυχία του 1975, γνωστής ελληνίδας τραγουδίστριας. Ενα χέρι, τότε, αντιστρέφει τη φορά του. Η φωνή της, μέσα σε δευτερόλεπτα, δίνει θέση σε ακατανόητους ήχους. «Σατανάς», «γκολ», «υποκλοπές», ανάλογα με το τι θέλει να ακούσει ο καθένας, ξεχύνονται στον χώρο.
