Η Ευρωπαϊκή Ενωση βρίσκεται παντού στη ζωή μας, από τις σημαίες στις πινακίδες κυκλοφορίας μέχρι τα καλώδια USB-C στις συσκευές μας. Ομως, από την εποχή που ιδρύθηκε, ο κόσμος έχει αλλάξει δραματικά, όπως και η ίδια η ΕΕ. Νέες χώρες εντάχθηκαν, μία χώρα αποχώρησε, το εμπόριο έγινε ευκολότερο, τα σύνορα καταργήθηκαν και η συνοχή ενισχύθηκε. Πόλεμοι, οικονομικές καταστροφές και κρίσεις επηρέασαν σημαντικά την ΕΕ τα τελευταία 30 χρόνια.
Ιδιαίτερα τα τελευταία δύο χρόνια, έχουν συμβεί πολλές καταστροφές και η ΕΕ αντιμετώπισε τα προβλήματα αυτά με πολλούς διαφορετικούς τρόπους. Οι θεμελιώδεις αξίες της ΕΕ – η ανθρώπινη αξιοπρέπεια, η ελευθερία, η δημοκρατία, η ισότητα, το κράτος δικαίου και τα ανθρώπινα δικαιώματα – δοκιμάστηκαν κατά τη διαχείριση κρίσεων, όπως η διαχείριση του Προσφυγικού, οι πόλεμοι ή ακόμη και η στάση απέναντι σε χώρες της ΕΕ που παραβιάζουν τις αξίες αυτές. Για τον λόγο αυτόν η ΕΕ πρέπει να εξετάσει πώς θέλει να τοποθετείται δημόσια και πώς μπορεί να δράσει ώστε οι αξίες αυτές να τεθούν και πάλι σε προτεραιότητα.
Ωστόσο, αυτό θα είναι δύσκολο εάν βρεθούν στην εξουσία περισσότερα κόμματα που ζητούν μικρότερη ανάμειξη της ΕΕ, ακόμη και αν δεν ζητούν πλέον την αποχώρηση των χωρών τους από αυτήν, μετά τις συνέπειες του Brexit για τη Μεγάλη Βρετανία. Βλέπουμε σήμερα τα συμφέροντα της Ευρώπης να μπαίνουν επανειλημμένως σε δεύτερη μοίρα επειδή δημοσίως δεν εμφανιζόμαστε ως ένα ενιαίο μέτωπο, πράγμα που σημαίνει ότι δύσκολα μπορούμε να ανταγωνιστούμε παγκόσμιες δυνάμεις όπως οι ΗΠΑ, η Κίνα ή η Ρωσία. Θα μπορούσαμε να είμαστε τόσο ισχυροί, αλλά κάνουμε τους εαυτούς μας τόσο αδύναμους. Πρέπει να είμαστε εσωτερικά ενωμένοι και να τηρούμε κοινή στάση απέναντι σε πολέμους και συγκρούσεις, διαφορετικά κινδυνεύουμε να διασπαστούμε από εξωτερικές δυνάμεις.
Ωστόσο, εάν κάποιες χώρες δίνουν προτεραιότητα στα οικονομικά τους συμφέροντα έναντι των αξιών τους και επιλέγουν να εξαρτώνται από απολυταρχικά και ημιαπολυταρχικά καθεστώτα, τα οποία έχουν εμπλακεί επανειλημμένως σε πολέμους που παραβιάζουν το διεθνές δίκαιο, η κοινή προσέγγιση καθίσταται πρακτικά αδύνατη. Οι άνθρωποι αναζητούν προστασία από αυτούς τους κινδύνους καταφεύγοντας στον εθνικισμό, αλλά χάνουν τις ευκαιρίες που προσφέρει μια ισχυρή, ενωμένη ΕΕ. Μια ισχυρή Ευρώπη μπορεί να παράσχει πολύ μεγαλύτερη ασφάλεια μέσω μιας κοινής αμυντικής πολιτικής και χάρη στο γεωπολιτικό της βάρος. Αυτό απαιτεί από τα μέλη της να συνεργάζονται στενά και να έχουν την ικανότητα να αντιδρούν γρήγορα.Η οικονομία είναι πολύ σημαντική, ωστόσο, το γεγονός ότι η ΕΕ είναι σχεδόν αποκλειστικά προσανατολισμένη σε αυτόν τον τομέα τα τελευταία χρόνια είχε ως αποτέλεσμα να παραβλέπονται εύκολα οι αξίες της και να δίνεται πολύ λιγότερη σημασία σε άλλα πολιτικά ζητήματα.
Η προστασία του κλίματος παρεμποδίζεται από ισχυρά οικονομικά λόμπι και από κόμματα στο Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο που στέκονται με σκεπτικισμό απέναντι στην κλιματική αλλαγή ή την αρνούνται εντελώς. Αυτό εξακολουθεί να υπονομεύει το βιοτικό επίπεδο των επόμενων γενεών.
Για παράδειγμα, η απαγόρευση των κινητήρων εσωτερικής καύσης έπεσε από το 100% στο 90%, πράγμα που σημαίνει ότι οι κινητήρες αυτοί μπορούν να συνεχίζουν να ταξινομούνται εάν χρησιμοποιείται «πράσινος» χάλυβας και εναλλακτικά καύσιμα σε αντιστάθμισμα, παρόλο που είναι σαφές ότι η ηλεκτροκίνηση είναι το μέλλον.
Εξακολουθούν να γίνονται προσπάθειες για την πώληση κινητήρων εσωτερικής καύσης για όσο το δυνατόν μεγαλύτερο διάστημα, ακόμη και με καύσιμα που έχουν χαμηλή απόδοση, υψηλό κόστος παραγωγής και εξαιρετικά υψηλές ενεργειακές απαιτήσεις για την παραγωγή τους. Η αυτοκινητοβιομηχανία επιδιώκει να διατηρήσει τους κινητήρες εσωτερικής καύσης στην αγορά για όσο το δυνατόν περισσότερο και έτσι μένει πίσω στον τομέα της έρευνας. Παράλληλα, υπάρχουν διαμαρτυρίες ότι χώρες όπως η Κίνα κατακτούν την αγορά προσφέροντας οικονομικά ηλεκτρικά αυτοκίνητα και ενισχύοντας περαιτέρω την αγορά ηλεκτρικών οχημάτων. Παρά τους υφιστάμενους γεωπολιτικούς και γεωοικονομικούς κινδύνους, η κλιματική κρίση προκαλεί άμεση καταστροφή της Γης και θα κάνει τη ζωή πολύ πιο δύσκολη και επικίνδυνη για όλα τα έμβια όντα, συμπεριλαμβανομένων των ανθρώπων, στο μέλλον. Η ΕΕ – που είναι ο τέταρτος μεγαλύτερος παραγωγός αερίων του θερμοκηπίου (2023) στον κόσμο – οφείλει να προωθήσει περαιτέρω την προστασία του κλίματος και να ενθαρρύνει και άλλους μεγάλους παραγωγούς αερίων του θερμοκηπίου να ακολουθήσουν το παράδειγμά της.
Η ΕΕ έχει τεράστιες δυνατότητες και ισχύ, που πηγάζουν από τη διπλωματική της επιρροή και το γεγονός ότι είναι μία από τις μεγαλύτερες ενιαίες αγορές στον κόσμο, καθώς και μία από τις μεγαλύτερες οικονομίες παγκοσμίως.
Η ΕΕ δεν είναι τέλεια, αλλά είναι στο δικό μας χέρι να τη βελτιώνουμε και να την αλλάζουμε διαρκώς. Μια δημοκρατία λειτουργεί μόνο με τη συμμετοχή των πολιτών της και εμείς ως πολίτες της ΕΕ οφείλουμε να συμμετέχουμε σταθερά, ώστε να γίνει όσο το δυνατόν πιο ιδανική για εμάς.
Ellen Baur, Γερμανία, Berufskolleg Vera Beckers, Krefeld
