Η πόλη μας είναι ένας τόπος με ιστορία, με ανθρώπους που ζουν αρμονικά με τη φύση και με φυσική ομορφιά που σπάνια συναντά κανείς σε άλλες περιοχές. Για εμάς όμως, τους μαθητές της Γ’ τάξης του Επαγγελματικού Λυκείου (ΕΠΑ.Λ.) Γρεβενών που ετοιμαζόμαστε να κάνουμε τα πρώτα μας βήματα στην ενήλικη ζωή, τα Γρεβενά αποτελούν ένα περιβάλλον που αγαπάμε αλλά δυσκολευόμαστε να φανταστούμε ως μόνιμο τόπο ζωής.
Η έρευνά μας, σε 58 μαθητές της Γ’ τάξης του ημερήσιου ΕΠΑ.Λ. Γρεβενών, φέρνει στο φως μια έντονα διχασμένη εικόνα για την πόλη, αναδεικνύοντας παράλληλα την πρόθεση μαζικής φυγής της νέας γενιάς. Συνάγεται έτσι ένα συμπέρασμα που δύσκολα μπορεί να αγνοηθεί: σχεδόν το 76% των μαθητών σκοπεύει να φύγει από τα Γρεβενά αμέσως μετά την αποφοίτηση. Το ποσοστό αυτό δεν είναι απλώς ένας αριθμός· είναι η συλλογική έκφραση μιας αγωνίας που μεγαλώνει χρόνο με τον χρόνο.
Μια απόφαση που δεν είναι επιπόλαιη
Οι λόγοι που μας ωθούν στην απομάκρυνση από τον τόπο μας είναι βαθύτεροι από μια απλή επιθυμία για «αλλαγή παραστάσεων». Το 40,4% των ερωτηθέντων δηλώνει ότι θέλει να φύγει για σπουδές – και αυτό είναι αναμενόμενο, αφού θεωρεί ότι η τριτοβάθμια εκπαίδευση εντός του νομού δεν προσφέρει πολλές επιλογές.
Ομως το πραγματικά ανησυχητικό στοιχείο βρίσκεται στο επόμενο εύρημα: Το 28,1% των ερωτηθέντων σκοπεύει να φύγει επειδή θεωρεί πως δεν υπάρχουν στον τόπο μας επαγγελματικές ευκαιρίες. Η νεανική ανεργία στην περιοχή είναι για χρόνια υψηλή, οι επιχειρήσεις λίγες, η αγορά εργασίας περιορισμένη.
Η πλειοψηφία θεωρεί πως τα Γρεβενά δεν μπορούν ακόμη να προσφέρουν σε έναν νέο την προοπτική μιας καριέρας με ευκαιρίες ανέλιξης, κι αυτό δημιουργεί έναν αόρατο αλλά ισχυρό μηχανισμό φυγής. Αξίζει επίσης να σημειωθεί ότι σχεδόν ένας στους τέσσερις (22,8%) δηλώνει ότι επιθυμεί απλώς έναν διαφορετικό τρόπο ζωής. Αυτό αποκαλύπτει κάτι ουσιαστικό: η καθημερινότητα στην πόλη δεν εμπνέει τους νέους να χτίσουν το μέλλον τους εδώ.
Παρά την πρόθεση φυγής, δεν είμαστε αποκομμένοι από τον τόπο μας. Αναγνωρίζουμε τα στοιχεία που κάνουν τα Γρεβενά μοναδικά. Η ηρεμία και η ασφάλεια (60,3%) αποτελούν τα χαρακτηριστικά της πόλης μας, μιας πόλης που προσφέρει ποιότητα ζωής και διαθέτει ένα πλούσιο και προστατευμένο φυσικό περιβάλλον (53,4%).
Είναι ιδανική ίσως για να μεγαλώσεις παιδιά, όχι όμως για να κάνεις τα πρώτα σου δυναμικά βήματα στην ενήλικη ζωή. Η εικόνα αυτή γίνεται ακόμη πιο ξεκάθαρη όταν εξετάσουμε τις «ελλείψεις» που εντοπίζουμε ως νεολαία, κυρίως την απουσία επιλογών στη διασκέδαση (69%), τις ελάχιστες ευκαιρίες εργασίας (67,2%) και την αίσθηση μιας μικρής και «κλειστής» κοινωνίας (43,1%). Τα Γρεβενά φαίνεται να προσφέρουν σιγουριά, αλλά όχι προοπτική· ηρεμία, αλλά όχι κίνηση· φύση, αλλά όχι ευκαιρίες.
Τι ζητεί η νεολαία για να επιστρέψει
Τα αιτήματα που τίθενται φυσικά δεν είναι υπερβολικά, ούτε αόριστα. Αντιθέτως, είναι σαφή, συγκεκριμένα και άμεσα εφαρμόσιμα: θα θέλαμε η πόλη μας να προσφέρει περισσότερες ευκαιρίες για τους νέους (86,2%). Αυτό δεν σημαίνει μόνο εργασία, σημαίνει προγράμματα κατάρτισης, εθελοντισμό, δράσεις, συμμετοχή, υποστήριξη νεανικής επιχειρηματικότητας, πρόσβαση στην καινοτομία. Η νεολαία επίσης θέλει χώρους έκφρασης, δημιουργίας και κοινωνικοποίησης.
Μοντέρνα και εξοπλισμένα πολιτιστικά κέντρα, σύγχρονες αθλητικές εγκαταστάσεις και χώρους για νέες δραστηριότητες. Στη σύγχρονη πραγματικότητα η πόλη μας δικαιούται και εμείς οι νέοι απαιτούμε καλύτερες υποδομές (56,9%). Δρόμοι, πάρκα, ασφαλείς μετακινήσεις, δημόσιους χώρους που ανταποκρίνονται στις ανάγκες του σήμερα και τη σύνδεσή τους με τη ζωή των νέων της πόλης.
Τα παραπάνω αιτήματα δεν είναι πολυτέλεια· είναι επένδυση στο μέλλον των Γρεβενών, σε ένα μέλλον γεμάτο ελπίδα και επιλογές.
Η έρευνα αποκαλύπτει και μια αντίφαση: ενώ οι περισσότεροι σκοπεύουμε να φύγουμε, ταυτόχρονα δηλώνουμε ότι θεωρούμε πολύ ή πάρα πολύ σημαντική τη συμμετοχή μας στη διαμόρφωση του μέλλοντος της πόλης. Η γενιά μας δεν θέλει να φύγει. Θέλει να μείνει, να δημιουργήσει, να εξελιχθεί. Αλλά για να συμβεί αυτό, τα Γρεβενά πρέπει να αλλάξουν.
Χρειάζεται ένα σχέδιο που θα δημιουργήσει ευκαιρίες, θα ανοίξει δρόμους, θα δώσει φωνή στη νέα γενιά και θα αξιοποιήσει τις δυνατότητες της περιοχής.
Γιατί τα Γρεβενά δεν αξίζουν να είναι μια πόλη που οι νέοι εγκαταλείπουν. Αξίζουν να είναι η πόλη στην οποία οι νέοι ονειρεύονται το μέλλον τους.
