Σε κατάσταση εκτάκτου ανάγκης περιέρχεται η Διεθνής Έκθεση Τέχνης της Μπιενάλε Βενετίας, καθώς την Πέμπτη ανακοινώθηκε η παραίτηση σύσσωμης της κριτικής επιτροπής. Η εξέλιξη αυτή έρχεται μόλις μία εβδομάδα μετά την επίσημη τοποθέτηση του σώματος ότι δεν πρόκειται να απονείμει βραβεία σε καλλιτέχνες από τη Ρωσία ή το Ισραήλ.

Αν και οι διοργανωτές δε διευκρίνισαν τους ακριβείς λόγους της ομαδικής αποχώρησης, η κίνηση αυτή βυθίζει στο χάος ένα από τα πιο αναγνωρισμένα γεγονότα σύγχρονης τέχνης παγκοσμίως, μόλις λίγα 24ωρα πριν από τα εγκαίνια της 9ης Μαΐου.

«Υπεράσπιση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων»

Η πενταμελής επιτροπή, υπό την προεδρία της βραζιλιάνας επιμελήτριας Solange Farkas, είχε ξεκαθαρίσει πως, στο όνομα της «υπεράσπισης των ανθρωπίνων δικαιωμάτων», δε θα εξέταζε έργα από χώρες των οποίων οι ηγέτες αντιμετωπίζουν κατηγορίες στο Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο (ΔΠΔ).

Οι μόνες δύο χώρες που επηρεάζονταν από αυτή την απόφαση ήταν η Ρωσία και το Ισραήλ, δεδομένου ότι το ΔΠΔ έχει εκδώσει εντάλματα σύλληψης για τον ρώσο πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν, σχετικά με τον πόλεμο στην Ουκρανία και για τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου, για τον πόλεμο στη Γάζα.

Απειλές για μηνύσεις και πολιτική θύελλα

Η στάση της επιτροπής προκάλεσε θύελλα αντιδράσεων. Ο ισραηλινός γλύπτης Belu Simion Fainaru, ο οποίος εκπροσωπεί τη χώρα του στη Βενετία, κατηγόρησε την επιτροπή για φυλετικές διακρίσεις, απειλώντας μάλιστα με νομικές ενέργειες.

Παράλληλα, η διοργάνωση βρίσκεται στο επίκεντρο πολιτικής αντιπαράθεσης από τον Μάρτιο, όταν ανακοινώθηκε η επιστροφή της Ρωσίας στην έκθεση, για πρώτη φορά μετά την εισβολή του 2022. Η ιταλική κυβέρνηση άσκησε δριμεία κριτική στην απόφαση, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή διεμήνυσε ότι θα αναστείλει επιχορήγηση ύψους 2 εκατομμυρίων ευρώ, εάν ανοίξει φέτος το ρωσικό περίπτερο.

Η «αντεπίθεση» των διοργανωτών

Ο πρόεδρος της Μπιενάλε, Pietrangelo Buttafuoco, αρνήθηκε να υποχωρήσει στις πιέσεις, δηλώνοντας πως το φεστιβάλ αποτελεί «έναν χώρο συνύπαρξης για όλο τον πλανήτη» χωρίς λογοκρισία. Την Τετάρτη, το ιταλικό υπουργείο Πολιτισμού έστειλε επιθεωρητές στη Βενετία, αναζητώντας τυχόν γραφειοκρατικά σφάλματα, που θα επέτρεπαν την ακύρωση της ρωσικής συμμετοχής.

Σε μια κίνηση που ερμηνεύεται ως προσπάθεια παράκαμψης της κρίσης, οι διοργανωτές ανακοίνωσαν ότι:

  • Για πρώτη φορά, το κοινό (οι επισκέπτες) θα επιλέξει τους αγαπημένους του καλλιτέχνες, συμπεριλαμβανομένων εκείνων από τη Ρωσία και το Ισραήλ.
  • Η τελετή βράβευσης μεταφέρεται για τον Νοέμβριο, αντί για την επόμενη εβδομάδα.

Προς το παρόν, παραμένει άγνωστο ποιος θα επιλέξει τους νικητές του Χρυσού και Αργυρού Λέοντα, καθώς και αν τα έργα από το Ισραήλ και τη Ρωσία θα τεθούν ξανά υπό επίσημη κρίση για τα μεγάλα βραβεία.