Η γραφειοκρατία διεκπεραιώνει -συνηθέστερα απονεκρώνει. Καύσιμο των εξουσιών, αντιμετωπίζει κάθε ζήτημα ως μια τυπική αλληλουχία μικρότερων ή μεγαλύτερων τεχνικών λεπτομερειών και όσο πιο λαίμαργα καταπίνει τύπους, σφραγίδες παράβολα τόσο πιο μεθοδικά χτίζει ένα απόρθητο χαρτοβασίλειο.

Η νομιμοποίηση των κατηγορουμένων και των πρώτων 100 υπόλοιπων διαδίκων στην μεγάλη δίκη για τα Τέμπη ήταν ακριβώς αυτό: μια γραφειοκρατική διαδικασία, που κράτησε πάνω από 8ώρες και θα συνεχιστεί και στις επόμενες δικάσιμους, αρχής γενομένης από την προσεχή Δευτέρα, 6 Απριλίου.

Σε υποθέσεις όμως με αδόκητα χαμένους ανθρώπους, πόσο μάλλον με χαμένα παιδιά, η λεκτική χορογραφία ανάμεσα σε συνηγόρους και έδρα, δοκιμάζει τα όριά της και τελικά ηττάται από το βάρος αυτής της άδικης απώλειας.

Ψαρόπουλος: «Αυτή η δίκη είναι ο αγώνας της ζωής μου»

«Δυστυχώς η ζωή με τον πιο σαδιστικό και επίπονο τρόπο με αναγκάζει να ισορροπήσω μεταξύ συναισθήματος, του πατέρα, και λογικής, του δικηγόρου. Για μένα αυτή η δίκη είναι ο αγώνας της ζωής μου», είπε ο Αντώνης Ψαρόπουλος, πατέρας της Μάρθης, κατά τη δήλωσή του απευθυνόμενος προς την έδρα, στην πιο δυνατή ίσως στιγμή της ημέρας, η οποία συνέπιπτε και με τα γενέθλιά της, όπως ανέφερε σε άλλη στιγμή της διαδικασίας η μητέρα της, Μαρία Καρυστιανού. Τη συγκεκριμένη ημέρα επέλεξε και για την ανακοίνωση της ίδρυσης του κόμματος της, με κεντρικό σύνθημα «Ξεκινάμε για την ελπίδα».

«Σαν μάνα σας ικετεύω να κάνετε τα πάντα για να τιμωρηθούν οι δολοφόνοι του παιδιού μου», ήταν έκκληση της Αλμα Λάτα, μητέρα της Κλαούντιας, προς την έδρα.

Ο Πάνος Ρούτσι, που νωρίτερα μέσα στη μέρα χρειάστηκε να μεταφερθεί στο νοσοκομείο, έπειτα από επεισόδιο που είχε με αστυνομικό εντός της αίθουσας, είπε: «Όταν βρεθούν οι κατηγορούμενοι στην φυλακή, «θα δω λίγο φως στην καρδιά μου».

Και τα 57 θύματα των Τεμπών δεν ήταν απλώς ονόματα σε μια λίστα -ξαναθυμόμασταν ή ακούγαμε για πρώτη φορά τις ιστορίες τους, ποια ήταν η ζωή τους, πού σπούδασαν, ποια ήταν τα όνειρα τους -θραύσματα αναμνήσεων, αιχμηρά για τους συγγενείς και τους αγαπημένους τους ανθρώπους, που αμέσως έκαναν την ατμόσφαιρα στην αίθουσα τόσο πηχτή που μπορούσες να κόψεις τον αέρα με το μαχαίρι.

«Τα παιδιά αυτά θα μπορούσαν να είναι εδώ και να τα βλέπατε», είπε απευθυνόμενη στο προεδρείο η Ζωή Κωνσταντοπούλου.

Οι αιχμές για τον Καραμανλή

Κατά τις δηλώσεις τους για τη νομιμοποίησή τους στη διαδικασία, αρκετοί διάδικοι επεσήμαναν την εκ νέου απουσία των περισσότερων κατηγορυμένων – με τις περισσότερες από τριάντα κενές θέσεις να δεσπόζουν στην αίθουσα, όπως σχολιάστηκε η μη απόδοση  κατηγοριών ακόμα σε πολιτικά πρόσωπα -κανείς δεν ανέφερε ονομαστικά τον Κώστα Καραμανλη, όμως πολλοί των φωτγράφησαν.

Τέλος, θίχθηκαν και θέματα που δεν περιλαμβάνται το κατηγορητήριο, όπως το ζήτημα της ανάφλεξης και των εκρήξεων ή το θέμα της πυρασφάλειας των βαγονιών, με συνηγόρους να ζητούν από την έδρα να επιληφθεί για την διερεύνησή τους κατά τη διαδικασία της εξέτασης.

Τι άλλαξε στη δίκη

Η δεύτερη μέρα μπορεί -και ευτυχώς- να μην έπιασε το νήμα από το τέλος της πρώτης, είχε όμως εντάσεις τόσο από την πλευρά των συνηγόρων όσο και από εκείνη των συγγενών. Η χθεσινή διάταξη της προέδρου, Γεωργίας Στεφανίδου, με την οποία οριζόταν αυστηρός έλεγχος κατά την προσέλευση και την είσοδο στο «Γαιόπολις» αλλά και νέα χωροταξία στην κεντρική και βοηθητική αίθουσα, εφαρμόστηκε για πρώτη φορά σήμερα.

Η προσέλευση διήρκησε πέρα από τις 9:00 το πρωί, ώρα που υποτίθεται ότι θα έπρεπε να είχε ολοκληρωθεί, με τις αστυνομικές δυνάμεις να διπλοελέγχουν ταυτότητες και λίστες με ονόματα. Μάλιστα για αρκετή ώρα διεξαγόταν ομαλά και με ευταξία, χαρακτηριστικό της πρόθεσης πολλών παραγόντων να ξεκινήσει η διαδικασία και να μην έχει περαιτέρω καθυστέρησεις.

Η πρώτη έντονη αντίδραση ήρθε από την Ζωή Κωνσταντοπούλου, η οποία, μαζί με τους συνεργάτες της, ήταν η μόνη που αρνήθηκε να μπει να από την είσοδο των δικηγόρων και επέμεινε να περάσει από την είσοδο των συγγενών, ώστε να εισέλθει μαζί με τους εντολείς της κι όχι χωριστά από αυτούς.

Η παρουσία της αστυνομίας ήταν ισχυρή, ακόμα και μπροστά από την έδρα, γεγονός που γέννησε θύελλα αντιδράσεων από τους συνηγορόυς, ενώ η διπλή σειρά που σχημάτιζαν οι άνδρες της ομάδας ΟΠΚΕ στα σκαλιά που οδηγούσαν από το ισόγειο την αίθουσα της εκδίκασης, προκάλεσε την αντίδραση των συγγενών.

«Εμάς φοβούνται και σας έχουν φέρει εδώ», σχολίασε η Μιρέλα Ρούτσι καθώς ανέβαινε τις σκάλες. «Ήρθε η χούντα», φώναξε η Μαρία Καρυστιανού προσερχόμενη, ενώ στη συνέχεια, διαμαρτυρόμενη προς την πρόεδρο για το γεγονός ότι οι θέσεις των συγγενών βρίσκονται στο βάθος της αίθουσας και πολλές από αυτές δεν έχουν απρόσκοπτη οπτική επαφή είτε με την έδρα είτε με τους συνηγόρους έκανε λόγο για στημένες δίκες.

Την έντονη διαμαρτυρία του για τη χωροταξία εξέφρασε και ο Πρόεδρος του Συλλόγου Θυμάτων, Παύλος Ασλανίδης,  καταγγέλλοντας ότι βρέθηκαν εκτοπισμένοι, σαν να είναι παρείσακτοι. «Μας στρίμωξαν στο βάθος, τι φοβούνται», σχολίασε.

Το αίτημα για οπτικοακουστική κάλυψη

Η έδρα εξέτασε μεταξύ άλλων το αίτημα της Ζωής Κωνσταντοπούλου για οπτικοακουστική κάλυψη της δίκης. Μετά από διακοπή προκειμένου οι δικαστές να συσκεφθούν για το αίτημα, η εισαγγελάς, το απέρριψε αναφέροντας ότι ο αριθμός των διαπιστευμένων δημοσιογράφων που βρίσκονται μέσα στην κύρια αίθουσα είναι ικανός προκειμένου να διασφαλίσει το δημόσιο αγαθό της ενημέρωσης.

Το δικαστήριο επιφυλάχθηκε μέχρι να νομιμοποιηθούν όλοι οι δικηγόροι, για να μπορέσουν να τοποθετηθούν επί του αιτήματος, αν το επιθυμούν. Έκανε δεκτό ωστόσο, το αίτημα  μαγνητοφώνησης της δίκης για τα πρακτικά.

Μια δύσκολη ισορροπία

Επιστρέφοντας στην ισορροπία, την οποία ανέφερε και ο κύριος Ψαρόπουλος στην τόσο ψύχραιμη και συγκινητική δήλωσή του, είναι εμφανές ότι η επίτευξή της ανάμεσα στους διάδικους που υποστηρίζουν τις έως τώρα αποδοθείσες κατηγορίες και την έδρα θα αποδειχθεί μια εξαιρετικά δύσκολη υπόθεση .Κι αν η ποινική δικονομία δίνει -θεωρητικά πάντα- τα μέσα, θα απαιτηθούν και άλλοι λεπτότεροι χειρισμοί.

Παρά τις επιμέρους καλές προθέσεις, η εμπιστοσύνη έχει πληγωθεί στη διάρκεια αυτών των τριών ετών.