Στις κοινοβουλευτικές εκλογές που θα λάβουν χώρα στην Ουγγαρία στις 12 Απριλίου, υπάρχουν ενδείξεις ότι μπορεί τα πράγματα να είναι διαφορετικά και να ανατραπεί ένα προσωποπαγές καθεστώς 16 ετών. Το αντιπολιτευόμενο κεντροδεξιό κόμμα Tisza του Πέτερ Μάγιαρ προηγείται πλέον με 20 ποσοστιαίες μονάδες, καταλαμβάνοντας το 55% στην πρόθεση ψήφου, έναντι 35% για το κυβερνών κόμμα του Βίκτορ Όρμπαν, σύμφωνα με δημοσκόπηση του Median που δημοσίευσε η ουγγρική εφημερίδα HVG.

Στην τρίτη θέση και στη Βουλή «Η πατρίδα μας»

Η αντίστοιχη διαφορά σε δημοσκοπήσεις προ ενός μηνός ήταν 12% (51% έναντι 39%). Το τρίτο κόμμα που εισέρχεται στη Βουλή, σύμφωνα με τη δημοσκόπηση, είναι το ακροδεξιό «Η Πατρίδα Μας» (Mi Hazank) με 6%, καθώς στο ουγγρικό εκλογικό σύστημα χρειάζεται τουλάχιστον 5% των ψήφων για να μπει ένα κόμμα στο κοινοβούλιο.

Το ευρωπαϊκό όραμα του Μάγιαρ για την Ουγγαρία

Ο άνθρωπος που αμφισβητεί τον Όρμπαν για πρώτη φορά τόσο δυναμικά είναι ο Πέτερ Μάγιαρ, 44χρονος δικηγόρος, πρώην στέλεχος του κυβερνώντος κόμματος Fidesz. Τον Φεβρουάριο του 2024 παραιτήθηκε από όλες τις κυβερνητικές θέσεις, ανακοινώνοντας την πρόθεσή του να προτείνει ένα εναλλακτικό όραμα για τη χώρα. Ανέλαβε το κόμμα Tisza (από το αρκτικόλεξο Tisztelet és Szabadság, που σημαίνει «Σεβασμός και Ελευθερία») και κατόρθωσε να εκλεγεί ευρωβουλευτής.

Έχοντας προέλθει από τους κόλπους του κόμματος Fidesz, αλλά αυτοπροσδιοριζόμενος πλέον ως συντηρητικός φιλελεύθερος, θεωρείται ότι διαθέτει ένα μείγμα πραγματισμού και εμπνευστικού ιδεαλισμού, με το οποίο δύναται να αμφισβητήσει ένα καθεστώς 16 ετών.

Αν μια διαφορά παρόμοια με των δημοσκοπήσεων επιβεβαιωθεί στις κάλπες, ο Μάγιαρ θα έχει τη δυνατότητα και τη λαϊκή στήριξη να αναιρέσει ορισμένες από τις δομές που έχουν οδηγήσει στην αυταρχική και προσωποκεντρική εξουσία του Βίκτορ Όρμπαν και οι οποίες, άλλωστε, έχουν κοστίσει ένα πάγωμα 20 δισ. ευρώ από κονδύλια της Ευρωπαϊκής Ένωσης λόγω ανησυχιών για διαφθορά και στο κράτος δικαίου.

Σημαντικότατο διακύβευμα θα ήταν, όμως, και το να προσανατολιστεί η Ουγγαρία προς την υιοθέτηση του ευρώ, αντίθετα προς την πολιτική του Όρμπαν. Στην ένταξη της Ουγγαρίας στην Ευρωζώνη θα βοηθούσε οπωσδήποτε η αποδέσμευση των ευρωπαϊκών κονδυλίων.

Κυβερνητικές διαφημίσεις από τα λεφτά των φορολογούμενων

Ως βασική αιτία δυσφορίας του εκλογικού σώματος θεωρείται η στασιμότητα με κινδύνους στασιμοπληθωρισμού που ταλανίζει την ουγγρική οικονομία. Από την άλλη, δεν κρίνεται ως επιτυχής η προσπάθεια του Όρμπαν να προβεί σε μια σχεδόν μονοθεματική προεκλογική καμπάνια με τον πόλεμο στην Ουκρανία στο επίκεντρο. Οι διαφημιστικές πινακίδες έχουν γεμίσει με – πληρωμένες από τα λεφτά του ούγγρου φορολογουμένου – εικόνες παραγμένες από τεχνητή νοημοσύνη να δείχνουν τον πρόεδρο της Ουκρανίας Βολοντίμιρ Ζελένσκι να προτείνει ως επαίτης τη χείρα στους ευρωπαίους ηγέτες. Το σλόγκαν της διαφήμισης είναι: «Το μήνυμά μας στις Βρυξέλλες: Δεν θα πληρώσουμε!».

Άλλες διαφημίσεις πληρωμένες από φιλοκυβερνητική εταιρεία απεικονίζουν τον Μάγιαρ ως μαριονέτα του Ζελένσκι. Σε άλλες περιπτώσεις, βίντεο τεχνητής νοημοσύνης δείχνουν εικόνες από μια φανταστική μελλοντική φάση του πολέμου στην Ουκρανία, στην οποία συμμετέχουν και Ούγγροι αν, υποτίθεται νικήσει η αντιπολίτευση, και με το σύνθημα να είναι ότι ο Όρμπαν αποτελεί τη μόνη ασφαλή λύση ειρήνης. «Αν ψηφίσετε Μάγιαρ, οι Ούγγροι θα σκοτώνονται στα ουκρανικά πεδία» είναι το νόημα των προεκλογικών αυτών διαφημίσεων. «Αν θέλετε η Ουγγαρία να μπει στον πόλεμο, ψηφίστε Tisza», είπε, άλλωστε, ο ίδιος ο Όρμπαν σε βίντεο στο Facebook.

Το ζήτημα του ρωσικού πετρελαίου και τα βέτο

Ένας από τους κύριους λόγους που η Ουγγαρία επί Όρμπαν θεωρείται το «μαύρο πρόβατο» της Ευρώπης είναι η στάση της προς τη Ρωσία, έχοντας εμποδίσει με τη χρήση βέτο στις 23 Φεβρουαρίου το νέο πακέτο ευρωπαϊκών κυρώσεων. Ο Όρμπαν επικαλέστηκε εν προκειμένω τις παρεμβολές στο ρωσικό πετρέλαιο που διέρχεται μέσα από την Ουκρανία, ιδίως από τον Ιανουάριο του 2026, και δήλωσε ότι θα συνεχίζει να κάνει χρήση του δικαιώματος αρνησικυρίας μέχρι η ροή του πετρελαίου να αποκατασταθεί.

Ο ούγγρος πρωθυπουργός αποδίδει στην Ουκρανία τις διακοπές στη ροή του ρωσικού πετρελαίου και τις χαρακτηρίζει «εκβιασμό», υπαινισσόμενος έναν συσχετισμό με την πολιτική στάση της Ουγγαρίας ως προς τις κυρώσεις στη Ρωσία. Η Ουκρανία αντιτείνει ότι οι παρεμβολές οφείλονται σε πόλεμο με drones, για τον οποίο επιρρίπτει την ευθύνη στη Ρωσία.

Το ζήτημα του ρωσικού πετρελαίου έχει τεθεί από την κυβερνώσα παράταξη στο επίκεντρο του πολιτικού διαλόγου. Οι απειλές του Όρμπαν για βέτο δεν περιορίζονται στις κυρώσεις προς τη Ρωσία. Περιλαμβάνουν και την ακύρωση ενός δανείου 90 δισ. ευρώ προς την Ουκρανία.

Ελπίδα εναντίον φόβου

Αν η προεκλογική εκστρατεία του Όρμπαν βασίστηκε περισσότερο στον φόβο και τη γεωπολιτική, επιμένοντας ότι μια ήττα του θα σήμαινε εμπλοκή της Ουγγαρίας στον πόλεμο στην Ουκρανία, η καμπάνια του Μάγιαρ είχε, αντιθέτως, θετικά μηνύματα ελπίδας και επικέντρωση στην οικονομία. Η κριτική του εστιάζει στην ακρίβεια, στο αυξανόμενο κόστος ζωής και στην ενδημική διαφθορά.

Ο Μάγιαρ επαγγέλλεται την αποκατάσταση του κράτους δικαίου, που θα ήταν σύμφωνη με έναν ανανεωμένο ευρωπαϊκό προσανατολισμό της χώρας. Προβάλλει μια σειρά προτάσεων για την υγεία και την παιδεία, υποστηρίζοντας ότι είναι εφικτές, εφόσον δεν θα χάνονται χρήματα λόγω διαφθοράς. Ως προς το ενεργειακό, δηλώνει πως θα ακολουθήσει την ευρωπαϊκή πολιτική διαφοροποίησης των ενεργειακών πηγών.

Βέβαια η προεκλογική συνταγή του Όρμπαν να βασιστεί στον φόβο για μια πολεμική εμπλοκή της Ουγγαρίας στην Ουκρανία είχε εφαρμοστεί και στην προηγούμενη εκλογική αναμέτρηση και είχε κριθεί εκ του αποτελέσματος ως επιτυχημένη. Ωστόσο, η μονοτονία του μηνύματος, ο αυξανόμενος αυταρχισμός σε μια χώρα που φαίνεται να αντιγράφει ρωσικές πρακτικές ως προς τη στοχοποίηση της ΛΟΑΤΚΙ+ κοινότητας και των κριτικών φωνών και, κυρίως, η οικονομική κρίση φαίνεται ότι έχουν φέρει κόπωση στο εκλογικό κοινό.

Η ουγγρική κοινή γνώμη παρουσιάζεται διχασμένη ως προς το ζήτημα του πολέμου στην Ουκρανία. Η επέτειος των 4 ετών από την έναρξη του πολέμου τιμήθηκε από πλήθος ούγγρων πολιτών, αλλά και ουκρανών προσφύγων, που κατέληξαν σε πορεία στην πρεσβεία της Ρωσίας. Ο φιλελεύθερος δήμαρχος της

Βουδαπέστης Γκέργκελι Καρατσόνι εξήρε το γεγονός ότι αποκαλύφθηκε μια άλλη Ουγγαρία που υποστηρίζει το σωστό.

Ωστόσο, οι μηχανισμοί ενός καθεστώτος 16 ετών δεν είναι εύκολο να ανατραπούν, εφόσον μάλιστα βασίζονται στην καλλιέργεια της παθητικοποίησης των πολιτών και μιας γενικευμένης αίσθησης ματαιότητας. Το μείγμα επικέντρωσης στην οικονομία και προσφοράς διεξόδων ελπίδας είναι ο τρόπος της αντιπολίτευσης να οδηγήσει σε μια νέα πολιτική κινητικότητα με ορίζοντα τις εκλογές της 12ης Απριλίου.