Για πολλά χρόνια η λεύκη αποτελούσε μία πάθηση η οποία απασχολούσε τα άτομα που ζουν με αυτή μόνο ως προς την αισθητική της έκφανση. Πλέον η ιατρική αναγνωρίζει πολλά περισσότερα από αυτό για τη νόσο και η έρευνα έχει προχωρήσει σημαντικά ως προς την αντιμετώπισή της. Η κ. Ζωή Απάλλα, PhD, Καθηγήτρια Δερματολογίας-Αφροδισιολογίας Α.Π.Θ Β’ Δερματολογική Κλινική ΓΝΘ Παπαγεωργίου, μιλά στο ΒΗΜΑ για τα χαρακτηριστικά της νόσου, το πώς θα πρέπει να την αντιμετωπίζουν οι ασθενείς και για τις επιλογές που υπάρχουν για τη διαχείρισή της.
- Τα τελευταία χρόνια διαπιστώνουμε ότι όλο και περισσότεροι από εμάς, εμφανίζουν κάποιο αυτοάνοσο δερματολογικό νόσημα. Υπάρχουν κάποια δεδομένα για την επιδημιολογία των νοσημάτων αυτών;
Πράγματι, σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα αυτοάνοσα νοσήματα, συμπεριλαμβανομένων και των αυτοάνοσων δερματοπαθειών, παρουσιάζουν ανοδική τάση. Ειδικά για τη λεύκη, γνωρίζουμε ότι επηρεάζει περίπου το 0,5% έως 2% του παγκόσμιου πληθυσμού. Πρόκειται ουσιαστικά για νόσημα άγνωστης αιτιολογίας, στην εμφάνιση του οποίου συμμετέχουν τόσο γενετικοί, όσο και περιβαλλοντικοί παράγοντες που «εκτρέπουν» το ανοσοποιητικό σύστημα σε μια παράδοξη αντίδραση.
- Η εμφάνιση λεύκης τι μπορεί να αποκαλύπτει για την υγεία ενός ατόμου; Περιγράψτε μας τα βασικά γνωρίσματα της εν λόγω νόσου.
Η λεύκη δεν είναι απλώς ένα «αισθητικό πρόβλημα». Είναι μια πολυδιάστατη νόσος, όπου το ανοσοποιητικό επιτίθεται για άγνωστο λόγο στα μελανοκύτταρα. Η εμφάνισή της συνδέεται επιδημιολογικά και με άλλες αυτοάνοσες διαταραχές, όπως τη θυρεοειδίτιδα Hashimoto, τον διαβήτη τύπου 1 και την αναιμία. Το βασικό γνώρισμα της λεύκης είναι η εμφάνιση λευκών κηλίδων στο δέρμα, συχνά με συμμετρική κατανομή, στις περιοχές των αρθρώσεων, γύρω από τα μάτια ή το στόμα, στη γεννητική περιοχή και σε περιοχές τριβής ή συχνού τραυματισμού.
- Ποια είναι τα αίτια εμφάνισης λεύκης; Υπάρχουν κληρονομικοί ή περιβαλλοντικοί παράγοντες οι οποίοι παίζουν σημαντικό ρόλο στην εμφάνισή της;
Όπως ανέφερα και παραπάνω είναι ένας συνδυασμός και των δύο. Υπάρχει σίγουρα γενετική προδιάθεση, αφού περίπου στο 20% των ασθενών υπάρχει οικογενειακό ιστορικό, αλλά αυτό δεν αρκεί. Συνήθως, χρειάζεται και κάποιος περιβαλλοντικός παράγοντας πυροδότησης, όπως το έντονο ή παρατεταμένο στρες, ένας δερματικός τραυματισμός, ή και η έκθεση σε συγκεκριμένες χημικές ουσίες. Θα πρέπει ωστόσο να τονιστεί ότι η αιτία της λεύκης δεν έχει πλήρως διαλευκανθεί.
- Ένας άνθρωπος με λεύκη πώς θα πρέπει να αντιμετωπίσει την εμφάνισή της; Πόσο σημαντική είναι η ψυχολογική επιβάρυνση ενός ατόμου με λεύκη; Σε αυτό το πεδίο τι συστήνετε;
Το δέρμα έχει σημαντική συμμετοχή στην «προς τα έξω» εικόνα μας, οπότε είναι αυτονόητο ότι η λεύκη δημιουργεί βαρύ ψυχολογικό φορτίο στους πάσχοντες. Επηρεάζει την αυτοεκτίμησή τους και την κοινωνική, επαγγελματική και προσωπική τους ζωή. Γι’ αυτό και συστήνεται ο ασθενής να αντιμετωπίζεται ολιστικά, με τη συνεργασία του δερματολόγου και ειδικών ψυχικής υγείας, όταν παρατηρείται σημαντική ψυχολογική επιβάρυνση. Η αποδοχή δεν σημαίνει παραίτηση, αλλά δύναμη για τη σωστή διαχείριση της θεραπείας.
- Η λεύκη αποτελεί μία πάθηση η οποία για πολλά χρόνια έδειχνε να περνά σχετικά απαρατήρητη από την επιστημονική έρευνα καθώς θεωρούνταν περισσότερο μια δερματική εκδήλωση με αισθητική επίπτωση. Ήταν σωστή όμως αυτή η αντιμετώπιση;
Η παλαιότερη αντιμετώπιση της λεύκης ως «κοσμητικό ελάττωμα» ήταν εσφαλμένη. Αυτή η προσέγγιση στέρησε από τους ασθενείς πόρους και ερευνητικό ενδιαφέρον για δεκαετίες. Σήμερα γνωρίζουμε ότι πρόκειται για μια σοβαρή ανοσολογική διαταραχή. Η υποτίμησή της οδηγούσε σε κοινωνικό στίγμα και απομόνωση των ασθενών, με πολλαπλές αθροιστικές επιπτώσεις, ιδιαίτερα στην ψυχοκοινωνική σφαίρα.
- Ποιες είναι οι αγωγές αντιμετώπισης; Πόσο έχει προχωρήσει η έρευνα και ποιες είναι οι επιλογές για έναν ασθενή;
Τα τελευταία χρόνια υπάρχει αλματώδης ανάπτυξη στον τομέα της θεραπευτικής της λεύκης. Πλέον δεν μιλάμε για απλή κάλυψη/καμουφλάζ της πάσχουσας περιοχής, αλλά για αληθή επαναχρωματισμό. Μέχρι πρόσφατα οι μόνες διαθέσιμες τοπικές θεραπείες ήταν η κορτιζόνη και κάποιοι άλλοι παράγοντες (αναστολείς καλσινευρίνης) που δεν είχαν ωστόσο έγκριση για τη λεύκη. Μια σχετικά καλά τεκμηριωμένη θεραπεία είναι και η Φωτοθεραπεία (Narrowband UVB), που ωστόσο έχει περιορισμούς στη χρήση της λόγω της εφαρμογής της μόνο σε συγκεκριμένα κέντρα και κυρίως για εκτεταμένες περιπτώσεις. Πλέον το τοπίο έχει αλλάξει με την εισαγωγή στη θεραπευτική φαρέτρα των τοπικών JAK αναστολέων. Πρόκειται για νέες στοχευμένες θεραπείες που αλλάζουν τα δεδομένα παγκοσμίως, μπλοκάροντας τα σήματα που οδηγούν στην καταστροφή των μελανοκυττάρων.
- Στη χώρα μας η πρόσβαση στις ενδεδειγμένες αγωγές είναι εύκολη για έναν ασθενή;
Στην Ελλάδα, η πρόσβαση στις διαθέσιμες θεραπείες είναι εφικτή για όλους τους ασθενείς. Το μόνο που έχουν να κάνουν είναι να απευθυνθούν στον δερματολόγο τους. Το επίπεδο των Ελλήνων δερματολόγων είναι εξαιρετικά υψηλό και με τη σωστή καθοδήγηση, οι πάσχοντες από λεύκη μπορούν να λάβουν σημαντική βοήθεια για το δέρμα και την ποιότητα ζωής τους.
