Το έλλειμα πραγματικής πολιτικής ηγεσίας είναι υπαρκτό και έντονο στην εποχή μας. Η απουσία ικανών ηγετών διαιωνίζει τα προβλήματα του κόσμου και επιτείνει την κρίση εμπιστοσύνης στις σχέσεις πολιτών με τους ποικιλώνυμους εκπροσώπους τους. Οι σοβαροί, στιβαροί, εμπνευσμένοι, με ανοικτούς ορίζοντες πολιτικοί ηγέτες, αναζητούνται.

Οι τωρινοί πρωταγωνιστές στην πλειονότητα τους, ενσαρκώνουν την απόλυτη μετριότητα. Καταρρακώνουν την έννοια της πολιτικής. Την καθιστούν συνώνυμη της αναποτελεσματικότητας, της απαξίωσης, ακόμη και της συναλλαγής. Δεν είναι μόνο κληρονόμοι καταδικασμένων ιδεοληπτικών εμμονών, αλλά και εκφραστές ενός επικίνδυνου μείγματος, όπου η ανικανότητα ανατροφοδοτεί την παρακμή και τη σήψη.

Δέσμιοι της ανεπάρκειάς τους, περιορίζονται σε μια διεκπεραιωτική διαχείριση αδυνατώντας να υπηρετήσουν το δημόσιο συμφέρον. Εγκλωβισμένοι σε κοντόφθαλμες αντιλήψεις και πρακτικές μένουν στο μικρό, στο πρόσκαιρο και στο ευτελές, αδιαφορώντας για το μεγάλο, το ουσιώδες και το μακροπρόθεσμο. Επενδύουν στο φόβο και στην ανασφάλεια, επιζητώντας την ισχύ και την επικράτησή τους. Και το χειρότερο πρεσβεύουν την αναδίπλωση στο νοσηρό παρελθόν, υιοθετώντας άκρως συντηρητικές ακόμη και αντιδραστικές ιδέες και απόψεις.

Έτσι βλέπουμε την ηθική της ευθύνης να πηγαίνει περίπατο, για να θυμηθούμε και τον Μάξ Βέμπερ. Ο ηγέτης δεν ζει πλέον για την αποστολή του. Ούτε αγωνίζεται για το συλλογικό πρόταγμα. Απεναντίας υποτάσσεται στην εξυπηρέτηση των προσωπικών ναρκισσισμών και ματαιοδοξιών του, μπολιάζοντας ένα σημαντικό τμήμα του κοινωνικού σώματος με τον κυνισμό και την αδιαφορία για το κοινό καλό.

Αξιοσημείωτο δε είναι, ότι την ίδια στιγμή ισχυρές προσωπικότητες με αποδεδειγμένα ηγετικά προσόντα, η μετριοκρατία τις ωθεί στο περιθώριο. Κορυφαία περίπτωση ο άνθρωπος που με την ενάργεια και την τόλμη του έσωσε το ευρώ από σίγουρο ναυάγιο, ο Μάριο Ντράγκι, λέγοντας την ιστορική φράση «Θα κάνω ότι χρειάζεται».

Μάλιστα πρόσφατα κατέθεσε αναλυτική έκθεση, στους αρχηγούς των κρατών μελών της Ευρωπαϊκής Ένωσης, για της προκλήσεις που αντιμετωπίζει σήμερα το εγχείρημα της ευρωπαϊκής ενοποίησης. Με τεκμηριωμένο τρόπο, επεσήμανε την ανάγκη ενός ουσιαστικού αναπροσανατολισμού της, προκειμένου να μπορέσει να ανταποκριθεί στα νέα δεδομένα, υπερβαίνοντας την υπαρξιακή της κρίση.

Αφορμή για αυτές τις σκέψεις και τις προσεγγίσεις μου, στάθηκε η απώλεια ενός πολύ άξιου, ικανού και χαρισματικού ανθρώπου, του Γιώργου Βασιλείου. Ο πρώην Πρόεδρος της Κύπρου ήταν ξεχωριστή προσωπικότητα. Οι αξίες που κόμισε στην κυπριακή πολιτική σκηνή, ο τρόπος που πολιτεύτηκε και τα επιτεύγματα της πεντάχρονης θητείας του, άφησαν ισχυρό το αποτύπωμα του. Ουσιαστικά ήταν εκείνος που πήγε κόντρα στο ρεύμα του κυρίαρχου εθνικισμού και του πολιτικού επαρχιωτισμού, της εχθροπάθειας και της μισαλλοδοξίας, της φοβικότητας και της εσωστρέφειας.

Το ηγετικό διαμέτρημα του Γιώργου Βασιλείου τον καθιστούσε ισχυρό πολιτικό παίκτη. Το ασίγαστο πάθος του για την επανένωση της Κύπρου το επιβεβαιώνει. Δεν δίστασε να αμφισβητήσει δημοσίως τους θιασώτες της θεωρίας, η μη λύση είναι λύση, λέγοντας συνεχώς «Εμείς θέλουμε λύση χθες». Όχι μόνο αυτό, αλλά καλλιέργησε συστηματικά σχέσεις επικοινωνίας και ειλικρίνειας με τις προοδευτικές τουρκοκυπριακές ηγεσίες και τους τουρκοκύπριους πολίτες. Δεν είναι καθόλου τυχαίο πως στην εξόδιο ακολουθία του, παραβρέθηκαν οι Τουρκοκύπριοι ηγέτες, νυν και πρώην Τουφάν Ερχιουρμάν και Μεχμέτ Αλί Ταλάτ, ενώ διαβάστηκε μήνυμα του Μουσταφά Ακιντζί.

Ο Γιώργος Βασιλείου δεν υπήρξε μόνο τολμηρός και ρηξικέλευθος για την επίλυση του Κυπριακού. Αλλά και εξέφρασε με τον καλύτερο τρόπο την ανάγκη ευρωπαϊκής προοπτικής της διηρημένης Κύπρου. Άλλωστε ήταν εκείνος, που ως Πρόεδρός της το 1990 υπέγραψε την αίτηση ένταξης της στην τότε ΕΟΚ, αρνούμενος να υποταχθεί στην πλήρη διαφωνία που εξέφραζε, ο βασικός πολιτικός του υποστηρικτής το ΑΚΕΛ. Ούτε υπέκυψε στις έντονες ενστάσεις των αντιπολιτευόμενων κομμάτων ΔΗΣΥ και ΔΗΚΟ, δείχνοντας ότι ήταν αταλάντευτη η επιλογή του να στρέψει το βλέμμα της Κύπρου στην Ευρώπη, αφήνοντας πίσω τα ανέξοδα και αδιέξοδα στρατηγήματα που προσέβλεπαν στο λεγόμενο Κίνημα Αδεσμεύτων, αλλά και στη σοβιετική συνδρομή.

Δίχως να επιλέγει τους παραλυτικούς συγκερασμούς, δούλεψε και επεξεργάστηκε βήμα-βήμα, σε αγαστή συνεργασία με το Γιάννο Κρανιδιώτη, όλες τις απαραίτητες κινήσεις, προκειμένου να ξεπεράσει τα εμπόδια και τα προσκόμματα που αντιμετώπιζε. Χαρακτηριστικό ήταν, πως ακόμη και η απλή σκέψη η Κύπρος να διεκδικήσει τη συμμετοχή της στην ευρωπαϊκή οικογένεια, προκαλούσε αντιδράσεις τόσο από την κυπριακή πολιτική τάξη, όσο και από αρκετούς ευρωπαίους εταίρους. Ωστόσο σταθεροί συνοδοιπόροι του υπήρξαν οι Μιχάλης Παπαπέτρου, Τάκης Χατζηδημητρίου, Χρήστος Στυλιανίδης κ.ά.

Μάλιστα ο Γιώργος Βασιλείου αρκετά νωρίς ανέπτυξε συχνή και ουσιαστική επικοινωνία με τον Κώστα Σημίτη, προσβλέποντας στη βαθιά γνώση του για τις ευρωπαϊκές εξελίξεις. Την περίοδο δε που Ελλάδα και Κύπρος είχαν υιοθετήσει το Ενιαίο Αμυντικό Δόγμα, ο Κώστας Σημίτης αμφισβητώντας την επιλογή αυτή και συζητώντας ατελείωτες ώρες με τον πρώην Κύπριο πρόεδρο, αντιπρότεινε τον Ενιαίο Οικονομικό Χώρο Ελλάδας-Κύπρου.

Μια στρατηγική πρόταση, την οποία ο Κώστας Σημίτης ως υπουργός Βιομηχανίας και Εμπορίου της ελληνικής κυβέρνησης, παρουσίασε στη Λευκωσία τον Ιούλιο του 1995 σε εκδήλωση για την επέτειο της τουρκικής εισβολής. Η συμπόρευση των δύο συνεχίστηκε και στη διάρκεια της θητείας του Έλληνα Πρωθυπουργού. Ο αρχιτέκτονας της ένταξης της Κύπρου στην Ευρωπαϊκή Ένωση, ο Κώστας Σημίτης υπέδειξε εγκαίρως στον τότε Κύπριο πρόεδρο Γλαύκο Κληρίδη να οριστεί επικεφαλής των κρίσιμων διαπραγματεύσεων ο Γιώργος Βασιλείου. Μια επιλογή που επισφραγίστηκε με επιτυχία.

Η Προεδρία του Γιώργου Βασιλείου, κατά την περίοδο 1988-1993, δεν έβγαλε μόνο το Κυπριακό από την πολύχρονη αποτελμάτωση και στασιμότητα, ανοίγοντας το δρόμο της ευρωπαϊκής προοπτικής, αλλά παράλληλα επέδειξε και αξιόλογο έργο στα ζητήματα της εσωτερικής διακυβέρνησης. Κορυφαία επιτεύγματα η Ίδρυση του Πανεπιστημίου Κύπρου, η καταπολέμηση μιας πρωτοφανούς κομματοκρατίας που επικρατούσε στην πολιτική και δημόσια ζωή, η θεσμοθέτηση κανόνων κράτους δικαίου, οι υψηλοί ρυθμοί ανάπτυξης, κ.ά.

Με το έργο και τις πράξεις του, με την επιμονή και την αποφασιστικότητα, με τις σύγχρονες ιδέες και τις ρηξικέλευθες απόψεις του, με τη διανοητική του συγκρότηση και τον μειλίχιο χαρακτήρα του, με το ρεαλισμό και τον ορθολογισμό, με την πολιτική και διαχειριστική του επάρκεια, επέδειξε μια ισχυρή και χαρισματική ηγετικότητα.

Με το Γιώργο Βασιλείου είχα την τύχη να συνεργαστώ μετά την προεδρική του θητεία. Μου δόθηκε η ευκαιρία να γνωρίσω μια πολυσήμαντη προσωπικότητα. Τον άνθρωπο, τον πολιτικό, αλλά και τον επιχειρηματία, που είχε συλλέξει γνώσεις και εμπειρίες στις αξιόλογες αποσκευές του. Και το κυριότερο, είχα τη δυνατότητα να διαπιστώσω, πως το σύγχρονο πολιτικό του αφήγημα για την ευρωπαϊκή Κύπρο και την επανένωσή της, εδράζονταν στα αναμφισβήτητα ηγετικά του προτερήματα.

*Γιώργος Πανταγιάς, Σύμβουλος Στρατηγικής και Επικοινωνίας