Υπερπήδηση

Η απευθείας προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία μέσω δημοψηφισμάτων, ώστε εμείς να αποφαινόμαστε για το τι πρέπει να γίνει, ακούγεται ωραία. Και αισθανόμαστε, όλοι αντάμα, κυρίαρχοι της τύχης μας.

Υπερπήδηση | tovima.gr
Η απευθείας προσφυγή στη λαϊκή ετυμηγορία μέσω δημοψηφισμάτων, ώστε εμείς να αποφαινόμαστε για το τι πρέπει να γίνει, ακούγεται ωραία. Και αισθανόμαστε, όλοι αντάμα, κυρίαρχοι της τύχης μας.
Τα πράγματα όμως δεν είναι πάντα έτσι. Τα προαναγγελθέντα δημοψηφίσματα στην Αγγλία, στην Ολλανδία ή όπου αλλού οι κυβερνήσεις αποφασίζουν σε αυτά να καταφύγουν μπορεί να συνιστούν μία από τις πιο λαϊκίστικες μεθοδεύσεις. Στην Αγγλία ο κ. Κάμερον από καιρό «χρησιμοποιεί» το με βέβαιη ημερομηνία δημοψήφισμα για να κρατά την ΕΕ σε ομηρεία. Στην Ολλανδία θα τεθεί σε δημοψήφισμα η συμφωνία διασύνδεσης με την Ουκρανία. Και στις δύο περιπτώσεις η απόφαση του λαού (!) τελεί υπό συνεχή δημοσκοπική «παρακολούθηση», ώστε κάθε στιγμή το θερμόμετρο να ανεβοκατεβαίνει σύμφωνα με την επικοινωνιακή τακτική που έχει επιλεγεί για το «υπέρ» ή το «κατά» του «Ναι» ή του «Οχι».
Και στις δύο συγκεκριμένες περιπτώσεις η προσφυγή σε δημοψήφισμα δεν γίνεται για το θέμα αλλά για την ενίσχυση ή και τη διάσωση ενός πολιτικού. Ωστε ένα πρόσωπο να επιβιώσει μέσα από ένα λαϊκό χειροκρότημα.
Πέρα όμως από τη δημοψηφισματική υφαρπαγή μιας έγκρισης ή μιας απόρριψης υπάρχει και κάτι άλλο: ότι ένα «Ναι» ή ένα «Οχι» – εξ ορισμού συνθηματικές και ασαφείς σημειακές συνόψεις – ακυρώνει τον διαβουλευσιακό χαρακτήρα, τον υπερπηδά, μιας θεσμικής δημοκρατίας. Αυτή δηλαδή τη διάσκεψη που κατά κανόνα απαιτείται για εκείνα ακριβώς τα κρίσιμα θέματα για τα οποία τα νομοθετικά σώματα και οι κυβερνήσεις, με αποδραματοποιημένο τρόπο, θα πρέπει υπεύθυνα να αποφαίνονται.
Τα referenda λοιπόν, τα δημοψηφίσματα πάνω σ’ ένα θέμα, είναι συχνότατα plebiscita. Δηλαδή, ρωμαϊκής λογικής αποθεώσεις ενός προσώπου ή και μιας πολιτικής από έναν λαό που καλείται να παραληρήσει.
Μας καλούν να πιστέψουμε ότι με τα έκτατα δημοψηφίσματα είμαστε εμείς που αποφασίζουμε για κάτι σπουδαίο. Στην πραγματικότητα γινόμαστε εμείς το εργαλειακό υποκείμενο ενός «Δικαίου της ανάγκης» όχι για να πούμε «Ναι» ή «Οχι» σε κάτι, αλλά πάντα «Ναι» σ’ εκείνον που κάνει πως μας ρωτάει.
Ο κ. Γιάννης Μεταξάς, ομότιμος καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών, είναι τακτικό μέλος της Académie Européenne Interdisciplinaire des Sciences.

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Γνώμες
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk