55ο Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης: Μαθήματα ζωής για Χρυσό Αλέξανδρο

Ταινίες από όλον τον κόσμο, βγαλμένες μέσα από τη σκληρή πραγματικότητα, ταινίες με ουμανιστικό χαρακτήρα και θέματα που ξεφεύγουν από τον τόπο προέλευσής τους και γίνονται «δικά μας». Ολες είναι δημιουργίες πρωτοεμφανιζομένων ή δευτεροεμφανιζομένων στη μεγάλου μήκους ταινία και μία από αυτές θα κερδίσει τον Χρυσό Αλέξανδρο του 55ου Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης το βράδυ του Σαββάτου 8 Νοεμβρίου. Ποιες είναι όμως αυτές οι ταινίες που με τις ιστορίες τους θα προβληματίσουν την κριτική επιτροπή, στην οποία εφέτος προεδρεύει ο αυστριακός σκηνοθέτης Γκοτζ Σπίλμαν; Αφήνοντας κατά μέρος τις δύο ελληνικές που διαγωνίζονται στο Διεθνές Τμήμα και ήδη παρουσιάσαμε («Νορβηγία» του Γιάννη Βεσλεμέ και «Forget me not» του Γιάννη Φάγκρα) ακτινογραφούμε εδώ τις υπόλοιπες δώδεκα.

Το μάθημα συγχώρεσης που προσπαθεί να διδάξει μια νέα βουλγάρα δασκάλα στα παιδιά μετατρέπεται απροσδόκητα σε μάθημα ζωής για την ίδια. Μία από τις καλύτερες ταινίες του εφετινού Φεστιβάλ, εξαιρετικά σύνθετη στο σενάριο αλλά την ίδια ώρα απλή σε αυτό που θέλει να πει. Ενα πείραμα πάνω στην έννοια του «μαθήματος», που ξεχωρίζει για τη θαυμάσια ερμηνεία της Μαργκίτα Γκόσεβα, στην οποία αξίζει βραβείο. Πολύ χαρμόσυνο το γεγονός ότι η Ελλάδα είναι συμπαραγωγός χώρα σε μια ταινία που στο εφετινό Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν χάρισε στους σκηνοθέτες της Κριστίνα Γκρόζεβα και Πέταρ Βαλτσάνοφ το βραβείο Καλύτερου Πρωτοεμφανιζόμενου Σκηνοθέτη.

Στο πλαίσιο της εθνοκάθαρσης που διεξήγαγαν οι σοβιετικές δυνάμεις κατοχής το 1941, η κεντρική ηρωίδα της ιστορίας της ταινίας, διωγμένη από την πατρίδα της την Εσθονία, στέλνεται στη Σιβηρία μαζί με χιλιάδες συμπατριώτες της. Τα γράμματά της είναι η βάση της αφηγηματικής γραμμής της πρώτης μεγάλου μήκους ταινίας του Μάρτι Χέλντε που γεννήθηκε στην Εσθονία το 1987 και άρχισε να ασχολείται με το σινεμά από τα 16 του.

Από τις ταινίες που συγκέντρωσαν σχεδόν αποκλειστικά θετικά σχόλια, έχει ήρωες ένα άρρωστο κορίτσι, έναν απεγνωσμένο πατέρα, μια γυναίκα που έχει «χάσει» τον εαυτό της και έναν άντρα που μόλις αποφυλακίστηκε. Πρόκειται για τη δεύτερη μεγάλου μήκους ταινία του Κάρλος Βερμούτ που στο παρελθόν υπήρξε σκιτσογράφος της εφημερίδας «El Mundo». Το «Magical girl» έχει ήδη διακριθεί με το «Χρυσό Κοχύλι» Καλύτερης Ταινίας και το «Αργυρό Κοχύλι» Καλύτερης Σκηνοθεσίας στο εφετινό Φεστιβάλ του Σαν Σεμπαστιάν στην Ισπανία.

Η αρρωστημένη σχέση αλληλεξάρτησης δύο αδελφών οι οποίες μοιράζονται το ίδιο διαμέρισμα θα γίνει ακόμη πιο τρωτή όταν ένα τρίτο πρόσωπο προστίθεται. Ντεμπούτο του 32χρονου Ασαφ Κορμάν στη μεγάλου μήκους ταινία, ένα σχέδιο που υλοποιήθηκε μετά τη συμμετοχή του στο πρόγραμμα προβολών της Αγοράς «Works in Progress» του περσινού Φεστιβάλ Θεσσαλονίκης. Σάρωσε στα βραβεία της Ισραηλινής Ακαδημίας Κινηματογράφου και Τηλεόρασης.

Πώς ορίζεται η προσωπικότητά μας και πώς οικοδομείται μια ερωτική –ή οποιαδήποτε άλλη –σχέση; Δύο από τα πολλά ερωτήματα που θέτει στην πρώτη μεγάλου μήκους ταινία της η γεννημένη το 1981 Νίνι Μπουλ Ρόμπσαμ βάζοντας στην καρδιά της ιστορίας ένα ζευγάρι σε κρίση. Πρόκειται για την πρώτη ταινία της Μπουλ Ρόμπσαμ που σκηνοθέτησε εξ ολοκλήρου μόνη.

Ταινία που προκάλεσε πλήθος σχολίων, η «Φυλή» του Μίροσλαβ Σλαμποσπίτσκιι μπαίνει στα άδυτα ενός σχολείου κωφών και παρακολουθεί μια κοινωνία που λειτουργεί με τους δικούς της κώδικες. Είναι γυρισμένη χωρίς διαλόγους παρά μόνον με τη γλώσσα των κωφάλαλων στην οποία δεν υπάρχουν υπότιτλοι. Πρόκειται για μια εξωκινηματογραφική εμπειρία που στα 130 λεπτά διάρκειάς της μπορεί να προκαλέσει θαυμασμό στον θεατή αλλά την ίδια ώρα να τον φέρει και σε σημείο απελπισίας.

Ο 25χρονος σκηνοθέτης Ιβάν Ι. Τβερντόφσκι έκανε μια ελεύθερη μεταφορά του ομότιτλου μυθιστορήματος της Εκατερίνα Μουράσοβα, παιδοψυχολόγου από την Αγία Πετρούπολη. Ενας πόλεμος εναντίον της αδιαφορίας, της προκατάληψης και των διακρίσεων με χώρο δραματουργίας μια τάξη αποκατάστασης εφήβων με κινητικές δυσκολίες ή ψυχολογικά προβλήματα.

Με φόντο τον παγωμένο σουηδικό Βορρά, η ταινία του Γενς Οστμπεργκ, η οποία στη Θεσσαλονίκη έκανε την παγκόσμια πρεμιέρα της, ανατέμνει τον ψυχισμό ενός νεαρού άντρα με αφορμή μια εξαφάνιση. Ενα πολύ ιδιαίτερο θρίλερ, γυρισμένο μάλιστα από πρώην επαγγελματία ποδοσφαιριστή με σπουδές στον κλασικό χορό, σκηνοθεσίες στο θέατρο και παρουσία ως performing artist.

Μια μητέρα και τα δύο αγόρια της είναι τα πρόσωπα που στήνουν το εξαιρετικά βίαιο αυτό ψυχολογικό θρίλερ που συνσκηνοθέτησε το ντουέτο των 49χρονων Βερόνικα Φραντς και Σεβερέν Φιαλά, στην πρώτη απόπειρά τους στη μεγάλου μήκους ταινία.

Μία ακόμη ταινία στην οποία βρίσκουμε την Ελλάδα συμπαραγωγό χώρα, το «Μόντρις» αναφέρεται στην περίπτωση ενός εφήβου (Κρίστερς Πίκσα) εθισμένου στον τζόγο, μια εμμονή του σε απάντηση της καταπιεστικής καθημερινότητάς του. Ο λετονός σκηνοθέτης Γιούρις Κουρσιέτις στηρίχθηκε σε αληθινά περιστατικά για τη σύνθεση ενός βαθιά συναισθηματικού ανθρώπινου πορτρέτου.

Ο τίτλος της δεύτερης ταινίας του Μεξικανού Χόρχε Πέρες Σολάνο αναφέρεται στον ψυχικό κόσμο των δύο πρωταγωνιστριών της ιστορίας που ζουν σε ένα έρημο χωριό του Μεξικού ξεχασμένο και περιφρονημένο. O Σολάνο έχει έντονη παρουσία στον χώρο του ντοκιμαντέρ και αυτή την περίοδο τελειώνει τα γυρίσματα της τρίτης ταινίας του και πάλι στο Μεξικό.

Το πορτρέτο μιας σεξουαλικής θεραπεύτριας (Μπρουκ Μπλουμ) σε συνάρτηση με τους ασθενείς της, ένας από τους οποίους θα φθάσει σε οριακή κατάσταση ωθώντας την πρώτη να επαναπροσδιορίσει τη ζωή της. Η σκηνοθέτρια Ανια Μάρκαρτ αντιμετωπίζει αποστασιοποιημένα το θέμα της, δημιουργώντας μια ενδιαφέρουσα αντίστιξη, με φόντο τη Νέα Υόρκη, μια πόλη που λειτουργεί καταλυτικά στην ψυχολογία των ηρώων εντείνοντας τις αποστάσεις ανάμεσά τους. Απέσπασε το Βραβείο CICAE στο τελευταίο Φεστιβάλ Βερολίνου.