Ο ένας φορούσε µεγάλα µαύρα γυαλιά, το σήµα κατατεθέν του. Ο άλλος κοίταζε ψυχρά και ανέκφραστα τους εισαγγελείς. Ο τρίτος άκουγε το κατηγορητήριο και µισοκοιµόταν. Είναι 80άρηδες και καταβεβληµένοι, αλλά µέχρι τέλους αµετανόητοι για την εξόντωση 1,7 εκατοµµυρίων ανθρώ πων στα περιβόητα «χωράφια του θανάτου» της Καµπότζης. Στο εδώλιο της ιστορικής πρώτης δίκης συνεργών του αιµοσταγούς Πολ Ποτ, η οποία µόλις ξεκίνησε σε µια ασφυκτικά γεµάτη αίθουσα του ∆ιεθνούς ∆ικαστηρίου του ΟΗΕ για τα Εγκλήµατα Πολέµου στην Καµπότζη, στην Πνοµ Πενχ, κάθονται τρία κορυφαία στελέχη των Ερυθρών Χµερ. Λογοδοτούν, ύστερα από τρεις ολόκληρες δεκαετίες, για εγκλήµατα κατά της ανθρωπότητας, για εγκλήµατα πολέµου και για γενοκτονία, αλλά µπορεί να µη ζήσουν αρκετά για να ακούσουν, σε µερικά χρόνια, την ετυµηγορία…Ο 85χρονος Νούον Τσία ήταν ο επικεφαλής Ιδεολογίας του µαοϊκού κόµµατος και ο «Αδελφός Νο 2», µετά τον Πολ Ποτ. Είχε εξουσία ζωής και θανάτου, έδινε σαφείς οδηγίες για το «ποιος έπρεπε να συλληφθεί και ποιος να εκτελεστεί». Κάποτε έστειλε ανθρώπους στο απόσπασµα λέγοντας: «∆εν έχω χρόνο για ανακρίσεις – ούτε καν για βασανιστήρια». Μιλώντας επί 90 λεπτά, ο Τσία επέµεινε ότι «υπηρέτησε τα συµφέροντα του έθνους» και το προστάτευσε από την αποικιοκρατία και από τους εισβολείς από το Βιετνάµ, «που ήθελαν να καταπιούν την Καµπότζη σαν πύθωνες».
Τρίτος είναι ο Χιέου Σάµπαν, 80 ετών, τότε πρόεδρος του κράτους. Κατηγορείται για πλήρη γνώση και συµµετοχή στα εγκλήµατα. Εκείνος κατηγορεί το δικαστήριο ότι «ξαναγράφει την Ιστορία µε παραµύθια». Είπε ότι στήριξε την κοµµουνιστική κυβέρνηση, αλλά δεν ήλεγχε «τα απείθαρχα στοιχεία» που σκότωναν τον κόσµο.
Η ακροαµατική διαδικασία άνοιξε µε φρικαλέο και λεπτοµερή απολογισµό της βαρβαρότητας ενός καθεστώτος που εξόντωσε έναν στους τέσσερις από τους 7 εκατοµµύρια Καµποτζιανούς εκείνης της εποχής σε τέσσερα χρόνια (1975-1979). ∆εν υπάρχει οικογένεια τώρα στην Καµπότζη που να µην είχε θύµατα. Κάποιοι από τους πιο µεγάλους στο ακροατήριο ξέσπασαν σε κλάµατα. Για «οργανωµένες και συστηµατικές» θηριωδίες µίλησε η καµποτζιανή συνεισαγγελέας. Είπε ότι µετέτρεψαν ολόκληρη τη χώρα σε «στρατόπεδο καταναγκαστικών έργων», σε «έθνος σκλάβων, έθνος κρατουµένων», µε κεντρικά σχεδιασµένη αγριότητα πέρα από κάθε ανθρώπινη φαντασία.
«∆ολοφόνησαν, βασάνισαν, τροµοκράτησαν τον λαό τους. Για να αναµορφώσουν πολιτικά την κοινωνία… έφτιαξαν έναν ζωντανό εφιάλτη για όλους. Πήραν από τους ανθρώπους ό,τι έχει αξία στη ζωή. Εξόντωσαν εκατοντάδες χιλιάδες σε κέντρα ασφαλείας και στα “χωράφια του θανάτου”. Αµέτρητοι πέθαναν από αρρώστιες, κακοποιήσεις, ασιτία… ∆εν πρέπει να ξεχάσουµε εδώ τι έκαναν αυτοί οι ηλικιωµένοι άνθρωποι» τόνισε.
Αλλά και οι τρεις είπαν απαθείς ότι δεν µετανιώνουν για τίποτε. Ο Σάρι κάνει σαν να µη συµµετέχει καν σε αυτή τη δίκη και δεν πρόκειται να απολογηθεί. Οι άλλοι δύο αρνούνται κάθε προσωπική ευθύνη. «Θέλουµε να ακούσουµε από το στόµα τους, µε τα λόγια τους, τι έκαναν και γιατί το έκαναν. Μας πονάει η σιωπή. Θέλουµε να µάθουµε επιτέλους την αλήθεια, ώστε να κλείσουν τα µάτια των νεκρών» είπε ένας 25χρονος συγγενής θύµατος των Ερυθρών Χµερ. «Ει µη τι άλλο, επειδή µεταδίδονται από το ραδιόφωνο, αυτές οι δίκες θα δώσουν στη νεότερη γενιά µια ιδέα για το βασίλειο του τρόµου των Ερυθρών Χµερ» λέει στο «Βήµα» ο Τσάρλι Κλέµεντς, διευθυντής του Κέντρου Carr για την Πολιτική Ανθρωπίνων ∆ικαιωµάτων στο Χάρβαρντ.
«Εχω σοβαρές αµφιβολίες για το αν θα είναι δίκαιη η δίκη και αν θα µάθουµε την αλήθεια» λέει µιλώντας στο «Βήµα» από την Πνοµ Πενχ ο Μάικλ Καρναβάς, ο ελληνοαµερικανός διορισµένος συνήγορος του Ινγκ Σάρι.
Γιατί; Τον ρωτάµε. «Υπάρχει µεγάλος αυτοσχεδιασµός στη διαδικασία, οι δικαστές δεν είναι και οι πιο έµπειροι για να χειριστούν µια τόσο µεγάλη και περίπλοκη υπόθεση, και η δικαστική εξουσία στην Καµπότζη δεν είναι ακριβώς ανεξάρτητη. Οι προσδοκίες για απονοµή δικαιοσύνης είναι µεγάλες, αλλά έπειτα από 150 εκατ. δολάρια που έχουν ξοδευτεί ως τώρα, είναι σοκαριστικό το πόσο δυσλειτουργικός είναι ο χειρισµός της δίκης. Επικρίνω τους δικαστές, ιδίως τους διεθνείς δικαστές, για αυτό το χάος» µας εξηγεί ο 54χρονος πολύπειρος νοµικός, που γεννήθηκε στο Οχάιο, αλλά πήγε δηµοτικό σχολείο στην Ελλάδα, στον Εύδηλο της Ικαρίας και στα Γρεβενά.
Και τονίζει: «Θα ήταν πολύ καλύτερο να είχε ιδρυθεί µια Επιτροπή για την Αλήθεια και τη Συµφιλίωση – ίσως έτσι θα φτάναµε πιο κοντά στις απαντήσεις για το τι συνέβη και γιατί. Οµως τίποτε δεν είναι µαύρο ή άσπρο. Οι βοµβαρδι σµοί των Αµερικανών, τα βρώµικα παιχνίδια του Νίξον και του Κίσινγκερ, η εγκληµατική συµπεριφορά του βασιλιά, όταν ήταν αρχηγός του κράτους ως το 1970, ο ρόλος της Κίνας κτλ., είναι όλα µέρος της ιστορικής αλήθειας, η οποία πρέπει να αποκαλυφθεί προτού καν αρχίσουµε να µιλάµε για συµφιλίωση». Αλλά σε κάθε περίπτωση, καταλήγει , «αυτή η δίκη, ακόµη και αν είναι η µοναδική που θα γίνει, θα προσφέρει κάποια ανακούφιση στους επιζήσαντες και στις οικογένειες των νεκρών».
Ο κομμουνιστής ηγέτης και πρωθυπουργός εκκαθάρισε μεσαία τάξη, διανοουμένους και «εχθρούς του λαού», στο όνομα μιας αγροτικής σοσιαλιστικής ουτοπίας.
Από το «έτος μηδέν» (1975) κατάργησε θρησκεία, σχολεία και νόμισμα. Μετακίνησε εκατομμύρια ανθρώπους από τις πόλεις στην ύπαιθρο και στα «χωράφια του θανάτου». Ανετράπη το 1979, με την εισβολή του Βιετνάμ.
Πέθανε το 1998, στα 73 του, ατιμώρητος.
«Ημουν επικεφαλής μιας Κομμούνας, στα βορειοδυτικά της χώρας. Μια μέρα, με διέταξαν να ξυλοκοπήσω μέχρι θανάτου ένα νεαρό ζευγάρι, ένα αγόρι και ένα κορίτσι 20 ετών, επειδή είχαν ερωτευθεί χωρίς να είναι παντρεμένοι. Το έκανα. Αν δεν υπάκουα ο επιτηρητής μου θα σκότωνε εμένα» λέει ο Τσιμ Πχορν, 72 ετών.
ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ
