ΚΑΤΑΧΩΝΙΑΣΜΕΝΗ σε ένα συρτάρι στο διαμέρισμά του στη Νέα Υόρκη μεταξύ στιγμιότυπων από οικογενειακές διακοπές,μια φωτογραφία δείχνει τον Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ σε μια ιδιωτική επίσκεψη στο Αφγανιστάν το 2006. Ποζάρει στην κορυφή ενός εγκαταλελειμμένου σοβιετικού τανκ, κάνοντας το σήμα της νίκης και «φορώντας» το καλύτερο αυτάρεσκο- σε στυλ Νίξον- χαμόγελό του. Η στάση του είναι σαν το ίδιο τον Χόλμπρουκ: απειλητική,θεατρική,παθιασμένη,αγανακτισμένη. Τρία χρόνια αργότερα κληρονόμησε την ευθύνη της περιοχής που παρατηρεί από εκείνο το τανκ. Ως ειδικός εκπρόσωπος του Μπαράκ Ομπάμα σε Αφγανιστάν και Πακιστάν,ο Χόλμπρουκ θα βοηθήσει στην επαναδιατύπωση και εφαρμογή της αμερικανικής πολιτικής στην πλέον προβληματική περιοχή του κόσμου.Τα προβλήματα στις δύο χώρες πολλά: ασταθείς κυβερνήσεις, ανταρτοπόλεμος,διαφθορά και εμπόριο ναρκωτικών,πυρηνικό υλικό, πρόσφυγες, δυσαρέσκεια για την αμερικανική παρουσία,επανεμφάνιση των Ταλιμπάν και στις σκιές των φυλετικών περιοχών μεταξύ των δύο χωρών η Αλ Κάιντα και ενδεχομένως ο Οσάμα μπιν Λάντεν.
«Αντιμετωπίζουμε ένα πρόβλημα που είναι επιβλητικό» είπε ο Κρίστοφερ Χιλ που αναμένεται να διοριστεί πρεσβευτής των ΗΠΑ στο Ιράκ. «Για να το αντιμετωπίσεις χρειάζεσαι κάποιον επιβλητικό». Λίγοι διπλωμάτες σημείωσαν τις επιτυχίες του 67χρονου Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ, ο οποίος διαπραγματεύθηκε τις συμφωνίες του Ντέιτον που έθεσαν τέλος στον πόλεμο στη Βοσνία. Φθάνοντας στο Πακιστάν τη Δευτέρα και επιστρέφοντας στα καθήκοντά του έπειτα από οκτώ χρόνια ρεπουμπλικανικής κυβέρνησης, ακόμη φαντάζει «παρείσακτος» στους κύκλους του Ομπάμα, αφού μόλις προσφάτως ανέπτυξε σχέσεις με τον νέο πρόεδρο. Η επί χρόνια «μαθήτριά» του Χίλαρι Ρόνταμ Κλίντον κατέλαβε τη θέση της υπουργού Εξωτερικών- θέση που ο ίδιος τόσο πολύ επιθυμούσε. Ο Χόλμπρουκ ανέλαβε ένα τόσο δύσκολο έργο ώστε ακόμη και η απλή αποτροπή της καταστροφής μπορεί να αποτελέσει τον μοναδικό θρίαμβο. «Βρισκόμαστε ακόμη στη διαδικασία τού να ανοίγουμε δρόμο μέσα στα χαλάσματα» είχε δηλώσει σε συνέντευξή του ο Χόλμπρουκ. «Εχουμε κληρονομήσει μια εξαιρετικά δυσλειτουργική κατάσταση,στην οποία οι στόχοι πρέπει να επανεξετασθούν». Ο Ομπάμα και η Κλίντον επέλεξαν τον Χόλμπρουκ λόγω της ικανότητάς του να εξαναγκάζει και να συναινεί, να συνεργάζεται με τον στρατό και να βρίσκει έξυπνες λύσεις για προβλήματα που οι άλλοι θεωρούν άλυτα. Ωστόσο κανείς δεν γνωρίζει πώς το εκρηκτικό στυλ του- ψιθυρίζει αλλά γίνεται και φορτικός, μπλοφάρει και απειλεί- θα ταιριάξει σε μια κυβέρνηση που κρατάει χαμηλούς τόνους ή σε μια τόσο επικίνδυνα ασταθή περιοχή. «Ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ είναι το διπλωματικό ισοδύναμο της βόμβας υδρογόνου» είπε ο Στρόουμπ Τάλμποτ , πρώην υφυπουργός Εξωτερικών και φίλος του.
Η επιστροφή στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ
Ηδη η επιστροφή του Χόλμπρουκ στην Ουάσιγκτον έχει προκαλέσει αντιδράσεις. Η άφιξή του στο υπουργείο Εξωτερικών θορύβησε συναδέλφους που τον θυμούνται ως κάποιον που συναναστρέφεται τους δυνατούς και ποδοπατά εκείνους που έχουν λιγότερα να προσφέρουν. Αλλοι ανησυχούν για την επίμονη ερωτοτροπία του με τα ΜΜΕ. Κρίνοντας από συνεντεύξεις με αξιωματούχους, δεν είναι ξεκάθαρο αν οι αμερικανικές πρεσβείες στο Πακιστάν και στο Αφγανιστάν θα ελέγχονται από τον Χόλμπρουκ ή από τους τακτικούς υπευθύνους του υπουργείου Εξωτερικών. Ο Χόλμπρουκ αναφέρεται στην ΑΦΠΑΚ- ακρωνύμιο του Αφγανιστάν Πακιστάν που χρησιμοποιεί η Ουάσιγκτον για την αποστολή του- ως την τελευταία και πιο δύσκολη αποστολή του. Αλλά μαζί με το υπόλοιπο επιτελείο εξωτερικής πολιτικής του Ομπάμα επιχειρεί να επανακαθορίσει τι συνιστά επιτυχία, απορρίπτοντας τα μεγαλόπνοα σχέδια μεταμόρφωσης της περιοχής της κυβέρνησης Μπους. Τη Δευτέρα ο Χόλμπρουκ ξεκίνησε δεκαήμερη περιοδεία στην περιοχή, όπου προσπαθεί να συλλέξει όσο το δυνατόν περισσότερες πληροφορίες, επισκεπτόμενος ανώτατους αξιωματούχους, στρατιωτικές βάσεις, μη κυβερνητικούς οργανισμούς, προγράμματα κατά των ναρκωτικών, καταυλισμούς προσφύγων και την επικίνδυνη φυλετική περιοχή. Υπάρχει συγκεκριμένος λόγος γι΄ αυτό το πολυάσχολο ταξίδι: επειδή οι επίσημοι αφγανοί και πακιστανοί ηγέτες είναι τόσο αποδυναμωμένοι, ο Χόλμπρουκ μπορεί να αναζητήσει εναλλακτικούς συνεργάτες, αποστολή στην οποία ο ίδιος δεν θα δυσκολευτεί, σημειώνει ο απόστρατος στρατηγός Γουέσλι Κλαρκ. «Ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ βλέπει την εξουσία όπως ένας καλλιτέχνης βλέπει το χρώμα» σημείωσε.
«Βομβάρδισε» τον Ομπάμα
Από την αρχή της καριέρας της Κλίντον στη Γερουσία ο Χόλμπρουκ λειτουργούσε ως σύμβουλός της σε θέματα εξωτερικής πολιτικής, συμβάλλοντας σε σημαντικές ομιλίες της και παρεμβαίνοντας σε περιόδους κρίσης. Με το τέλος των προκριματικών εκλογών ο Χόλμπρουκ «βομβάρδισε» τον Ομπάμα με ιδέες, λένε συνεργάτες του προέδρου. Οταν ο Ομπάμα συζήτησε επί της ουσίας με τον Χόλμπρουκ, η Κλίντον ήταν ήδη η επικρατέστερη υποψήφια για το αξίωμα της υπουργού Εξωτερικών. Οταν ανέλαβε καθήκοντα, εξετάστηκε η πιθανότητα ο Χόλμπρουκ να διοριστεί στη θέση του υφυπουργού Εξωτερικών. Η ιδέα γρήγορα απερρίφθη: ο Χόλμπρουκ είναι διαπραγματευτής, όχι διοικητικός, και η υπουργός και ο πρόεδρος ήθελαν κάποιον ισχυρό επικεφαλής στις διαπραγματεύσεις με το Αφγανιστάν και το Πακιστάν. «Ο Ρίτσαρντ αντιπροσωπεύει το είδος της ρωμαλέας, πεισματώδους και αποφασιστικής διπλωματίας που ο πρόεδρος επιθυμεί» δήλωσε σε συνέντευξη η αμερικανίδα υπουργός Εξωτερικών. «Θαυμάζω την ικανότητά του να αναλαμβάνει τις πιο δύσκολες προκλήσεις». Το ανέμελο ταξίδι του 1971 και η ιδιωτική επιθεώρηση του 2006
ΩΣ ΠΡΙΝ από λίγα χρόνια ο Ρίτσαρντ Χόλμπρουκ είχε επισκεφθεί το Αφγανιστάν μόνο μία φορά: το 1971, όταν περιπλανιόταν στη χώρα με ένα σακίδιο πλάτης, είπε σε πρόσφατη συνέντευξη, για την εταιρεία Ρerseus, στην οποία διατηρούσε τη θέση του αντιπροέδρου. Με τη ρεπουμπλικανική κυβέρνηση ο Χόλμπρουκ παραμερίστηκε. Το πρωί των επιθέσεων της 11ης Σεπτεμβρίου 2001 ο Χόλμπρουκ, πρώην πρεσβευτής των ΗΠΑ στα Ηνωμένα Εθνη, είχε κολλήσει στην κίνηση όπως κάθε άλλος Νεοϋορκέζος. Ελάχιστοι Νεοϋορκέζοι ωστόσο αποφασίζουν να επιθεωρήσουν μόνοι τους το Αφγανιστάν. Το 2006, θορυβημένος από τις άσχημες συνθήκες, ο Χόλμπρουκ ταξίδεψε ιδιωτικά στη χώρα, επιστρέφοντας το 2008. Επισκέφθηκε ένα κέντρο εκπαίδευσης αστυνομικών στη Χεράτ, κοντά στα σύνορα με το Ιράν, όπου παρακολούθησε την εκπαίδευση Αφγανών από απόστρατους αξιωματικούς από την Αλαμπάμα. Στην επαρχία Κοστ ο Χόλμπρουκ κοιμήθηκε σε ένα ράντζο στο γραφείο μιας κατασκευαστικής εταιρείας και συνάντησε μαθητές των μαντράσας και πρώην μαχητές των Ταλιμπάν, σερβίροντας το τσάι ο ίδιος για να εκφράσει τον σεβασμό του, ανέφερε ο Κελ Γουέστον, πολιτικός αξιωματούχος του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών που ήταν οδηγός του. Ο Χόλμπρουκ συνάντησε νεοεκλεγείσες γυναίκες σε ηγετικές θέσεις που έδειχναν να γνωρίζουν ελάχιστα από νομοθεσία. Παντού έβλεπε τις τεράστιες βίλες που έχτιζαν οι έμποροι ναρκωτικών. Σε μια φυλακή υψίστης ασφαλείας στην Καμπούλ ο Χόλμπρουκ συζήτησε για πολλή ώρα με έναν ηγέτη των Ταλιμπάν, έναν μουλά που απαντούσε με υπομονή στις ερωτήσεις του και τελικά διετύπωσε τη δική του: «Πότε θα φύγετε εσείς και οι Αμερικανοί;». Ο Χόλμπρουκ τού απάντησε ότι δεν γνωρίζει. «Οσο πιο πολύ το σκέφτεσαι, τόσο πιο έντονο είναι το δίλημμα» σημείωσε στη συνέντευξη: οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν μπορούν να πουν ότι φεύγουν, αλλά ούτε και ότι θα μείνουν για πάντα.
Το think tank του Χόλμπρουκ στο Αφγανιστάν σύντομα θα δημοσιεύσει μια μελέτη με την οποία θα προτείνει στις Ηνωμένες Πολιτείες να εγκαταλείψουν τον «πόλεμο κατά της τρομοκρατίας» και να διαπραγματευθούν με τους μαχητές των Ταλιμπάν που είναι διατεθειμένοι να εγκαταλείψουν την Αλ Κάιντα. Ο Χόλμπρουκ πλέον έχει φύγει από την ομάδα, αλλά χάρη σε αυτόν μερικοί από τους ειδικούς που συνέταξαν τη μελέτη τώρα ενημερώνουν την Κλίντον για ζητήματα που αφορούν την περιοχή.
