«Η πρώτη γενιά βιομηχάνων χτίζει μία δυνατή επιχείρηση, με παραγωγή και κέρδη. Ερχεται η δεύτερη γενιά και τρώει από τα έτοιμα. Μετά έρχεται η τρίτη γενιά και το…φουντάρει το μαγαζί».
Αυτό ακριβώς είχε πει πριν από πολλά χρόνια σε μία αποκλειστική συνέντευξη ο μακαρίτης Ιωάννης Μητσός, επί δεκαετίες «αφεντικό» μιας κραταιάς ελληνικής βιομηχανίας που δεν υπάρχει πλέον, της «Αχιλλεύς Κούππας και Συνεργάτες», αλλά και Πρόεδρος του ΣΕΒ επί σειρά ετών. Ο ίδιος ήταν γαμπρός του Κούππα (είχε παντρευτεί τη θυγατέρα του), άρα ήταν δεύτερη γενιά βιομηχάνου και με τη φράση αυτή ήθελε να εξαιρέσει τον εαυτό του.
Οσο περνούν τα χρόνια η φράση του Ιωάννη Μητσού δικαιώνεται όλο και περισσότερο με λίγες φωτεινές εξαιρέσεις όπου οι γενιές διαδέχονται η μία την άλλη χωρίς πρόβλημα, όπως στη Βιοχάλκο οι Στασινόπουλοι, στον Τιτάνα οι Κανελλόπουλοι, στον Ομιλο της Βαρυτίνης οι Κυριακόπουλοι για να αναφερθούμε σε τρίτη και πλέον γενιά.
Μία από τις περιπτώσεις ισχυρού ελληνικού βιομηχανικού ομίλου που βρίσκεται τα τελευταία χρόνια επί ξυρού ακμής και με αβέβαιο μέλλον, σε πείσμα κάθε επιχειρηματικής λογικής, είναι ο «Πετζετάκις».
Δημιούργημα του Αριστόβουλου Πετζετάκι, μεγάλης μορφής της ελληνικής βιομηχανίας και της ελληνικής καινοτομίας αφού ήταν βιομηχανικός εφευρέτης, ο Ομιλος έγινε μία από τις πρώτες και τις ελάχιστες πραγματικές ελληνικές πολυεθνικές βιομηχανίες και μάλιστα σε μια εποχή πριν από την ενιαία ευρωπαϊκή αγορά και την παγκοσμιοποίηση. Με αποκλειστική πατέντα σωλήνων από σκληρό πολυαιθυλένιο PVC για περίπου 30 χρόνια, με εργοστάσια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό, με εξαγωγές και παρουσία σε περίπου 60 χώρες, φάνταζε για όλους όσοι ασχολούνταν με τη βιομηχανία αλλά και για τους επενδυτές του Χρηματιστηρίου που αγόρασαν μετοχές και τελικά έχασαν τα λεφτά τους ως «λίρα 100» στην ελληνική οικονομία.
Ο μακαρίτης Αριστόβουλος που ήξερε όλους τους εργαζόμενους στις επιχειρήσεις του με τα μικρά τους ονόματα (είχε βαφτίσει και πολλά παιδιά τους) έφυγε σχετικά νωρίς, το 1973. Αφησε στον (25χρονο τότε) γιο του Γιώργο πολύ σημαντική και ισχυρή κληρονομιά: μία υγιή και δυναμική κερδοφόρο βιομηχανία και μία παγκόσμια πατέντα κατοχυρωμένη. Εκατοντάδες χιλιάδες αγρότες σε όλο τον κόσμο (από τις Ηνωμένες Πολιτείες ως και το Ιράν!) χρησιμοποιούσαν αρδευτικούς σωλήνες του Πετζετάκι με το σήμα «Heliflex», ενώ κολοσσοί της παγκόσμιας οικονομίας στον χώρο των ελαστικών όπως η Pirelli και η Goodyear, ήταν βασικοί πελάτες και καλοπληρωτές του Ομίλου. Ισως γι’ αυτό, όταν ανέλαβε ο νεαρός Γιώργος τα ηνία της επιχείρησης, έδειξε εφησυχασμένος, θεώρησε ότι όλα λειτουργούσαν ρολόι και ότι ο «αυτόματος πιλότος» θα οδηγούσε τον Ομιλο στο διηνεκές σε παραδείσους δισεκατομμυρίων κερδών. Η κρίση στις εξαγωγές με τον πόλεμο Ιράν-Ιράκ που ξεκίνησε το 1980 και κατέστρεψε το νότιο τμήμα και των δύο χωρών ήταν ένα μήνυμα. Ο Ομιλος έχασε περίπου το 25% των εξαγωγών του και φάνηκε απροετοίμαστος στην πρώτη γερή δυσκολία.
Η τονωτική ένεση όμως με στελέχη που πήραν τη διοίκηση, ήταν επιτυχής. Από το τιμόνι του Πετζετάκι πέρασαν ο κ. Γιάννης Ζωντανός αλλά και ο κ. Χρίστος Βερελής (μετέπειτα υπουργός Μεταφορών του κ. Κ. Σημίτη και σήμερα βουλευτής Αιτωλοακαρνανίας του ΠαΣοΚ) καθώς και μια ισχυρή δεκάδα διευθυντών με αρκετούς πρώην συμβούλους υπουργών και το «πλοίο» άρχισε σιγά σιγά να ξαναπαίρνει ρότα ξεπερνώντας τις αρχικές στραβοτιμονιές.
* Η απώλεια της πατέντας
Η κομβική χρονιά όμως για τον Πετζετάκι ήταν το 1990 όταν μετά από 30 χρόνια έληξε η παγκόσμια αποκλειστικότητα της πατέντας που είχε εφεύρει και κατοχυρώσει ο μακαρίτης Αριστόβουλος. Οπως ομολογούν στελέχη εκείνης της εποχής που σήμερα δουλεύουν αλλού (και σε ανταγωνιστές, όπως η Eurodrip που ιδρύθηκε από τον Δημ. Παρασκευόπουλο, ευλαβικό μαθητή του Αριστόβουλου), «ο Γιώργος χαμπάρι δεν πήρε από τον κίνδυνο του ανταγωνισμού που ερχόταν με φόρα».
Προσθέτουν μάλιστα με αρκετή δόση κακεντρέχειας (προφανώς επειδή αργότερα για λόγους περικοπών απολύθηκαν από τον Πετζετάκι) ότι η μοναδική ασχολία του Γιώργου ήταν η «πολυέξοδη ιταλίδα σύζυγός του με τα συνεχή ταξίδια στο Μιλάνο», ενώ θυμούνται (με δόση υπερβολής ίσως;) ότι «από την επιχείρηση περνούσε ένα φεγγάρι μόνον για να πάρει τις εισπράξεις».
Η αλήθεια είναι ότι η γοητευτική κυρία Γκαμπριέλλα Πετζετάκι έγινε αντικείμενο σχολίων για τα συνεχή ταξίδια και τις αγορές που έκανε στις δύο μητροπόλεις της ευρωπαϊκής μόδας, το Μιλάνο και το Παρίσι. Τα ταξίδια χρεώνονταν στην εταιρεία και κυκλοφορεί ως ανέκδοτο η συνομιλία δύο υπαλλήλων του λογιστηρίου που τακτοποιούσαν τους σχετικούς λογαριασμούς: «Πώς ακριβώς τη λένε την κυρία Πετζετάκι για να σημειώσω; Γκαμπριέλλα, Γκρατσιέλλα ή Ντονατέλλα;» ρωτάει ο ένας λογιστής και ο άλλος απαντά δηκτικά: «Από τα πολλά ταξίδια που κάνει, μάλλον θα πρέπει να τη λένε … Πηγαινέλα Πετζετάκι!».
Από τα μέσα της δεκαετίας του ’80 χρονολογείται και το σφοδρό ειδύλλιο της αδελφής του Γιώργου Πετζετάκι με τον πρώην υπουργό και βουλευτή του ΠαΣοΚ κ. Γιώργο Κατσιφάρα που τότε ήταν εν ενεργεία υπουργός (και μάλιστα με αρμοδιότητα το εξαγωγικό εμπόριο). Οι κοσμικές στήλες της εποχής έγραφαν και ξαναέγραφαν για επικείμενο γάμο που ποτέ δεν έγινε. Ιδιαίτερα σχόλια είχαν γίνει και με το ταξίδι του αείμνηστου Ανδρέα Παπανδρέου στην Κίνα όταν συνοδευόταν τόσο από τον Γ. Κατσιφάρα όσο και από μέλη της οικογένειας Πετζετάκι.
Οταν έστω και αργά ο Γιώργος Πετζετάκις διαπίστωσε τις δυσκολίες που παρουσίαζε η επιχείρηση λόγω των ανταγωνιστών που πλέον φύτρωναν σαν μανιτάρια στην Ελλάδα και στο εξωτερικό με φθηνότερη παραγωγή και πωλήσεις άρχισε την αντεπίθεση που πάντως αποδείχθηκε καταστρεπτική: συχνές αλλαγές στο μάνατζμεντ
* Η εποχή του Χρηματιστηρίου
Η εξαγορά των «Πλαστικών Μακεδονίας» το 1999 πανηγυρίστηκε ως η συμφωνία του… 21ου αιώνα αλλά γρήγορα αποδείχτηκε φούσκα και ο κ. Πετζετάκις έσπευσε άρον άρον να την πουλήσει.
Οι δύο αυξήσεις μετοχικού κεφαλαίου και ο μεγάλος τραπεζικός δανεισμός μεσούσης της εποχής των «παχιών αγελάδων» του Χρηματιστηρίου το 2000 προσωρινή μόνον αισιοδοξία έφεραν στον Ομιλο.
Αρχίζουν από εκεί και πέρα οι απεγνωσμένες κινήσεις: αναζήτηση στρατηγικού εταίρου μέσω τραπεζών και ξένων μεγάλων Οίκων που προσπάθησαν χωρίς επιτυχία να βρουν «τον σωτήρα ξένο επενδυτή», συνεχείς συζητήσεις με την Global Finance και τον κ. Αγγ. Πλακόπιττα για σχήμα «διάσωσης» που τελικά δεν βρέθηκε, πώληση του 10% της εταιρείας στον κ. Ι. Β. Βαρδινογιάννη για τονωτική ένεση.
Από το τέλος του 2006 αναζητήθηκε έντονα και πάλι ο στρατηγικός εταίρος που θα σώσει τον Ομιλο· ενδιαφέρθηκαν Καναδοί, Αυστραλοί και περισσότερο από όλους Ολλανδοί αλλά και πάλι αποτέλεσμα δεν υπήρξε.
Σήμερα ο Ομιλος Πετζετάκι χρωστάει πάνω από 50 εκατ. ευρώ ληξιπρόθεσμα στις τράπεζες και έχει πάνω από 120 εκατ. βραχυπρόθεσμες υποχρεώσεις, βλέπει τις πωλήσεις να μειώνονται και τις ζημιές να αυξάνονται και φυσικά ψάχνει εναγωνίως λύση.
Ολοι ελπίζουν για το καλό και της ελληνικής οικονομίας και των εργαζομένων να βρεθεί αυτή τη φορά η ιδανική λύση διότι περιθώρια άλλων λαθών δεν υπάρχουν. Και επειδή οι λευκοί και οι μαύροι ιππότες με τις… σιδερένιες σκιές δεν ζουν ανάμεσά μας αλλά ζωντανεύουν μόνον μέσα από την γραφίδα του Μιγκέλ Θερβάντες και του «Δον Κιχώτη», ας ευχηθούμε να μην κυνηγά ανεμόμυλους ο Πετζετάκις αλλά πραγματικούς επενδυτές.
Φως στην άκρη του τούνελ
Αργά την Πέμπτη έγινε γνωστό ότι εγκρίθηκε μεταξύ των επενδυτικών κεφαλαίων, των πιστωτριών τραπεζών και της διοίκησης της εταιρείας το λεγόμενο «σχέδιο επιτήρησης και σωτηρίας της Αρ. Πετζετάκις».
Προβλέπει την έκδοση δύο Μετατρέψιμων Ομολογιακών Δανείων (ΜΟΔ) ύψους 17,5 και 23 εκατ. ευρώ αντίστοιχα καθώς και την κεφαλαιοποίηση του υπόλοιπου δανεισμού σε οκταετή ορίζοντα με χαμηλά επιτόκια. Τα funds θα καλύψουν την έκδοση του ΜΟΔ ύψους 17,5 εκατ. ευρώ με τη μετατροπή του οποίου μπορούν να αποκτήσουν το 35% του μετοχικού κεφαλαίου της Πετζετάκις.
Η λύση της εισόδου ως στρατηγικού επενδυτή στην Αρ. Πετζετάκις μόνο των funds, χωρίς τη συμμετοχή του ελληνοαμερικανού επιχειρηματία κ. Χαλίκια, προκρίθηκε ως πιο «καθαρή» αφού υπήρχαν διαφωνίες μεταξύ των επενδυτικών κεφαλαίων για το ποιες εξασφαλίσεις θα λάμβανε ο επιχειρηματίας.
Δικαίωμα πρώτης προτίμησης στη μετατροπή του ΜΟΔ θα έχει η ίδια η εταιρεία καθώς και ο κ. Γ. Πετζετάκις. Το μάνατζεμεντ της εταιρείας θα παραμείνει ως έχει (διευθύνων σύμβουλος ο κ. Ι. Σπανουδάκης), ενώ παραμένει και το πρόγραμμα stock option μέσω του οποίου ο κ. Σπανουδάκης μπορεί να αποκτήσει ως το 7% του μετοχικού κεφαλαίου της Πετζετάκις.
