Βραχάκια ή δεντράκια θα περιβάλλουν την Ψυττάλεια, η οποία θα ισοπεδωθεί για τις ανάγκες κατασκευής της δεύτερης φάσης του βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων της πρωτεύουσας;


Οσο και αν φαίνεται απίστευτο, το θέμα του «οπτικού φράγματος» των εγκαταστάσεων της Ψυττάλειας, και όχι της επικείμενης ισοπέδωσης του νησιού για τις ανάγκες του έργου, απασχόλησε επί έξι μήνες τους αρμοδίους. Για να το λύσουν ζήτησαν τη γνωμοδότηση του Νομικού Συμβουλίου του Κράτους. Και εκείνο απεφάνθη ότι δεν πρόκειται για κυρίαρχο ζήτημα.


Ωστόσο, δεν φαίνεται να απασχόλησε ιδιαίτερα τους αρμοδίους η δυσοσμία που καλύπτει τις περιοχές απέναντι από την Ψυττάλεια, κυρίως όταν ο άνεμος είναι ευνοϊκός. «Στη Δραπετσώνα πια δεν έχουμε ζωή», λέει το παλαιό τραγούδι, το οποίο γίνεται επίκαιρο και όχι μόνο γι’ αυτήν, αφού η δυσοσμία καλύπτει όλη την παραλιακή ζώνη και φθάνει πολλές φορές ως τον Πειραιά.


Ας πάρουμε, όμως, τα πράγματα με τη σειρά. Επί δεκαετίες τα λύματα του λεκανοπεδίου κατέληγαν χωρίς επεξεργασία στον Ακροκέραμο και εν συνεχεία ρύπαιναν τον Σαρωνικό. Στο σημείο αυτό και στην ευρύτερη περιοχή η θαλάσσια ζωή κινδύνευε να νεκρωθεί. Πολλά είδη της χλωρίδας και της πανίδας εξαφανίστηκαν ή έφθασαν στο όριο της εξαφάνισης.


Το 1983 άρχισε να κατασκευάζεται το έργο της Ψυττάλειας, αφού αποφασίστηκε η εκεί μεταφορά και επεξεργασία όλων των λυμάτων της Αττικής. Το έργο ολοκληρώθηκε το 1993, δηλαδή δέκα χρόνια μετά, τέθηκε σε δοκιμαστική λειτουργία και εν συνεχεία από τον Νοέμβριο του 1994 σε κανονική λειτουργία.


Σήμερα 800.000 κυβικά μέτρα λυμάτων καταλήγουν καθημερινά στην Ψυττάλεια, όπου λειτουργεί η πρώτη φάση του βιολογικού καθαρισμού. Τα λύματα της πρωτεύουσας, αφού υποστούν την αναγκαία προεπεξεργασία στον Ακροκέραμο, οδηγούνται με υποθαλάσσιο αγωγό στο νησί. Εκεί υπάρχουν μεγάλες δεξαμενές καθίζησης που συμβάλλουν στον καθαρισμό κατά 40% των λυμάτων, τα οποία διαχέονται, με υποθαλάσσιους αγωγούς, μακριά από την Ψυττάλεια, μέσα στη θάλασσα. Μεγάλες κλειστές δεξαμενές επεξεργάζονται τα οργανικά στερεά. Παράγεται βιοαέριο (μεθάνιο), που συγκεντρώνεται σε αεριοφυλάκια και προς το παρόν καίγεται. Το νησί της Ψυττάλειας φιλοξενεί ένα ολόκληρο εργοστάσιο, ένα από τα μεγαλύτερα του είδους στον κόσμο, το οποίο μετά από περίπου τέσσερα χρόνια λειτουργίας δίδει πλέον τα αναμενόμενα αποτελέσματα, αφού κατά γενική ομολογία ο Σαρωνικός άρχισε να καθαρίζεται. Αυτό δείχνουν και οι επιστημονικές μετρήσεις αλλά και μαρτυρίες ψαράδων οι οποίοι ξαναβρίσκουν ψάρια που είχαν χαθεί.


Ενα από τα αδύναμα σημεία του όλου έργου είναι το πρόβλημα της απόθεσης της αφυδατωμένης λάσπης που απομένει μετά την επεξεργασία. Ως προσωρινή λύση εφαρμόζεται η μεταφορά της στη χωματερή Ανω Λιοσίων, ώσπου να δημιουργηθεί ειδικός χώρος υγειονομικής ταφής της. Στις αδυναμίες του συστήματος είναι και κάποιες εμπλοκές στη λειτουργία του από διακοπή παροχής ηλεκτρικού ρεύματος που οδήγησαν τα λύματα στον Σαρωνικό χωρίς προηγούμενη επεξεργασία.


Σύμφωνα με τον συνολικό προγραμματισμό, στην Ψυττάλεια θα λειτουργήσει και δευτεροβάθμιος βιολογικός καθαρισμός, ώστε, μετά την επεξεργασία των λυμάτων, να διαχέεται στη θάλασσα σχεδόν καθαρό νερό, αφού το ρυπαντικό φορτίο θα μειώνεται ως και 95%. Η επεξεργασία αυτή βασίζεται κυρίως στην κατασκευή των δεξαμενών αερισμού και δευτεροβάθμιας καθίζησης. Τα κόστος του συνολικού έργου φθάνει τα 70 δισ. δρχ.


Ο διαγωνισμός για τη β’ φάση του βιολογικού καθαρισμού των λυμάτων είναι σε εξέλιξη, μια εξέλιξη που καθυστέρησε επί τουλάχιστον έξι μήνες γιατί η επιτροπή του διαγωνισμού δεν μπορούσε να αποφασίσει αν θα έμεναν τα βράχια ή θα φυτεύονταν δένδρα περιμετρικά του νησιού. Ο διαγωνισμός προβλέπει τη μελέτη, κατασκευή και πενταετή λειτουργία του νέου έργου, με προϋπολογισμό 32 δισ. δρχ. Ηδη ανακοινώθηκαν οι βαθμολογίες των τεχνικών προσφορών των διαγωνιζομένων και αναμένεται το άνοιγμα των τεχνικών προσφορών, το οποίο με τις ακολουθούμενες διαδικασίες δεν προβλέπεται να γίνει πριν από το φθινόπωρο.


Προκειμένου να κατασκευασθούν τα έργα της β’ φάσης, η Ψυττάλεια θα ισοπεδωθεί και από 47 μέτρα ύψος που έχει ο λόφος του νησιού θα μείνουν μόνον τα 10 μέτρα. Στο νησί θα κατασκευασθούν δεξαμενές. Καταγγελίες αναφέρουν ότι προτείνονται λύσεις από ορισμένους διαγωνιζομένους που δεν έχουν εφαρμοσθεί πουθενά σε ανάλογα έργα. Μια τέτοια λύση είναι το σύστημα των βαθιών δεξαμενών αερισμού σε συνδυασμό με διώροφες δεξαμενές τελικής καθίζησης, χωρίς την ενδιάμεση ύπαρξη δεξαμενών απαέρωσης, συνολικής επιφάνειας 45.000 τ.μ. περίπου. Οι δεξαμενές αυτές, λέγουν οι ειδικοί, εμφανίζουν σοβαρά λειτουργικά προβλήματα. Από τη διεθνή εμπειρία προκύπτει ότι χρησιμοποιήθηκαν σε ελάχιστες εφαρμογές με μειωμένη λειτουργία σε σχέση με τις κλασικές ανοικτού τύπου δεξαμενές. Επομένως τέτοιο σύστημα αποτελεί πειραματισμό για το έργο της Ψυττάλειας, όπου επιδιώκεται η εφαρμογή δοκιμασμένων συστημάτων και εγκαταστάσεων. Ενα άλλο θέμα είναι το κόστος λειτουργίας και συντήρησης του κέντρου, το οποίο θα βαρύνει, κατά πάσα πιθανότητα, τους κατοίκους του λεκανοπεδίου.


«Θα επιταχυνθούν οι διαδικασίες»


Την επιτάχυνση των διαδικασιών για την έναρξη κατασκευής των έργων της β’ φάσης βιολογικού καθαρισμού στην Ψυττάλεια επιδιώκει ο υπουργός Περιβάλλοντος, Χωροταξίας και Δημοσίων Εργων κ. Κ. Λαλιώτης. Και αυτή, όπως όλα δείχνουν, θα είναι η κατεύθυνση που θα δώσει προς τους υπηρεσιακούς παράγοντες κατά την αυριανή ευρεία σύσκεψη.


«Το έργο της Ψυττάλειας αναβαθμίζει την ποιότητα ζωής και συμβάλλει στην ανάπτυξη της παράκτιας ζώνης. Σήμερα τα λύματα της πρωτεύουσας καθαρίζονται στην Ψυττάλεια κατά 40%. Με τη λειτουργία της δεύτερης φάσης του βιολογικού καθαρισμού θα καθαρίζονται ως και στο 97%» τόνισε ο κ. Λαλιώτης. Και προσέθεσε ότι σύντομα ο Σαρωνικός θα δέχεται λύματα σαν καθαρό νερό.


«Από τη λειτουργία της πρώτης φάσης του έργου έχει παρουσιασθεί σταδιακή αναβίωση της χλωρίδας και της πανίδας του Σαρωνικού» επεσήμανε ο υπουργός. Με άλλα λόγια, ο Σαρωνικός καθαρίζεται και γίνεται σταδιακά και πάλι χώρος αναψυχής και αλιείας. Η χωροθέτηση του έργου στο Ακροκέραμο και στην Ψυττάλεια συνδύασε τους διαθέσιμους χώρους και τις ανάγκες αισθητικής αναβάθμισης της βιομηχανικής περιοχής Κερατσινίου. Η κατασκευή σύγχρονων κλειστών κτιρίων και η γενικότερη διαμόρφωση του χώρου με πράσινο έδωσαν στην περιοχή νέα εικόνα.