Πολύνεκρα δυστυχήματα που κρίνονται, ύστερα από χρόνια δικαστικών μαχών, στο «φωτοφίνις» του θανάτου! Αγνωστες υποθέσεις που απασχολούν τις διωκτικές και δικαστικές αρχές στη χώρα μας και αφορούν τη χρονική σειρά – συνήθως με απειροελάχιστη διαφορά – με την οποία αποβιώνουν τα θύματα ενός μαζικού δυστυχήματος. Ετσι ώστε να επιλύονται κληρονομικά ζητήματα. Με συνεχείς δικαστικούς αγώνες συγγενών οι οποίοι ερίζουν ότι ο άνθρωπός τους άφησε την τελευταία του πνοή μερικά δέκατα δευτερολέπτου πιο αργά από άλλο θύμα, ώστε να είναι δικαιούχοι της κληρονομιάς του ως άμεσοι συγγενείς του. Και ακολουθεί μια μακάβρια μέτρηση ιατροδικαστικών και σωματομετρικών δεδομένων, ώστε να επιλυθεί ο γρίφος του «ταχύτερου θανάτου» και να ορισθεί ο νικητής της μάχης της κληρονομιάς. Με ιδιότυπους, «σκληρούς» κανόνες που επικαλούνται σε δικαστικές αίθουσες προκειμένου να ορίσουν την τραγική προτεραιότητα ακόμη και σε ακαριαίους θανάτους. Ετσι: Ο ηλικιωμένος, ως λιγότερο ανθεκτικός, θα αποβιώσει λίγα δέκατα δευτερολέπτου πιο γρήγορα από τον νεαρότερο. Ενα βρέφος θα αφήσει την τελευταία του πνοή ένα κλάσμα του δευτερολέπτου γρηγορότερα από κάποιον μεσήλικο. Ενας άνθρωπος με περιττά κιλά αναπτύσσει μεγαλύτερη ορμή και με βάση τους κανόνες της φυσικής θα σκοτωθεί ακαριαία και κατά απειροελάχιστο χρόνο γρηγορότερα από έναν πιο αδύνατο. «Το Βήμα» ανακάλυψε και παρουσιάζει ορισμένους από τους σπανιότατους δικαστικούς φακέλους με τις κληρονομικές διαμάχες για την απόδειξη της… στιγμιαίας επιβίωσης του θύματος. Σε μια μακάβρια αναμέτρηση της ζωής, του θανάτου και του συμφέροντος που σχεδόν ποτέ δεν έχει δει το φως της δημοσιότητας.
Την τελευταία δεκαετία υπολογίζεται ότι σε 7-10 τροχαία δυστυχήματα που σημειώθηκαν στην Ελλάδα με σχεδόν ακαριαίο θάνατο επιβατών που ήταν και συγγενείς πρώτου βαθμού έχουν ανακύψει θέματα κληρονομικής διευθέτησης, τα οποία κατέληξαν στη μέτρηση του στιγμιαία αργοπορημένου θανάτου. Ωστόσο, σύμφωνα με πληροφορίες, παρόμοιες διαμάχες έχουν ανακύψει και μεταξύ συγγενών δύο θυμάτων του ρωσικού «Γιάκοβλεφ» που συνετρίβη στα Πιέρια Ορη το 1998, όσο και μετά το ναυάγιο του «Εξπρές Σάμινα» τον Σεπτέμβριο του 2000. Δηλαδή θεωρητικώς σε αυτές τις ιδιότυπες υποθέσεις τη στιγμή του δυστυχήματος μέσα σε δέκατα του δευτερολέπτου μαζί με τις ζωές φεύγουν, παραχωρούνται και μοιράζονται οι περιουσίες των θυμάτων.
Οι πλέον συνήθεις… στη σπανιότητά τους περιπτώσεις είναι αυτές του ταυτόχρονου θανάτου δύο συζύγων σε τροχαίο δυστύχημα. Τότε ακολουθεί διαμάχη μεταξύ των συγγενών του άνδρα και της γυναίκας για το ποιος πέθανε έστω και μία στιγμή αργότερα. Και έτσι αυτός που πέθανε τελευταίος παραλαμβάνει θεωρητικώς την περιουσία από τον συμβίο του που σκοτώθηκε κατά τι νωρίτερα. Και αυτός βεβαίως με τον αμέσως επόμενο θάνατό του «ορίζει» δικαιούχους την οικογένειά του (αδέλφια, μητέρα κτλ.). Με αξιωματικούς της Τροχαίας, ιατροδικαστές, πραγματογνώμονες και δικαστικούς λειτουργούς να μετατρέπονται σε μετρητές των απειροελάχιστων χρονικών διαφορών.
* Συγγενείς κατά συζύγου
Μια ενδεικτική περίπτωση δικαστικού προσδιορισμού της σειράς του θανάτου ήταν η πολυετής διαμάχη – είναι εκκρεμής ακόμη και σήμερα – που ακολούθησε τροχαίο δυστύχημα που σημειώθηκε τον Σεπτέμβριο του 1996 στο 7ο χιλιόμετρο της εθνικής οδού Σπάρτης – Γυθείου στη Λακωνία. Τότε αυτοκίνητο που οδηγούσε ο πατέρας μιας τριμελούς οικογένειας ξέφυγε από την πορεία του και προσέκρουσε σε δέντρα, με συνέπεια τον ελαφρύ σχετικά τραυματισμό του ιδίου και τον άμεσο θάνατο της συζύγου του και της πεντάχρονης κόρης τους. Πολλούς μήνες μετά το δυστύχημα ανέκυψε έντονη δικαστική διαμάχη μεταξύ του συζύγου που επιβίωσε από το δυστύχημα και των συγγενών της γυναίκας που διεκδικούσαν τη σεβαστή περιουσία της. Κύριο θέμα της δικαστικής αναμέτρησης είναι ποια απεβίωσε κατ’ ελάχιστον πριν από την άλλη – η μητέρα ή η ανήλικη κόρη; Ο σύζυγος υποστήριζε ότι στο δυστύχημα (για το οποίο ήταν μάλιστα άμεσα υπεύθυνος) η κόρη απεβίωσε τελευταία. Οπότε η περιουσία της μητέρας περιέρχεται, για ελάχιστο χρόνο, στην κόρη και αμέσως μετά τον θάνατό της αυτή γυρίζει – σύμφωνα με την κληρονομική σειρά – στον πατέρα.
* Ποιοι είναι οι δικαιούχοι
Αντιθέτως οι συγγενείς – αδέλφια, γονείς και άλλοι – της γυναίκας υποστήριζαν ότι ο θάνατος ήταν ακαριαίος ή και ότι η μητέρα απεβίωσε κατ’ ελάχιστο χρόνο πριν από την κόρη. Οπότε η περιουσία περιέρχεται και στα δύο μέρη ή απολύτως δικαιούχοι είναι οι ίδιοι και όχι ο σύζυγός της.
Ακολούθησε σειρά γνωματεύσεων – την περίοδο 1998-2000 – των ιατροδικαστών κκ. Ορφέα Περίδη και Πάνου Γιαμαρέλου καθώς και του ειδικού πραγματογνώμονα, μέλους του ΤΕΕ κ. Παναγιώτη Μαδιά στην προσπάθεια διαπίστωσης αν ένα από τα θύματα έμεινε έστω και λίγες στιγμές περισσότερες στη ζωή από το άλλο. Ορισμένοι τεχνικοί σύμβουλοι υποστήριζαν ότι «η δύναμη κρούσης ήταν 20 τόνοι και διήρκεσε μόνο 1/10 του δευτερολέπτου» καθώς και ότι «τα δύο θύματα δεν πρόλαβαν να πουν ούτε “ωχ”». Αλλοι όμως ανακάλυψαν ότι υπήρχε μια απειροελάχιστη, μηδαμινή, διαφορά στον χρόνο θανάτου.
* Το τελειωτικό πλήγμα
Στις αποφάσεις 61/ 99 του Μονομελούς Πρωτοδικείου Σπάρτης και 399/2000 του Εφετείου Ναυπλίου παρατίθενται όλοι οι τραυματισμοί της μητέρας και της κόρης, ώστε να διακριβωθεί ποιος επέφερε το τελειωτικό πλήγμα πιο γρήγορα. Οπως σημειώνεται στην απόφαση του Εφετείου, «αποδεικνύεται έτσι ότι τα θύματα του ενδίκου ατυχήματος δεν αποβίωσαν ακαριαία και ταυτόχρονα κατά τη στιγμή της πρόσκρουσης του αυτοκινήτου στο ελαιόδενδρο αλλά η ανήλικη λόγω του είδους και της βαρύτητας των τραυμάτων απεβίωσε κατά τι αργότερα».
«Ο ακριβής τρόπος προσδιορισμού του χρόνου και της σειράς θανάτου θυμάτων πολύνεκρου δυστυχήματος αποτελεί ένα από τα πλέον σύνθετα ζητήματα όπου η νομική έρχεται σε αντιπαράθεση με την ιατρική και σε ζητήματα θεμελιώδη όπως η ζωή και ο θάνατος» σημειώνει ο δικηγόρος κ. Θαλής Πολυχρονάκος που χειρίστηκε τη συγκεκριμένη υπόθεση.
Ο ιατροδικαστής κ. Φίλιππος Κοτσάφτης ανέφερε: «Εχω ασχοληθεί στην πολυετή θητεία μου με τρεις υποθέσεις ορισμού του χρόνου επιβίωσης ύστερα από τροχαία δυστυχήματα. Οι διεκδικήσεις εμφανίζονται αρκετό χρονικό διάστημα μετά το δυστύχημα και προχωρούμε σε μια νέα ανάγνωση των ιατροδικαστικών εκθέσεων προκειμένου να προχωρήσουμε στη χρονική κατάταξη της αποβίωσης των θυμάτων».
ΥΠΟΘΕΣΕΙΣ Θύματα βομβών και θαλάμων αερίων
Παρόμοιες αντιδικίες για τους αλλόκοτους «νικητές» της μάχης της επιβίωσης με «έπαθλο» μεγάλες κληρονομιές έχουν ανακύψει σε μερικές χαρακτηριστικές υποθέσεις που έχουν απασχολήσει τα ελληνικά δικαστήρια. Μια ενδεικτική περίπτωση είναι αυτή ενός άτεκνου εύπορου ζευγαριού που σκοτώθηκε μαζί με δεκάδες άλλους αμάχους κατά τη διάρκεια του βομβαρδισμού του Πειραιά από βομβαρδιστικά της RAF το 1943 με συνέπεια να ξεσπάσει αντιδικία μεταξύ των συγγενών τους για τον ποιον σκότωσαν πιο γρήγορα οι βόμβες. Αλλη περίπτωση είναι αυτή της δολοφονίας ενός ζευγαριού το 1943 στη Νέα Σμύρνη από κακοποιούς. Ακολούθησε σφοδρή δικαστική διαμάχη για τη διεκδίκηση της μεγάλης κληρονομιάς, ακόμη και αναζήτηση των κακοποιών για να… διευκρινίσουν ποιον σκότωσαν πρώτα! Ισως όμως η πλέον σημαντική υπόθεση είναι αυτή του θανάτου μιας γυναίκας που εμφάνισε το 1966 επιπλοκές στη διάρκεια του τοκετού με τραγικό αποτέλεσμα τον θάνατο αυτής και του νεογέννητου παιδιού της. Ο σύζυγός της και πατέρας του παιδιού άρχισε μεγάλο δικαστικό αγώνα για την αναγνώριση του χρόνου θανάτου, υποστηρίζοντας ότι το νεογνό επιβίωσε της μητέρας του κατ’ ελάχιστον. Ωστόσο όχι μόνο δεν δικαιώθηκε δικαστικώς αλλά καταδικάστηκαν ο μαιευτήρας, ο αναισθησιολόγος και η μαία που συνέταξαν ιατρικές «βεβαιώσεις» που υποβοηθούσαν τον σύζυγο. Παρόμοιοι δικαστικοί αγώνες έχουν ανακύψει και σε περιπτώσεις μαζικών εκτελέσεων ελλήνων πατριωτών αλλά και μαζικής εξόντωσης Ελλήνων εβραϊκής καταγωγής στα στρατόπεδα συγκέντρωσης. Με το μακάβριο διεκδικούμενο ποιος ήταν κατ’ ελάχιστον πιο… ανθεκτικός στους θαλάμους αερίων. Παρόμοια δικαστική διαμάχη ξέσπασε και προ μερικών μηνών σε τροχαίο που σημειώθηκε στην περιοχή της Εδεσσας αλλά και σε ένα άλλο τροχαίο που είχε συμβεί έξω από την Καβάλα με θύματα έναν Ελληνα και τη γερμανίδα σύζυγό του.
