Ο πόλεμος των σκουπιδιών

ΤΑ ΣΚΟΥΠΙΔΙΑ στους δρόμους της Αθήνας και του Πειραιά είναι σαν τη μαγική εικόνα. Αλλο φαίνεται και άλλο κρύβεται πίσω από τους υπερχειλισμένους κάδους απορριμμάτων. Αν και το κουβάρι των συμφερόντων είναι μπλεγμένο, η αιτία του πολέμου των σκουπιδιών είναι απλή: το ρουσφέτι. Μετά τον νόμο Πεπονή, ο οποίος έβαλε φραγμούς στις προσλήψεις στο Δημόσιο, οι δήμαρχοι αλλά και πολλοί βουλευτές ανακάλυψαν άλλο κόλπο. Προσλαμβάνουν τα «δικά τους παιδιά» δήθεν ως εκτάκτους εργάτες καθαριότητας. Ενα ή δύο χρόνια αργότερα, οι περισσότεροι μετακινούνται με την κάλυψη των δημάρχων σε άλλες θέσεις, αφού προηγουμένους με απεργίες και άλλους εκβιαστικούς τρόπους καταφέρνουν να μονιμοποιηθούν. Ετσι δημιουργούνται νέες ελλείψεις, οι οποίες φέρνουν νέες προσλήψεις και το γαϊτανάκι καλά κρατεί.

Οι ευθύνες δεν ανήκουν φυσικά σε όσους αναζητούν μια θέση εργασίας, αλλά κυρίως στους δημάρχους, οι οποίοι αφού «βολέψουν» όσο περισσότερους μπορούν, ακόμη και με διαδικασίες που κινούνται στα όρια της νομιμότητας, μετά… σφυρίζουν αδιάφορα, μεταθέτοντας τα προβλήματα που οι ίδιοι δημιούργησαν στην κυβέρνηση. Αλλωστε η στάση που κράτησαν και ο δήμαρχος Αθηναίων κ. Δ. Αβραμόπουλος και ο δήμαρχος Πειραιά κ. Σ. Λογοθέτης στην αρχή της απεργίας «έλεγε» πολλά. Το ζήτημα, δήλωναν, δεν τους αφορούσε, ήταν μια εργατική διεκδίκηση που έπρεπε να λυθεί μεταξύ των εργαζομένων και της κυβέρνησης. Οι έκτακτοι όμως δεν είναι «θύματα» μόνο της πολιτικής των δημάρχων. Υπάρχουν καταγγελίες ότι σε ορισμένες περιπτώσεις καταβάλλονται ακόμη και «λύτρα» σε «νονούς» του συνδικάτου των εκτάκτων για να διατηρήσουν τη θέση τους.

Για πόσους ανθρώπους γίνεται όλη αυτή η φασαρία; Στον Δήμο Αθηναίων επισήμως για 265 εργαζομένους και στον Πειραιά για περίπου 600. Ωστόσο, κανείς δεν ξέρει αν αυτά τα στοιχεία είναι πραγματικά ­ ανεπισήμως όλοι δίνουν μεγαλύτερα νούμερα ­ και δεν είναι εύκολο να βρεθεί άκρη. Υπάρχουν καταγγελίες για προσλήψεις εργατών με «χαρτάκι» από τον δήμαρχο ­ ούτε για τα προσχήματα δεν φροντίζουν να τηρηθούν οι νόμιμες διαδικασίες. Αλλά το πραγματικό καρκίνωμα είναι όσοι προσλαμβάνονται ως εργάτες καθαριότητας και μετατίθενται σχεδόν αμέσως σε «γραφείο». Στον Δήμο Αθηναίων το ποσοστό των μεταθέσεων φθάνει, σύμφωνα με εμπειρικές εκτιμήσεις, το 30%-40%. Είναι ενδεικτικό το γεγονός ότι το «Σωματείο Ημερομίσθιων Εργατοτεχνιτών», με πρόεδρο τον κ. Ζ. Πέρρο, έχει μέλη του εργαζομένους στο Δημοτικό Βρεφοκομείο, στον Οργανισμό Νεολαίας και Αθλησης, στα Νεκροταφεία, σε διοικητικές θέσεις αλλά και αρκετούς κλητήρες, οδηγούς, ιδιαίτερους και ιδιαίτερες αντιδημάρχων. Λέγεται ότι ακόμη και σε γραφεία βουλευτών έχουν μετατεθεί μερικοί. «Πρόκειται για κλοπή των δημοτών», τονίζει ο κ. Ι. Αγγελάκης, επικεφαλής της μείζονος αντιπολίτευσης στον Δήμο Αθηναίων. «Για όλους αυτούς που προσλαμβάνονται ως ρουσφέτια του ενός ή του άλλου, πληρώνουν οι δημότες μέσω των ανταποδοτικών τελών. Δεν κοστίζουν τίποτε στον δήμαρχο».

Στοιχεία από τις υπηρεσίες του δήμου δεν έχουν δοθεί ποτέ. Γεγονός καθόλου παράξενο αν λάβει κανείς υπόψη του ότι το σύνολο σχεδόν των «τυχερών» που παίρνουν μετάθεση αποτελεί ρουσφέτια δημάρχων, αντιδημάρχων, δημοτικών συμβούλων, υπηρεσιακών παραγόντων… Εννοείται ότι για όλα αυτά δεν μιλάει κανένας. Αν μιλήσουν θα ξεσκεπαστεί η κομπίνα και μετά δεν θα μπορούν να… διορίζουν. Η κατάσταση στον τομέα καθαριότητας του Δήμου Αθηναίων έχει ως εξής: υπάλληλοι 1.227, πραγματικά εργαζόμενοι στην αποκομιδή απορριμμάτων 190! Και φυσικά, επειδή δεν επαρκούσαν, πριν από δύο μήνες προσελήφθησαν 180 έκτακτοι στην καθαριότητα (και 120 στη Διεύθυνση Κηποτεχνίας και Πρασίνου). Με άλλα λόγια, έχει ήδη αρχίσει να δημιουργείται το επόμενο κύμα απεργιών.

Στον Πειραιά κανείς, ούτε ο ίδιος ο δήμαρχος, δεν γνωρίζει πόσοι ακριβώς είναι οι έκτακτοι. Ακόμη και στο σωματείο εργαζομένων εκτιμήσεις κάνουν καθώς, όπως ομολογεί η πρόεδρος κυρία Ρέα Γκούβαρη, στοιχεία υπάρχουν μόνο για τα μέλη του και όχι για όλους τους εργαζομένους στον δήμο. Τα στοιχεία αυτά λοιπόν λένε ότι οι έκτακτοι υπάλληλοι που προσελήφθησαν από το 1993 και μετά είναι συνολικά 800 άτομα, από τους οποίους πρόκειται να μονιμοποιηθούν περίπου 200. Οι υπόλοιποι τι θα γίνουν; «Στον Δήμο Πειραιά δεν πρόκειται να λυθεί αυτό το θέμα με απεργίες γιατί υπάρχει πρόβλημα νομιμότητας με τις προσλήψεις, μεγάλος αριθμός εκτάκτων δεν έχει τα προσόντα που απαιτεί ο νόμος. Για να τακτοποιηθούν κάποιοι από αυτούς θα πρέπει να προσφύγουν στα δικαστήρια», επισημαίνει ο κ. Δ. Ρώρης, γενικός γραμματέας της ΠΟΠ ΟΤΑ. «Πρόκειται για εργατικό προσωπικό, δεν περισσεύει κανένας. Δεν μπορεί να συνεχιστεί άλλο η ομηρεία αυτών των ανθρώπων. Υπάρχουν κάποιοι που δουλεύουν τρία χρόνια συνέχεια στο δήμο. Δεν μπορεί να απολυθούν τώρα. Στον Πειραιά το πρόβλημα της ανεργίας είναι πολύ μεγάλο», λέει η κυρία Γκούβαρη. Για να εκφράσουν πιο έντονα τη διαμαρτυρία τους οι εργαζόμενοι έχουν οργανώσει αύριο το απόγευμα παμπειραιωτικό συλλαλητήριο για το θέμα των εκτάκτων αλλά και γενικότερα για την ανεργία. Ως την Πέμπτη θα διαρκέσει η αποκομιδή

ΩΣ ΤΗΝ Πέμπτη θα δουλεύουν τα συνεργεία για να καθαρίσουν τα σκουπίδια που επί μία εβδομάδα συσσωρεύονταν στους δρόμους της Αθήνας. Περίπου 1.000 εργαζόμενοι στην καθαριότητα θα βρίσκονται καθημερινά στους δρόμους, ξεκινώντας από τις 4 το πρωί, για να μαζέψουν τους 8.000 τόνους απορριμμάτων. Η απεργία έληξε αργά το βράδυ της Παρασκευής, όταν ο κ. Ζ. Πέρρος και ο υφυπουργός Εσωτερικών κ. Λ. Παπαδήμας τα «βρήκαν» στα παράθυρα νυχτερινού δελτίου ειδήσεων.

Οι διαπραγματεύσεις έγιναν υπό την πίεση της παρέμβασης του εισαγγελέα, αφού την Παρασκευή ο προϊστάμενος της Εισαγγελίας Πρωτοδικών της Αθήνας κ. Α. Κανελλόπουλος άσκησε ποινική δίωξη για παράβαση καθήκοντος κατά παντός υπευθύνου για την καθαριότητα της πόλης. Παράλληλα διώκονται και οι εργαζόμενοι στον τομέα καθαριότητας, καθώς και όσοι εμπόδισαν με οποιονδήποτε τρόπο τους συναδέλφους τους να εργασθούν. Από αύριο αναμένεται να αποσταλούν και οι πρώτες κλήσεις στους κατηγορουμένους. Το απόγευμα της Παρασκευής έγινε η κρίσιμη συνάντηση του υπουργού Εσωτερικών κ. Α. Παπαδόπουλου με τον δήμαρχο Αθηναίων, στη διάρκεια της οποίας ο κ. Αβραμόπουλος συμφώνησε να καταθέσει αίτηση στο υπουργείο ώστε να κηρυχθεί η απεργία «παράνομη και καταχρηστική». Χάνοντας οποιοδήποτε έρεισμα μπορεί να είχε το προεδρείο της ΠΟΠ ΟΤΑ και λαμβάνοντας τις ίδιες εξηγήσεις και διαβεβαιώσεις που έπαιρναν όλη την εβδομάδα, αποφάσισαν προ του αδιεξόδου να λύσουν την απεργία.

Στον Πειραιά η κατάσταση δεν φαίνεται να ομαλοποιείται τόσο εύκολα. Το Εργατικό Κέντρο Πειραιά, σε ένδειξη διαμαρτυρίας για τη ρύθμιση του υπουργείου Εσωτερικών με την οποία μένουν άνεργοι 1.300 από τους 1.550 έκτακτους υπαλλήλους των δήμων της ευρύτερης περιοχής, διοργανώνει αύριο το απόγευμα παμπειραϊκό συλλαλητήριο. Επίσης, οι δήμοι Πειραιώς, Νίκαιας, Κερατσινίου, Περάματος, Ρέντη και Κορυδαλλού θα μείνουν για ένα 24ωρο κλειστοί.

Ορισμένοι επικεφαλής σωματείων της καθαριότητας προχωρούν ακόμη και σε ξυλοδαρμούς όταν δεν γίνονται δεκτές οι απαιτήσεις τους Πρωτεύουσα όμηρος μιας δράκας συνδικαλιστών

ΟΙ ΕΚΤΑΚΤΟΙ που έχουν ανάγκη να διατηρήσουν τη δουλειά τους δεν αποτελούν παρά ένα κομμάτι του σκηνικού που στήθηκε την περασμένη εβδομάδα στην Αθήνα. Ενα άλλο κομμάτι ήταν οι συνδικαλιστές. Κάθε φορά όπου γίνονται κινητοποιήσεις στον χώρο της καθαριότητας ανατέλλει το αστέρι του κ. Ζαφ. Πέρρου, προέδρου της Ομοσπονδίας (ΠΟΠ ΟΤΑ) και του σωματείου Εργατοτεχνιτών στον Δήμο Αθηναίων. Ο κ. Πέρρος εμφανίστηκε στον δήμο πριν από περίπου 10 χρόνια. Εκτοτε, τουλάχιστον μία φορά τον χρόνο, επιβεβαιώνει τη δύναμή του με απεργίες, αφήνοντας τα σκουπίδια να μαζεύονται σωρός στους δρόμους της Αθήνας. Και κάθε χρόνο η ίδια ερώτηση επαναλαμβάνεται χωρίς απάντηση: «Είναι δυνατόν μια δράκα ανθρώπων να κρατά τόσες ημέρες σε ομηρεία την πρωτεύουσα;».

Και όμως, ο κ. Πέρρος δεν είναι τυχαία περίπτωση. Ευνοημένος από πολιτικές συγκυρίες, ρίζωσε στον Δήμο Αθηναίων μετατρέποντας τον τομέα καθαριότητας σε τσιφλίκι του. Αυτός κανόνιζε ποιος θα γινόταν επόπτης, ποιος θα μετακινούνταν σε άλλη υπηρεσία, ποιος θα έπαιρνε καλό πόστο. Οταν δεν περνούσε το δικό του, κατέφευγε σε καταλήψεις γραφείων και ξυλοδαρμούς διευθυντών. Ακόμη και πέρυσι, επειδή ο αντιδήμαρχος καθαριότητας κ. Α. Μοσχονάς και ο προϊστάμενος οδοκαθαρισμού κ. Α. Λατούδης δεν ήταν της αρεσκείας του, πίεζε κάτω από το τραπέζι για την απομάκρυνσή τους. Η απαίτησή του δεν ικανοποιήθηκε. Στην Ιερά Οδό, όπου βρίσκεται η διεύθυνση καθαριότητας, οι εργαζόμενοι ζουν σε καθεστώς τρομοκρατίας. «Κανείς δεν αντιδρά γιατί φοβούνται», λέει ο κ. Ρώρης, ο γενικός γραμματέας της Ομοσπονδίας που ανήκει σε άλλη παράταξη. «Οποτε γίνεται συγκέντρωση, το σκεφτόμαστε να ανοίξουμε το στόμα μας να πούμε τη γνώμη μας. Είναι μια ομάδα γύρω από τον Πέρρο, που διαρκώς μας διακόπτουν και προκαλούν φασαρία όταν παίρνουμε το λόγο. Αν δεν καταφέρουν τίποτε με αυτά, πετούν ό,τι αντικείμενο βρίσκουν μπροστά τους. Το πιο πιθανό, αν έχεις αντίθετη γνώμη από τον Πέρρο, είναι να φύγεις τραυματισμένος».

Κάπως έτσι, με συνοπτικές διαδικασίες, αποφάσισε ο κ. Πέρρος και αυτή την απεργία ­ Κύριος οίδε με τίνος την καθοδήγηση, γιατί πολλά ακούγονται στο παρασκήνιο για κομματικές παρεμβάσεις. Κατ’ αρχήν, έβγαλε μια ανακοίνωση για αγωνιστικές κινητοποιήσεις των εργαζομένων στην καθαριότητα ως πρόεδρος της ΠΟΠ ΟΤΑ. Οταν κάποια μέλη της εκτελεστικής επιτροπής της Ομοσπονδίας διαφώνησαν με την απεργία και αρνήθηκαν να υπογράψουν τις σχετικές αποφάσεις και τα εξώδικα, ο κ. Πέρρος τύπωσε νέες αφίσες στις οποίες υπέγραφαν οι πρόεδροι των τεσσάρων σωματείων εργαζομένων στην καθαριότητα του Δήμου Αθηναίων. Τις σφραγίδες των σωματείων, λέγεται, τις κρατά ο ίδιος και όχι οι πρόεδροί τους, οι οποίοι εκ των υστέρων πληροφορήθηκαν ότι συναίνεσαν στην κήρυξη της απεργίας.

Ωστόσο, δεν έλειψαν και οι αντιδράσεις. «Εγώ διαχώρισα τη θέση μου από την αρχή», επισημαίνει ο κ. Ρώρης. «Η απόφαση δεν ελήφθη με κανονικό τρόπο. Μία ημέρα πριν από την ψήφιση της τροπολογίας που μονιμοποιούσε κάποιους έκτακτους, στις 21 Μαΐου, ο κ. Πέρρος έφερε αιφνιδιαστικά θέμα απεργιακών κινητοποιήσεων για τις 2 και 3 Ιουνίου. Τότε αποχωρήσαμε και, από τα 11 μέλη της εκτελεστικής επιτροπής, έμειναν μόνο 5 και ψήφισαν υπέρ. Δεν υπήρχε απαρτία». Ο κ. Ρώρης έβγαλε μια ανακοίνωση για να εξηγήσει τις θέσεις του, μιας και δεν τον καλούσαν σε καμία συγκέντρωση, θεωρώντας ότι η ενημέρωση των συναδέλφων του ήταν μονόπλευρη. «Οταν μοιράσαμε την ανακοίνωση έβλεπα τους περισσότερους που την έχωναν βιαστικά στην τσέπη τους. Φοβούνταν να τη διαβάσουν δημοσίως. Αρκετοί συμφώνησαν μαζί μου πως δεν είναι τρόπος αντίδρασης αυτός και ότι στο τέλος θα χάσουμε το δίκιο μας. Οι περισσότεροι ήταν της ΔΑΚΕ, της παράταξης που ανήκει ο Πέρρος».

Τα πράγματα αλλάζουν σιγά σιγά και ήδη έχουν αρχίσει να φαίνονται οι πρώτες ρωγμές στη μονοκρατορία του κ. Πέρρου. Δεν είναι λίγοι πλέον, ειδικά μετά από αυτή την παράλογη και αποτυχημένη απεργία, αυτοί που του ασκούν κριτική. Σύμφωνα με τους εργαζόμενους στην καθαριότητα, ο κ. Πέρρος, όταν γινόταν η συζήτηση για την τροπολογία και άλλα σωματεία είχαν πάει στη Βουλή για να διεκδικήσουν ό,τι μπορούσαν για τα μέλη τους, ήταν εξαφανισμένος. Τώρα, εκ των υστέρων, ζητούσε να αλλάξει ο νόμος. Αλλά και όταν έγινε η πρώτη συζήτηση στο υπουργείο Εσωτερικών, στις 26 Μαΐου, για τη συλλογική σύμβαση εργασίας ­ η υπογραφή της οποίας καθυστερεί με επιλογή της ΠΟΠ ΟΤΑ ώστε να διεκδικήσουν μεγαλύτερες αυξήσεις ­, ο κ. Πέρρος έλειπε ξανά. «Δεν είναι δυνατόν», έλεγε εργαζόμενος ο οποίος για εύλογες αιτίες θέλει να διατηρήσει την ανωνυμία του, «να διατηρηθεί για πολύ αυτή η κατάσταση. Από τη μια ο πρόεδρός μας, ο κ. Πέρρος, αδιαφορεί για τις εργατικές μας διεκδικήσεις και από την άλλη προσπαθεί να μας κλείσει το στόμα με μεθόδους που θυμίζουν Σικάγο την εποχή της ποτοαπαγόρευσης».

Αλλά οι πρώτες ρωγμές άρχισαν να φαίνονται. Στις εκλογές του σωματείου, που έγιναν πριν από μία εβδομάδα, το στρατόπεδο του Πέρρου διασπάστηκε. Ο κ. Δ. Γιαβρούδης και ο κ. Χ. Δημητρακόπουλος, οι οποίοι θεωρούνταν από τα «πρωτοπαλίκαρά» του, διαφώνησαν μαζί του, κατέβασαν δικό τους ψηφοδέλτιο και κέρδισαν δύο από τις έντεκα έδρες ­ συνήθως ο κ. Πέρρος κέρδιζε και τις έντεκα. Η αδιαφορία και η έλλειψη υπευθυνότητας του κ. Πέρρου έγινε φανερή για μία ακόμη φορά στη συνάντηση που είχε η ΠΟΠ ΟΤΑ, την Παρασκευή το πρωί, με υπηρεσιακούς παράγοντες του υπουργείου Εσωτερικών, του υπουργείου Οικονομικών και εκπροσώπους της Κεντρικής Ενωσης Δήμων και Κοινοτήτων Ελλάδας. «Δεν ήξεραν τι ζητούσαν», λέει ο κ. Α. Κοιμίσης, γενικός γραμματέας της ΚΕΔΚΕ. «Πεταγόταν ο καθένας και έλεγε τα δικά του. Στην αρχή ζήτησαν αύξηση 17% στους μισθούς χωρίς καμία αιτιολογία και όταν η μέση αύξηση που πήραν οι μόνιμοι είναι 8%. Μετά έπεσαν στο 12%. Τους είπαμε λοιπόν να καταλήξουν σε μια σοβαρή πρόταση και μετά να έρθουν να κουβεντιάσουμε. Αλλωστε, ο νόμος λέει ότι οι διαπραγματεύσεις για τη συλλογική σύμβαση γίνονται με το πιο αντιπροσωπευτικό σωματείο και αυτό είναι η ΠΟΕ ΟΤΑ και όχι η ομοσπονδία του Πέρρου. Αλλο που θέλει το υπουργείο να τους έχει και αυτούς στο παιχνίδι».

«Το προεδρείο τής ΠΟΠ ΟΤΑ έχει υπαρξιακό πρόβλημα, παρατηρεί ο κ. Ν. Λαμπρακάκης, πρόεδρος της ΠΟΕ ΟΤΑ, της μεγαλύτερης ομοσπονδίας εργαζομένων στην τοπική αυτοδιοίκηση. «Στην πραγματικότητα το πρόβλημα με τους έκτακτους της καθαριότητας είναι ελάχιστο. Με την τροπολογία καλύπτεται περίπου το 80% από αυτούς. Η απεργία έγινε για λόγους συνδικαλιστικής επιβίωσης. Ο κ. Πέρρος ήταν απών από όλες τις διαδικασίες και κάπως έπρεπε να δικαιολογηθεί στα μέλη του, πολλά από τα οποία είχαν ικανοποιηθεί από τους δικούς μας χειρισμούς. Πάντως, με αυτή την τακτική, να κηρύσσει παράνομες και παράλογες απεργίες όποτε του αρέσει, ανοίγει άσχημο δρόμο. Θα βρεθεί η καθαρότητα στα χέρια ιδιωτών προτού καν το αντιληφθούν οι ενδιαφερόμενοι». Ποιοι εκμεταλλεύονται τους εκτάκτους

Η ΕΞΗΓΗΣΗ γιατί έμειναν τόσες ημέρες τα σκουπίδια στους δρόμους απειλώντας την υγεία των Αθηναίων δεν είναι εύκολη. Ισως αυτή η απεργία να εξυπηρετούσε πολιτικές σκοπιμότητες, ίσως να έγινε για να απαλύνει το υπαρξιακό πρόβλημα ενός προέδρου που βλέπει να αμφισβητείται η παντοδυναμία του. Υπάρχει όμως και μια πιο δυσάρεστη πλευρά. Πολλές καταγγελίες έχουν φθάσει στο ΣΕΔΑ, το σωματείο των μονίμων εργαζομένων στον Δήμο Αθηναίων και σε άλλους συνδικαλιστικούς φορείς για πραγματικό «ξεζούμισμα» των εκτάκτων. Σύμφωνα με αυτές τις καταγγελίες, για να προσληφθεί κάποιος στο δήμο ως έκτακτος υπάλληλος είναι αναγκασμένος να καταβάλει σε ορισμένους του σωματείου από 300.000 ως 500.000 δραχμές, ανάλογα με την περίπτωση και τη θέση. Κανένας δεν καταθέτει επισήμως γιατί φοβούνται για τη δουλειά τους αλλά και για τη σωματική ακεραιότητά τους. Μετά την ψήφιση της τροπολογίας η δυνατότητα εκμετάλλευσης των εργαζομένων έχει περιορισθεί σημαντικά.

Πάντως, πέραν όλων αυτών, η κυβέρνηση, για να λυθεί ριζικά και μακροπρόθεσμα το θέμα με τις προσλήψεις των εκτάκτων, έχει αποφασίσει να επεκτείνει την εφαρμογή του νόμου Πεπονή και στους ΟΤΑ ώστε να κλείσει και αυτή η πόρτα του ρουσφετιού. Ετσι, ακόμη και οι εργάτες καθαριότητας θα προσλαμβάνονται με τα κριτήρια και τις διαδικασίες που προβλέπει ο νόμος 2190/94.