Η ανελέητη λεηλασία του Κηφισού

Η ΚΟΙΤΗ ΤΗΣ ΝΤΡΟΠΗΣ Αυθαίρετα, καταπατητές, μπάζα, απόβλητα και σκουπίδια καταστρέφουν τον ιστορικό ποταμό μετατρέποντάς τον στον μεγαλύτερο αποχετευτικό αγωγό της Αθήνας

Ο ΠΟΤΑΜΟΣ που πληγώναμε μετράει.. ημέρες. Ο Κηφισός, ο θεοποιημένος ποταμός της Αττικής, αργοπεθαίνει. Για αιώνες ξεχύνεται από τους ορεινούς όγκους της Πάρνηθας και της Πεντέλης τροφοδοτώντας με οξυγόνο το Λεκανοπέδιο της πρωτεύουσας. Γεννήτορας και τροφοδότης της Αττικής γης, προσπαθεί μάταια να αντισταθεί στην ανθρώπινη λεηλασία και στην αλόγιστη ανάπτυξη.

Αν και στην αρχαιότητα το ιστορικό ποτάμι της Αττικής προστατευόταν από τον θεό Κηφισό, άγαλμα του οποίου στόλιζε το δυτικό αέτωμα του Παρθενώνα (σήμερα βρίσκεται στο Βρετανικό Μουσείο), στη σημερινή εποχή βεβηλώθηκε, μπαζώθηκε, μολύνθηκε, καταπατήθηκε. Ενα οδοιπορικό κατά μήκος του ποταμού, στα σημεία όπου δεν έχει εγκιβωτισθεί, αρκεί για να διαπιστωθεί ιδίοις όμμασι η ληξιαρχική πράξη θανάτου ενός φυσικού οικοσυστήματος που άντεξε αναλλοίωτο εκατοντάδες αιώνες, αλλά κινδυνεύει να χαθεί σε μια περίοδο που αποτελεί μία μικρή, μια ασήμαντη κουκκίδα του χρόνου.

Παρ’ ότι η πολιτεία τα τελευταία χρόνια επιχείρησε να θέσει τέρμα στην καταστροφή που συντελείται επί σειρά ετών, με την εφαρμογή ζώνης προστασίας του Κηφισού συνολικής έκτασης 12.260 στρεμμάτων, δεν τα κατάφερε. Οι ανθρώπινες επεμβάσεις δεν ανακόπηκαν. Το σχετικό προεδρικό διάταγμα δεν αποτέλεσε ασπίδα προστασίας του ποταμού, όπως ευαγγελίζονταν οι συντάκτες του. Κοντολογίς το «συνεχές περιαστικό πράσινο» που θα συνέδεε τους ορεινούς όγκους με τον αστικό ιστό της πρωτεύουσας έμεινε στα χαρτιά. Και όλα αυτά με την ευθύνη των αρμόδιων υπηρεσιών που ανέχθηκαν, που έκαναν τα στραβά μάτια και που πολλές φορές συνετέλεσαν και οι ίδιες στη σταδιακή εξαφάνιση του Κηφισού.

«Το Βήμα» πραγματοποίησε αυτοψία κατά μήκος του Κηφισού ποταμού. Οι διαπιστώσεις, αν και αναμενόμενες εν πολλοίς, προκαλούν έκπληξη και στους πιο υποψιασμένους. Από το ρέμα της Χελιδονούς, που βρίσκεται κοντά στο αεροδρόμιο Τατοΐου, ως το ύψος των δήμων Αγίων Αναργύρων και Νέας Φιλαδέλφειας, όπου ο Κηφισός παραμένει ανοιχτός (δεν έχει εγκιβωτισθεί), η κοίτη του ποταμού έχει υποστεί ανεπανόρθωτες αλλοιώσεις. Εκατοντάδες επιχειρήσεις, πλυντήρια, βαφεία, εργαστήρια μαρμάρου, κτηνοτροφικές μονάδες, αφού καταπάτησαν τις δημόσιες παραρεμάτιες εκτάσεις, αφού εγκαταστάθηκαν χωρίς να λογοδοτήσουν πουθενά, έχουν μετατρέψει τον Κηφισό στον μεγαλύτερο αποχετευτικό αγωγό της Αττικής. Σαν μια ξεκούρδιστη κομπανία συνεχίζουν απρόσκοπτα να σκορπούν ηχορύπανση, να… ξερνούν δηλητήρια, να μπαζώνουν τον Κηφισό.

Στο ρέμα της Χελιδονούς τα νερά είναι κρυστάλλινα, η βλάστηση έντονη, μυρίζει άνοιξη. Λίγα μέτρα πιο πέρα, ωστόσο, ξεπροβάλλει μια μεγάλη… εξοχική κατοικία που βρίσκεται πέντε μέτρα από την κοίτη του ποταμού. Πιο πέρα πινακίδα της ΕΥΔΑΠ οξύνει την περιέργεια. «Απαλλοτριωμένη έκταση της ΕΥΔΑΠ»! Καθώς συνεχίζουμε το οδοιπορικό, μέσα από το πυκνό φύλλωμα των πλατανιών ξεπροβάλουν παλιές αγροτικές και πτηνοτροφικές εγκαταστάσεις. Οι ιδιοκτήτες τους έχουν φροντίσει να περιφράξουν τον χώρο… τους. Σε ακτίνα αρκετών χιλιομέτρων, εκεί όπου ακόμη και σήμερα ο Κηφισός προσπαθεί να διατηρήσει, να αναγεννήσει την άλλοτε πλούσια χλωρίδα και πανίδα του, διάσπαρτες αγροτικές κατοικίες έχουν καταλάβει… επίκαιρες θέσεις πάνω στο ρέμα. Πεντακόσια μέτρα πιο κάτω η εικόνα αλλάζει. Ενα γειτονικό ρέμα που χύνεται στον Κηφισό βάφει κόκκινα τα νερά. Είναι τα απόνερα που έρχονται από τα βαφεία και τα πλυντήρια των βορείων περιοχών. Στην αποκρουστική εικόνα προστίθεται η έντονη δυσοσμία των σκουπιδιών που πετούν οι κάτοικοι των γειτονικών περιοχών. Οι απαγορευτικές πινακίδες μάλλον επιτυγχάνουν το αντίθετο αποτέλεσμα. Λειτουργούν σαν κράχτης σε όσους θέλουν να βρουν ένα χώρο για να απαλλαγούν από τα πάσης φύσεως σκουπίδια τους.

Στο σημείο εκείνο δουλεύει τους τελευταίους μήνες ένα συνεργείο που έχει μισθώσει η ΕΥΔΑΠ για τη διάνοιξη του Κηφισού. Τα φυσικά και ανθρώπινα εμπόδια που βρίσκονται κατά μήκος του ποταμού έχουν καθυστερήσει το έργο του ιδιώτη εργολάβου. Η διέλευση της μπουλντόζας εμποδίζεται από τις περιφραγμένες εκτάσεις των «καταπατητών του ποταμού». «Είμαι περίπου τρεις μήνες εδώ», είπε ο χειριστής της μπουλντόζας, «και έχω προχωρήσει μόνο 500 μέτρα. Εχω άλλα δύο χιλιόμετρα να καθαρίσω και να φανταστείς ότι πιο κάτω τα πράγματα δυσκολεύουν περισσότερο».

Στο ύψος της Μεταμόρφωσης, κοντά στη λεωφόρο Τατοΐου, τα έργα… ανάπλασης που πραγματοποίησε ο ιδιοκτήτης ξενοδοχείου ξεπροβάλλουν από απόσταση εκατοντάδων μέτρων. Ο μανδρότοιχος μήκους 25 μέτρων, που κατασκευάστηκε μέσα στη ζώνη προστασίας του Κηφισού, τις επόμενες ημέρες αναμένεται να γκρεμισθεί από τα συνεργεία κατεδάφισης της Νομαρχίας Αθηνών. Αν και έχει κριθεί οριστικά κατεδαφιστέο από τη Δικαιοσύνη, ο ιδιοκτήτης του ξενοδοχείου δεν δείχνει διατεθειμένος να συμμορφωθεί. Από την απέναντι πλευρά του ποταμού, που βρίσκεται στα όρια του Δήμου Αχαρνών, μια τεράστια κτηνοτροφική μονάδα ξερνάει δυσοσμίες και απόβλητα στη γειτονική περιοχή. Το τοπίο συμπληρώνεται από μια ανεξέλεγκτη χωματερή που έχει δημιουργηθεί εκεί τα τελευταία χρόνια. Μέσα σε όλα αυτά εξακολουθεί να υπάρχει μια πινακίδα του Δασαρχείου Πάρνηθας που μας πληροφορεί ότι η περιοχή είναι καταφύγιο θηραμάτων και τμήμα του Εθνικού Δρυμού.

Σε απόσταση ενός χιλιομέτρου ξεπροβάλλουν τεράστιοι όγκοι μπάζων και χωμάτων που προήλθαν από τις εκσκαφές και τα έργα διαπλάτυνσης της εθνικής οδού Αθηνών – Λαμίας, που βρίσκεται εκατό μέτρα από τα πρανή του Κηφισού ποταμού. Οι υπεύθυνοι των έργων έκριναν αποδοτικότερη την εναπόθεση των προϊόντων εκσκαφής στο ρέμα του Κηφισού από τη μεταφορά τους εκτός κατοικημένης περιοχής. Η εικόνα της καταστροφής ολοκληρώνεται στην περιοχή Κόκκινος Μύλος, στη Νέα Φιλαδέλφεια.

Τα πολυάριθμα εργαστήρια μαρμάρινων μνημείων που βρίσκονται κατά μήκος του Κηφισού, λίγα μέτρα από το νεκροταφείο της περιοχής, έχουν μπαζώσει το πρανές του ποταμού με τόνους από κομμάτια μαρμάρου. Η μαρμαρόσκονη τα έχει βάψει όλα άσπρα. Οι παράνομες εγκαταστάσεις τους συμπεριλαμβάνονται στη λίστα τών υπό κατεδάφιση αυθαιρέτων του Κηφισού ποταμού. Στο σημείο αυτό το οδοιπορικό στον Κηφισό τερματίζεται. Από το σημείο εκείνο ως το Φάληρο, όπου εκβάλλει ο Κηφισός, η κοίτη του ποταμού έχει τσιμενταριστεί, ενώ πολύ σύντομα αναμένεται να εγκιβωτιστεί, για να δώσει μία ακόμη λωρίδα κυκλοφορίας στις σύγχρονες ιερές αγελάδες, ήτοι τα Ι.Χ. αυτοκίνητα.