Τα χιλιάδες τρακτέρ που κατέκλυσαν όλες τις οδικές αρτηρίες αποδεικνύουν τη βασική αδυναμία της αγροτικής μας οικονομίας. Πρόκειται για ιδιοκτησίες μεμονωμένων αγροτών και αποδεικνύουν την ουσιαστική απουσία αγροτικών συνεταιρισμών, οι οποίοι θα εξασφάλιζαν υψηλότερη παραγωγή με ικανοποιητικότερες αποδόσεις για τα μέλη τους.
Ενώ σε επίπεδο Ευρωπαϊκής Ενωσης το μερίδιο αγοράς των αγροτικών συνεταιρισμών φθάνει το 40%, στην Ελλάδα καταγράφεται μία από τις χαμηλότερες επιδόσεις καθώς διαμορφώνεται σε περίπου 18%. Οσο περισσότερο είναι το μερίδιο στην αγροτική παραγωγή των συνεταιρισμών τόσο με τις υψηλότερες επιδόσεις τους συμβάλλουν καθοριστικά στην αγροτική οικονομία.
Το υψηλότερο μερίδιο των συνεταιρισμών στον αγροτικό τομέα (83%) παρατηρείται στην Ολλανδία, ακολουθούν η Δανία με 80% και η Φινλανδία με 79%. Στην Ιταλία και τη Γαλλία τα αντίστοιχα ποσοστά είναι 55% και 50%, ενώ και στην Πορτογαλία οι αγροτικοί συνεταιρισμοί έχουν μερίδιο αγοράς που αγγίζει το 30%.
Οπως διαβάζω στην «Καθημερινή», τις υψηλές αποδόσεις των συνεταιρισμών αποδεικνύει η ολλανδική Frieshland Campina με μέλη 14.183 κτηνοτρόφους, τζίρο 12,92 δισεκατομμύρια ευρώ το 2024 και κέρδη 527 εκατομμύρια ευρώ.
Λαμπρές επιδόσεις σημειώνουν η φινλανδική Valio με ιδιοκτήτες 3.200 κτηνοτρόφους και καθαρές πωλήσεις 2,3 δισεκατομμύρια ευρώ, η ιταλική Conserve Italia που έχει μέλη 37 συνεταιρισμούς με 14.000 παραγωγούς φρούτων, ντομάτας και λαχανικών.
Επίσης η ισπανική DCoop με μέλη 75.000 αγρότες, που είναι η μεγαλύτερη εταιρεία παραγωγής ελαιολάδου στην Ευρώπη. Frishland Campina, Arla Foods, Kerry Group, Valio, DCoop, Conserve Italia, Gruppo AN από τη μία. ΣΕΒΑΘ, ΣΕΚΟΒΕ, ΣΥΝΕΡΓΑΛ, ΕΛΒΙΡΑ από την άλλη. Ολες είναι συνεταιριστικές βιομηχανίες. Τα κοινά σημεία σταματούν εδώ, καθώς οι μεν πρώτες συγκαταλέγονται μεταξύ των μεγαλυτέρων επιχειρήσεων τροφίμων στην Ευρώπη και τον κόσμο, οι δε δεύτερες έβαλαν λουκέτο εδώ και αρκετά χρόνια, αφού πρώτα οδηγήθηκαν σε απαξίωση και πτώχευση.
Οι μεν πρώτες παράγουν προϊόντα και κέρδη για τους δεκάδες χιλιάδες συνεταιριστές μέλη τους και έχουν εξελιχθεί σε πολυεθνικές συνεταιριστικές επιχειρήσεις, οι δε δεύτερες παράγουν μόνο χρέη. Οσες διασώθηκαν και εξακολουθούν να λειτουργούν ακόμα είναι διότι κατέληξαν μέσα από πλειστηριασμούς σε ιδιώτες καθώς είχαν συσσωρευμένα χρέη (ΟΛΥΜΠΟΣ, ΔΩΔΩΝΗ, ΡΟΔΟΠΗ).
Πάντως βρέθηκαν κάποιες φωτεινές εξαιρέσεις ανθρώπων με πίστη στη συνεταιριστική ιδέα που κατάφεραν ακόμα και ζημιογόνους συνεταιρισμούς και συνεταιριστικές βιομηχανίες να τις μετατρέψουν σε ηγετικές δυνάμεις στην κατηγορία τους.
Χαρακτηριστικά παραδείγματα είναι ο Αγροτικός Πτηνοτροφικός Συνεταιρισμός Ιωαννίνων (ΠΙΝΔΟΣ) που πρωταγωνιστεί στην αγορά κοτόπουλου με καθετοποιημένη παραγωγή, ο Αγροτικός Γαλακτοκομικός Συνεταιρισμός Καλαβρύτων με τη φέτα του, ο Αγροτικός Συνεταιρισμός Βέροιας (Venus Growers), η Zeus Ακτινίδια στην Πιερία, ο ΑΣΕΝΟΤ Βελβεντού με τα περίφημα ροδάκινα (και όχι μόνο) στο Βελβεντό της Κοζάνης.
Αν και οι αγροτικοί συνεταιρισμοί θα μπορούσαν να είναι όπλο για την ανάπτυξη του πρωτογενούς τομέα, αλλά και για την εγχώρια βιομηχανία τροφίμων πηγή σταθερού εισοδήματος για τους αγρότες, λειτούργησαν στην πλειονότητά τους ως γραφεία εξυπηρέτησης πελατειακών σχέσεων, ως παραγωγοί πρόσκαιρου και εύκολου πλουτισμού για επιτήδειους μέσα και από τη διαχείριση των αγροτικών επιδοτήσεων (ΟΠΕΚΕΠΕ) αλλά και ως παραγωγοί υπέρογκων χρεών. Ετσι φθάσαμε στα μπλόκα.
