H πρόσφατη παρέμβαση του Πάολο Ζαμπόλι, ειδικού απεσταλμένου των ΗΠΑ και συμβούλου που συνδέεται με τον πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ, σχετικά με τη συμμετοχή της Ιταλίας στο Παγκόσμιο Κύπελλο έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις και σοβαρά ερωτήματα. Ο ίδιος δήλωσε χαρακτηριστικά: «Επιβεβαιώνω ότι πρότεινα στον Τραμπ και στον πρόεδρο της FIFA Τζιάνι Ινφαντίνο να αντικατασταθεί το Ιράν από την Ιταλία στο Παγκόσμιο Κύπελλο. Είμαι Ιταλός και θα ήταν ένα όνειρο να δούμε την Εθνική Ιταλίας σε ένα Μουντιάλ που γίνεται στις ΗΠΑ. Με τέσσερις κατακτήσεις, η Ιταλία έχει το “βάρος” και την ιστορία που θα δικαιολογούσαν τη συμμετοχή της».
Η τοποθέτηση αυτή δεν μπορεί να εκληφθεί ως μια απλή προσωπική άποψη. Οταν προέρχεται από έναν αξιωματούχο με θεσμική ιδιότητα και άμεση σύνδεση με την πολιτική ηγεσία των Ηνωμένων Πολιτειών, αποκτά διαφορετική βαρύτητα. Η αναφορά του σε απευθείας πρόταση προς τον πρόεδρο της FIFA Τζιάνι Ινφαντίνο ενισχύει την αίσθηση ότι επιχειρείται η δημιουργία ενός διαύλου πολιτικής επιρροής σε μια κατ’ εξοχήν αθλητική διοργάνωση.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι ο Ινφαντίνο επέλεξε να μη σχολιάσει τις δηλώσεις αυτές. Η σιωπή του προέδρου της FIFA αφήνει περιθώρια ερμηνειών και ενισχύει τα σενάρια περί πιθανών πιέσεων από τη συνδιοργανώτρια Αμερική.
Τα… άπλυτα του Τζιάνι
Σε ένα τόσο ευαίσθητο ζήτημα, η απουσία ξεκάθαρης διάψευσης δεν λειτουργεί καθησυχαστικά, αλλά αντίθετα τροφοδοτεί την καχυποψία ότι ενδέχεται να υπάρχουν παρασκηνιακές διεργασίες. Πολύ δε περισσότερο όταν ενισχύονται οι φήμες πως ο αμερικανός πρόεδρος έχει μαζέψει αρκετά από τα… άπλυτα του ισχυρού άνδρα του Παγκόσμιου Ποδοσφαίρου σχετικά με τη διαχείριση των εσόδων της Παγκόσμιας Συνομοσπονδίας. Να σημειωθεί ότι ο Ινφαντίνο βρίσκεται πίσω από την αδιανόητη και ετεροχρονισμένη απόφαση της Αφρικανικής Συνομοσπονδίας να αφαιρέσει το Κόπα Αφρικα από τη Σενεγάλη και να το δώσει στο Μαρόκο.
Απέναντι σε αυτή την προοπτική, επαινετή κρίνεται η στάση της ιταλικής κυβέρνησης. Ο υπουργός Αθλητισμού της χώρας Αντρέα Αμπόντι δήλωσε: «Δεν είναι κάτι πρέπον. Στο Παγκόσμιο Κύπελλο προκρίνεσαι μέσα στο γήπεδο. Δεν νομίζω ότι κάτι τέτοιο είναι καν δυνατό». Με αυτή τη φράση υπογράμμισε την αυτονόητη αρχή ότι η συμμετοχή σε μια τέτοια διοργάνωση κατακτάται αγωνιστικά και όχι μέσω πολιτικών παρεμβάσεων.
Το Μουντιάλ ως εργαλείο
Η ιδέα της αντικατάστασης μιας ομάδας που προκρίθηκε κανονικά, όπως το Ιράν, από μια άλλη που αποκλείστηκε, όπως η Ιταλία, συνιστά ευθεία αλλοίωση του αθλητικού ανταγωνισμού. Μια τέτοια εξέλιξη θα αποτελούσε μορφή «κοπτάτσιας», πλήττοντας καίρια την αξιοπιστία του θεσμού και δημιουργώντας ένα επικίνδυνο προηγούμενο για το μέλλον. Παράλληλα, αναδεικνύεται μια ευρύτερη πολιτική διάσταση.
Η κυβέρνηση Τραμπ φαίνεται διατεθειμένη να αξιοποιήσει το Μουντιάλ ως εργαλείο άσκησης επιρροής, εκμεταλλευόμενη τον ρόλο των ΗΠΑ ως συνδιοργανώτριας χώρας. Στην προκειμένη περίπτωση είναι σαφές ότι επιθυμεί να… κολακέψει τα εκατομμύρια των Ιταλών που ζουν, εργάζονται στις ΗΠΑ και έχουν πάρει την αμερικανική υπηκοότητα. Η δυνατότητα άσκησης πίεσης προς τη FIFA, έστω και έμμεσα, εγείρει σοβαρά ζητήματα θεσμικής ανεξαρτησίας.
Σε τελική ανάλυση, το διακύβευμα ξεπερνά τις συγκεκριμένες ομάδες. Αφορά την ίδια τη φύση του ποδοσφαίρου ως παγκόσμιου θεσμού. Αν επιτραπεί η είσοδος της πολιτικής σκοπιμότητας στον πυρήνα της διοργάνωσης, τότε η έννοια της δίκαιης άμιλλας τίθεται υπό αμφισβήτηση, με συνέπειες που θα είναι δύσκολο να αναστραφούν.
