Αλήθεια, τι σας έρχεται στον νου με το άκουσμα της λέξης «ομορφιά»; Είναι όντως η ομορφιά μια καλή μορφή, όπως λέει και η λέξη, ή μήπως πίσω από αυτήν «κρύβονται» πολύ περισσότερα; Ας ρίξουμε μια ματιά σε αυτή την τόσο αθώα και συνηθισμένη λέξη.

Αν ανατρέξουμε στην Ιστορία, θα διαπιστώσουμε ότι τα πρότυπα ομορφιάς δεν είναι ποτέ σταθερά, αλλά αντιθέτως μεταβάλλονται και στον χρόνο αλλά και κάτω από πολλές άλλες συνθήκες.

Αρχικά, υπό το πρίσμα των ετών στην αρχαιότητα, η ομορφιά συνδεόταν με την αρμονία και τη συμμετρία. Το καλλίγραμμο σώμα θεωρούνταν ιδανικό για αναπαραγωγή, καθώς εξέφραζε υγεία, δύναμη, πνευματική ισορροπία. Αργότερα, στον Μεσαίωνα, τα σώματα ήταν όμορφα, με έντονες καμπύλες ως σύμβολα πλούτου και καλής ζωής σε εποχές που η φτώχεια ήταν συχνή. Στην εποχή του ’50, όμορφος ήταν ο υπερβολικά λεπτός.

Σήμερα, την εποχή των social media, η ομορφιά εμπεριέχει την έννοια της απάτης, αφού κρύβεται πίσω από αισθητικές επεμβάσεις-παρεμβάσεις, φίλτρα και ψηφιακές προσαρμογές. Μέσα από τη σύντομη και ενδεικτική ιστορική αναφορά ήδη διαφαίνεται η άμεση συσχέτιση της ομορφιάς με τον συμβολισμό όλων όσα η κάθε εποχή έχει ανάγκη.

Το ζητούμενο όμως στην περίπτωση αυτή είναι πώς δημιουργούνται οι ανάγκες αυτές πέρα από τους προφανείς λόγους, της φτώχειας ή της αναπαραγωγής. Δηλαδή ποια ανάγκη των ανθρώπων εξυπηρετείται πίσω από τα «δεμένα», ατροφικά πόδια των γυναικών της Κίνας παλαιότερα, που υπέμεναν χρόνιο πόνο για να είναι όμορφες; Ποια ανάγκη υπάρχει πίσω από τις καλυμμένες με ύφασμα γυναίκες των ισλαμικών κρατών; Ποια ανάγκη υπάρχει πίσω από τον πόνο που υπομένουν οι γυναίκες των αφρικανικών φυλών, ώστε να έχουν τεράστιους κρίκους στα χείλη και στα αφτιά;

Ο πολιτισμός, η κοινωνία, η θρησκεία, οι αντιλήψεις περί ηθικής διαμόρφωσαν και διαμορφώνουν την ομορφιά στα βάθη των αιώνων, πολλές φορές με ιερούς σκοπούς όπως η διατήρηση της τάξης, του πολιτισμού, της κοινωνικής συνοχής, άλλες όμως φορές υποσκάπτοντας ιδεολογίες όπως της υποταγής ή της πατριαρχίας.

Σήμερα – πιο πολύ από κάθε άλλη εποχή – η ομορφιά συνδέεται με την έννοια της ξεκάθαρης εικόνας. Ομορφο είναι οτιδήποτε ταιριάζει με τα συνεχώς μεταβαλλόμενα πρότυπα. Οι νέοι συγκρίνουν τον εαυτό τους με μη ρεαλιστικά πρότυπα, νιώθοντας πίεση και ανασφάλεια. Οι καμπύλες είναι άψογες, τα χείλη καλογραμμένα, το δέρμα πορσελάνη, δεν υπάρχουν γήρας, ρυτίδες, υπάρχει μια αψεγάδιαστη νεότητα, που προκαλεί σύγχυση, ανασφάλεια, χαμηλή αυτοεκτίμηση, άγχος και διαρκή απογοήτευση. Η αξία των ανθρώπων εξαρτάται από την εμφάνιση και η ηθική και πνευματική καλλιέργεια, η ψυχική ισορροπία, τίθενται σε δεύτερη μοίρα.

Η αισιόδοξη πλευρά είναι η πίστη ότι ο άνθρωπος έχει μέσα του τη δύναμη να γίνει μόνος του ο σωτήρας της ζωής του, με τις δικές του αποφάσεις. Οπως δίδαξε και ο Ομηρος θέτοντας για πρώτη φορά στην παγκόσμια ιστορία το ζήτημα του αυτεξούσιου. Ετσι λοιπόν παρατηρείται μια δειλή αρχικά «στροφή» προς την αυθεντικότητα. Κινήματα που ενθαρρύνουν τη διαφορετικότητα, την αποδοχή του σώματος, κάνουν δυναμική παρουσία.

Οι άνθρωποι «σπάζουν» τα στερεότυπα, μιλούν ανοιχτά για τα προβλήματά τους, αποδομούν την τέλεια εικόνα της ζωής, μιλούν για τον κοινωνικό αποκλεισμό, για τη μοναξιά, για τις πιέσεις που δέχονται. Δεν ντρέπονται να είναι ευάλωτοι και ατελείς, δεν ντρέπονται για την ανθρώπινη φύση τους με όλες τις ατέλειες.

Το πιο σημαντικό μάθημα είναι ότι η ομορφιά είναι καλαισθησία, καθαριότητα, ένδειξη πολιτισμού. Ομως περισσότερο είναι η στιγμή που χαμογελάμε, η καλοσύνη, το βλέμμα που λάμπει όταν τα έχουμε καλά με τον εαυτό μας. Η ομορφιά δεν είναι τελειότητα, είναι μοναδικότητα. Είναι τα χαρακτηριστικά που αφηγούνται τη δική μας ιστορία.

Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στην εφημερίδα TO BHMA της Κατερίνης που κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» στις 22 Φεβρουαρίου 2026.