Ο «Κύκλος των Χαμένων Ποιητών» δεν διηγείται απλώς τις περιπέτειες μιας παρέας αγοριών σε ένα αυστηρό σχολείο. Η ταινία συνιστά μια βαθύτατη φιλοσοφική εξερεύνηση στην εσωτερική σύγκρουση με την οποία έρχονται αντιμέτωποι πολλοί από εμάς: απώτερος στόχος της ζωής είναι η συμμόρφωση και η υπακοή στη βούληση εξωτερικών παραγόντων για την εξασφάλιση ενός πιο αποδεκτού τρόπου ζωής ή η πλήρης αφοσίωση στη διεκπεραίωση των δικών μας στόχων, για την αυτοπραγμάτωση και τη χάραξη μιας δικής μας – αλλά ίσως παρεξηγήσιμης – πορείας; Η ταινία έχει στόχο να προβληματίσει τον καθέναν από εμάς για το αν ζούμε τη ζωή μας όπως τη θέλουμε – ή όπως θα θέλαμε – ή αν την έχουμε μετατρέψει σε «ξένη και φορτική».
Το δίλημμα που γεννιέται δεν απευθύνεται μόνο στους μαθητές, οι οποίοι καλούνται να πάρουν τη σημαντικότερη απόφαση της ζωής τους, την επιλογή του μελλοντικού τους επαγγέλματος, αλλά και σε όποιο άλλο άτομο αντιλαμβάνεται βαθύτατα ότι πνίγεται στους καταιγιστικούς ρυθμούς της σύγχρονης – και πολλές φορές μονότονης και αγχώδους – καθημερινότητας, αφήνοντας στην άκρη τα πράγματα και τις δραστηριότητες που του προσδίδουν ευτυχία.
Μια γλυκόπικρη ιστορία με τόνο διδακτικό, από την οποία αναδύεται το ζήτημα τόσο της αλλοτρίωσης, που συσχετίζεται – με τρόπο συναισθηματικό και φιλοσοφικό – με τη λαχτάρα του ανθρώπου να ξεδιπλώσει τα φτερά του, την πραγματικότητα και τον θάνατο.
Η ιστορία διαδραματίζεται σε ένα αυστηρό και συντηρητικό αμερικανικό κολέγιο, στο οποίο οι μαθητές ζουν υπό την πίεση των βαθμών, των στερήσεων και των προσδοκιών των γονέων. Οι κανόνες είναι δρακόντειοι και οι καθηγητές απόμακροι, ψυχροί και απάνθρωποι. Το φάσμα των ενδιαφερόντων τους περιορίζεται αυστηρά στο πλαίσιο της εκπαίδευσης και της μόρφωσης και δεν υπάρχει χώρος στο πρόγραμμα για δημιουργική ενασχόληση και προσωπική έκφραση.
Τα πράγματα αλλάζουν όταν διορίζεται στο σχολείο τους ο καθηγητής Τζον Κίτινγκ, ο οποίος τους διδάσκει να μη βλέπουν την ποίηση και τη λογοτεχνία ως μάθημα αλλά ως κάλεσμα για ζωή. Τα νεαρά αγόρια, βαθύτατα επηρεασμένα από τον νέο καθηγητή τους, «δράττουν την ημέρα» και ιδρύουν «τον Κύκλο των Χαμένων Ποιητών», δηλαδή μια κλειστή, μυστική, κοινότητα. Κάθε φορά που συναντιούνται διαβάζουν ποίηση, εκφράζουν τα ενδόμυχα συναισθήματά τους και κάνουν τα πρώτα τους βήματα στο ταξίδι της αυτογνωσίας.
Προφανώς η σύγκρουση είναι αναπόφευκτη: η ανυπακοή στο σύστημα συνεπάγεται επίπληξη. Η δράση κορυφώνεται με τη μοιραία απόφαση του Νιλ, που δεν αντέχει τη σύγκρουση ανάμεσα στο πάθος του και στα στενά της πειθαρχημένης και μουντής πραγματικότητας. Το γεγονός αυτό έχει ως αποτέλεσμα τον διχασμό των μαθητών, όμως οι αξίες που τους μεταλαμπάδευσε ο Κίτινγκ κατάφεραν στο τέλος να τους επανενώσουν.
Αξίζει να τονιστεί πως κάθε μαθητής εκφράζει τον ξεχωριστό τρόπο με τον οποίο οι άνθρωποι ανταποκρίνονται στο κάλεσμα της δημιουργικότητας. Επιπλέον, το τέλος σηματοδοτεί το γεγονός ότι η ζωή είναι μικρή και δανεική και γι’ αυτό δεν υπάρχει χρόνος για χάσιμο. Η ανάλωση σε καταστάσεις που μας προξενούν δυσφορία και δυστυχία πρέπει οπωσδήποτε να πάψει. Ομως σε καμία περίπτωση δεν θα έπρεπε να χρησιμοποιήσουμε το μήνυμα της ταινίας ως πρόφαση για επανάπαυση.
Το έργο δεν κατακρίνει την πειθαρχία και τη σκληρή δουλειά, αλλά τονίζει ότι μόνο όταν το ταξίδι προς την επίτευξη ενός στόχου αποτελεί και ταξίδι προς την αυτοπραγμάτωση έχει αξία. Συνεπώς, είναι επιτακτικό να αποφεύγονται οι ακρότητες και να εξασφαλιστεί ισορροπία ανάμεσα στην εργασία και στο συναίσθημα που εκπορεύεται από αυτήν.
Αν κάτι είναι σημαντικό για εμάς και το αγαπάμε, δεν πρέπει να περιμένουμε από τον κόσμο να το αποδεχτεί και να συμμεριστεί τα συναισθήματά μας για αυτό. Προκειμένου να γευτούμε συναισθήματα πληρότητας, επιβάλλεται η υπεράσπιση των επιλογών μας και η απόλαυσή τους στο έπακρο. Μόνο τότε θα νιώσουμε πραγματικά ευτυχισμένοι. Μόνο τότε θα ξεφύγουμε από το νέφος της σκλαβιάς της γνώμης των άλλων. Μόνο τότε δεν θα είμαστε ετεροκατευθυνόμενοι από τις προσδοκίες άλλων για εμάς. Μόνο τότε θα είμαστε ο εαυτός μας.
Το άρθρο δημοσιεύθηκε αρχικά στην εφημερίδα TO BHMA της Κατερίνης που κυκλοφόρησε με «Το Βήμα της Κυριακής» στις 22 Φεβρουαρίου 2026.
