Ο Πόλεμος στο Ιράν «ντύνει στα… χακί» τις ελληνικές επιχειρήσεις

Σε κατάσταση… πολεμικού συναγερμού βρίσκεται η ελληνική επιχειρηματική κοινότητα, καθώς τα σύννεφα μιας παρατεταμένης σύγκρουσης μεταξύ των ΗΠΑ και του Ιράν στη Μέση Ανατολή πυκνώνουν επικίνδυνα. Αυτό που ξεκίνησε ως μια ακόμα εστία γεωπολιτικής έντασης, απειλεί πλέον να εξελιχθεί σε μια παρατεταμένη κρίση μετά και το τελευταίο διάγγελμα του προέδρου Τραμπ, με απρόβλεπτες συνέπειες για την παγκόσμια και, κατ’ επέκταση, την ελληνική οικονομία.

Εντονη ανησυχία

Στις κατ’ ιδίαν συζητήσεις τους κορυφαίοι μάνατζερ και επιχειρηματίες της χώρας δεν κρύβουν την έντονη ανησυχία τους. Ο μεγάλος φόβος που πλανάται πάνω από την αγορά δεν είναι άλλος από το ορατό ενδεχόμενο να εκτοξευθούν οι τιμές του πετρελαίου σε επίπεδα-ρεκόρ και, το κυριότερο, να διατηρηθούν εκεί για μεγάλο χρονικό διάστημα. Μια τέτοια εξέλιξη θα ισοδυναμούσε με «βόμβα» στα θεμέλια του κόστους λειτουργίας των επιχειρήσεων, πυροδοτώντας ένα νέο, ανεξέλεγκτο κύμα ακρίβειας.

Τέλος των «ρόδινων» προβλέψεων

Η επιδείνωση της κατάστασης αναγκάζει πλέον τους εγχώριους και διεθνείς οργανισμούς να πετάξουν στον κάλαθο των αχρήστων τις μέχρι πρότινος αισιόδοξες παραδοχές τους. Η μία μετά την άλλη, οι εκθέσεις των αναλυτών αναθεωρούν επί τα χείρω τις εκτιμήσεις για το ελληνικό ΑΕΠ και τον πληθωρισμό. Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, η Κομισιόν, το ΔΝΤ και η Τράπεζα της Ελλάδος επανασχεδιάζουν τα μοντέλα τους επί το δυσμενέστερον.

Πιο πρόσφατο παράδειγμα αποτελεί η έκθεση της Τράπεζας Πειραιώς, η οποία έκανε λόγο για σενάριο αύξησης του ΑΕΠ στο ισχνό 1,5% και εκτόξευσης του πληθωρισμού στο 5%. Την ίδια ώρα, το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο στην ετήσια αξιολόγησή του για την Ελλάδα υποβάθμισε την εκτίμηση για την ανάπτυξη στο 1,8% (από 2% προηγουμένως), αποτυπώνοντας τις ισχυρές πιέσεις που προκαλούν οι αυξημένες τιμές της ενέργειας και η συνακόλουθη επιβράδυνση της διεθνούς ζήτησης.

Παρατεταμένος στασιμοπληθωρισμός

Το πιο ανησυχητικό, ωστόσο, έρχεται από το εσωτερικό της Τράπεζας της Ελλάδος. Εγκυρες πηγές της κεντρικής τράπεζας μιλώντας στο «Βήμα» επισημαίνουν ότι ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή φέρνει πλέον στο τραπέζι τα πιο δυσμενή και ακραία σενάρια. Η διολίσθηση από το αρχικό, βασικό σενάριο προς τις πιο δυσοίωνες προβλέψεις θεωρείται πλέον επιβεβαιωμένη, καθώς οι γεωπολιτικές ισορροπίες παραμένουν εξαιρετικά εύθραυστες. Οι αναλυτές υποχρεώνονται πλέον να εγκαταλείψουν τις προηγούμενες εκτιμήσεις και να προετοιμάζονται για συνθήκες παρατεταμένου στασιμοπληθωρισμού.

Χαρακτηριστικό ήταν το καμπανάκι που χτύπησε ο Γιάννης Στουρνάρας για τον κίνδυνο του στασιμοπληθωρισμού, ο οποίος όπως είπε είναι υπαρκτός.

Μέσα σε αυτό το περιβάλλον απόλυτης αβεβαιότητας και έλλειψης ορατότητας, η διάθεση για ανάληψη ρίσκου τείνει να εξαλειφθεί. Ο μεγάλος προβληματισμός εστιάζεται πλέον στην υλοποίηση νέων επενδύσεων και, φυσικά, στην όρεξη για μεγάλα επιχειρηματικά deals, εξαγορές και συγχωνεύσεις.

Καμία όρεξη για αγορές

Χαρακτηριστική είναι η αποστροφή κορυφαίου παράγοντα της ελληνικής βιομηχανίας, ο οποίος σε κλειστό κύκλο συνομιλητών του δεν έκρυβε την απογοήτευσή του: «Μέσα σε ένα τέτοιο περιβάλλον και με τέτοιες συνθήκες, δεν υπάρχει καμία απολύτως όρεξη για εξαγορές. Οταν δεν υπάρχει καμία ορατότητα και κανείς δεν μπορεί να προβλέψει πώς θα εξελιχθούν τα πράγματα ακόμα και τον επόμενο μήνα, το μόνο που κάνεις είναι να κρατάς δυνάμεις». Η στάση αναμονής είναι πλέον ο κανόνας. Επιχειρηματικά σχέδια που βρίσκονταν στα σκαριά μπαίνουν στα συρτάρια μέχρι νεωτέρας. Σε αυτό να προστεθεί και η εκτίμηση ότι οι κεντρικές τράπεζες – τρομαγμένες από την αναζωπύρωση του πληθωρισμού – θα αναγκαστούν να προχωρήσουν σε αυξήσεις, ανεβάζοντας το κόστος του χρήματος σε μια κρίσιμη καμπή της οικονομίας. Ηδη κορυφαίοι ευρωπαίοι τραπεζίτες και η ίδια η Κριστίν Λαγκάρντ αφήνουν ανοιχτό το ενδεχόμενο αύξησης των επιτοκίων από την ΕΚΤ ακόμη και τον Απρίλιο.

Το λιανεμπόριο και οι ανατιμήσεις

Την ίδια στιγμή, το κύμα της ακρίβειας αρχίζει να χτυπά και την πόρτα της κατανάλωσης, η οποία ήδη δέχεται σοβαρές πιέσεις. Σύμφωνα με την τελευταία έρευνα της Nielsen, οι έλληνες καταναλωτές γίνονται όλο και πιο επιφυλακτικοί, διστακτικοί και μετρημένοι στις αγορές τους, περιορίζοντας τα καλάθια τους στα απολύτως απαραίτητα. Αν και προς το παρόν δεν έχουν καταγραφεί φαινόμενα μαζικής αποθεματοποίησης από την πλευρά των νοικοκυριών (όπως συνέβη στην πανδημία ή στην αρχή του πολέμου στην Ουκρανία), ο προβληματισμός στις επιχειρήσεις του λιανεμπορίου είναι διάχυτος.

Και αυτό γιατί όλα δείχνουν ότι βρισκόμαστε προ των πυλών ενός νέου κύματος ανατιμήσεων στα ράφια. Μεγάλοι λιανέμποροι δηλώνουν απερίφραστα ότι, εάν η κρίση διαρκέσει επί μακρόν, θα είναι αδύνατον να απορροφήσουν το επιπλέον λειτουργικό κόστος. «Για ένα μικρό χρονικό διάστημα μπορούμε να κρατήσουμε σταθερές τις τιμές, συμπιέζοντας τα περιθώρια κέρδους μας. Οσο όμως η κρίση παρατείνεται, η εξίσωση αλλάζει δραματικά και η αύξηση των τιμοκαταλόγων θα είναι μονόδρομος» αναφέρει χαρακτηριστικά διευθύνων σύμβουλος μεγάλης αλυσίδας σουπερμάρκετ.

Συναγερμός στην εφοδιαστική αλυσίδα

Στο ίδιο μήκος κύματος εκπέμπουν σήμα κινδύνου και οι παράγοντες της εφοδιαστικής αλυσίδας. Η εκτόξευση των τιμών του πετρελαίου κίνησης έχει ήδη αρχίσει να μετακυλίεται στο κόστος μεταφοράς.

Ενδεικτικό της ανησυχίας που επικρατεί είναι το εξής περιστατικό: γνωστή εταιρεία διανομής απέφυγε πρόσφατα να εξυπηρετήσει συγκεκριμένο δίκτυο καταστημάτων στην περιφέρεια, καθώς με τα νέα δεδομένα στα καύσιμα η άσκηση απλώς «δεν έβγαινε» και το κέρδος ήταν μηδαμινό μπροστά στο ρίσκο.

Μπροστά σε αυτή τη λαίλαπα, η στρατηγική των επιχειρήσεων αλλάζει άρδην. Πολλές εταιρείες έχουν αρχίσει πλέον να διαμηνύουν ότι ήρθε η ώρα για ένα βαθύ «νοικοκύρεμα» των οικονομικών τους, με δραστική περικοπή μη αναγκαίων δαπανών, παράλληλα με μια πολύ πιο προσεκτική και αυστηρά στοχευμένη στρατηγική ανάπτυξης και επέκτασης. Το δόγμα της «ανάπτυξης με κάθε κόστος» δίνει τη θέση του στη «διατήρηση της ρευστότητας».