Καθιστική ζωή, ανθυγιεινή διατροφή, κάπνισμα, έντονο στρες… Πρόκειται για ένα «κοκτέιλ» εξαιρετικά βλαβερό για τον ανθρώπινο οργανισμό, το οποίο μπορεί να προκαλέσει μελλοντικά σοβαρές επιπτώσεις τόσο στη σωματική όσο και στη ψυχική υγεία.

Δυστυχώς, οι σημερινές συνθήκες ζωής ευνοούν την εδραίωση αυτών των βλαβερών συνηθειών, προκαλώντας σοβαρά χρόνια προβλήματα υγείας σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού.

Ενδεικτικά είναι τα στοιχεία που προκύπτουν από έρευνα της Ελληνικής Στατιστικής Αρχής (ΕΛΣΤΑΤ) για το 2025, σύμφωνα με τα οποία ένας στους τέσσερις πολίτες στη χώρα μας αντιμετωπίζει χρόνιο πρόβλημα υγείας.

Σύμφωνα με τους ειδικούς, χρόνιο θεωρείται το πρόβλημα που διαρκεί περισσότερους από έξι μήνες, με τη λήψη ή μη φαρμακευτικής αγωγής. Σημειώνεται ότι λόγω των προβλημάτων υγείας, το 8,7% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω, είχε περιορίσει, για διάστημα τουλάχιστον έξι μηνών, κάποιες συνήθεις για τον γενικό πληθυσμό δραστηριότητες ή είχε δυσκολευτεί σε αυτές.

Σχολιάζοντας τα στοιχεία της έρευνας ο ομότιμος καθηγητής Γενικής Ιατρικής και Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας του πανεπιστημίου της Κρήτης, Χρήστος Λιονής, εκφράζει την ανάγκη για αλλαγή του τρόπου ζωής που έχει καθιερωθεί σε μεγάλο μέρος του πληθυσμού (παχυσαρκία, καθιστική ζωή, κάπνισμα).

«Η σύζευξη της Δημόσιας Υγείας με την Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας, που αποτελεί και τον πυρήνα της πολιτικής υγείας που έχει εξαγγελθεί και ενταχθεί στο σχεδιασμό του υπουργείου Υγείας, είναι μονόδρομος στην κατεύθυνση αυτή», τονίζει μιλώντας στο «Βήμα». Η εστίαση στους κοινωνικοοικονομικούς προσδιοριστές και ανάμεσα σε αυτούς στη φτώχεια – συνεχίζει ο καθηγητής – θα πρέπει να αποτελέσει υψηλή προτεραιότητα, όπως και η φροντίδα των ηλικιωμένων, μια σημαντική υποχρέωση των υπηρεσιών Πρωτοβάθμιας Φροντίδας Υγείας.

Ο σύνθετος ρόλος των γυναικών

Ο κ. Λιονής κάνει ιδιαίτερη μνεία στην υγεία των γυναικών, «… που φαίνεται να δοκιμάζεται στη σημερινή Ελλάδα, ίσως κάτω από το φορτίο πολλών ρόλων που η Ελληνική οικογένεια εξακολουθεί να αναθέτει σε αυτές, χωρίς την απαραίτητη θεσμική υποστήριξη». Παρατηρεί δε, ότι το ποσοστό των γυναικών, ηλικίας άνω των 65 ετών, με συννοσηρότητα, είναι πολύ υψηλότερο στην Ελλάδα (56%) σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωπαϊκής Ένωσης (46%). «Η συζήτηση για την ψυχική υγεία και τις ψυχικές διαταραχές σε συνδυασμό με τους προσδιοριστές της υγείας θα πρέπει επίσης να συμπεριληφθεί στη σημερινή συζήτηση», σημειώνει.

Ένας στους 10 με πρόβλημα μνήμης και συγκέντρωσης

Η έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ δείχνει και μία άλλη σοβαρή κατάσταση η οποία αφορά όχι μόνο τους ηλικιωμένους, αλλά και τους έφηβους, καθώς εστιάζει στη μνήμη και την ικανότητα συγκέντρωσης. Πρόκειται για ένα ζήτημα εξαιρετικά επίκαιρο, σε ότι αφορά τους νέους ανθρώπους, μετά και τις χθεσινές ανακοινώσεις του πρωθυπουργού και των συναρμόδιων υπουργών σχετικά με την απαγόρευση χρήσης των social media σε παιδιά ηλικίας έως 15 ετών. Το μέτρο αναμένεται να εφαρμοστεί τον Ιανουάριο του 2027.

Συγκεκριμένα, η έρευνα της Ελληνικής Στατικής Αρχής δείχνει ότι το 9,9% των ατόμων ηλικίας από 16 ετών και άνω αντιμετωπίζει δυσκολία με τη μνήμη και τη συγκέντρωσή του. Ορισμένοι αναφέρουν κάποια δυσκολία, και άλλοι ότι δεν μπορούν να συγκεντρωθούν σε ό,τι κάνουν ή ότι δεν θυμούνται τίποτα. Όπως είναι αναμενόμενο, τη «μερίδα του λέοντος» στα ποσοστά έχουν οι άνω των 65 ετών (62,9%). Ωστόσο, δεν είναι μικρό και το ποσοστό των νεότερων ανθρώπων.

Υπέρβαρος 1 στους 2 άνδρες

Η έρευνα ασχολείται αρκετά και με το σωματικό βάρος του πληθυσμού, χρησιμοποιώντας τον Δείκτη Μάζας Σώματος (ΔΜΣ) – ένα ευρέως διαδεδομένο διαγνωστικό εργαλείο που μπορεί να δώσει εικόνα των πιθανών προβλημάτων υγείας ενός ατόμου σε σχέση με το βάρος του.

Έτσι, στο σύνολο του πληθυσμού, ηλικίας 16 ετών και άνω, το 42,1% του πληθυσμού έχει υπερβάλλον βάρος (ΔΜΣ: 25- 29,9) και το 43,1%, φυσιολογικό (ΔΜΣ: 18,5- 24,9). Οι παχύσαρκοι (ΔΜΣ ≥ 30) είναι σε ποσοστό 12,9% και οι ελλιποβαρείς (ΔΜΣ < 18,5) 1,9%.

Αξίζει να σημειωθεί ότι ο ένας στους δύο άνδρες (48,5%) είναι υπέρβαρος, καθώς και οι τρεις στις δέκα γυναίκες (36%).

Η έρευνα κατέγραψε και περιορισμούς που υφίσταται σημαντικό μέρος του πληθυσμού στις αισθητηριακές και σωματικές λειτουργίες. Οι περιορισμοί αυτοί μπορεί να προκύπτουν λόγω ηλικίας, ασθενειών, ατυχημάτων ή εκ γενετής προβλημάτων.

Ειδικότερα, το 17,3% του πληθυσμού αντιμετωπίζει δυσκολία στην όραση, με το μεγαλύτερο ποσοστό (60,8%) να είναι άνω των 65 ετών. Το 9,9% αντιμετωπίζει δυσκολία στην ακοή (62,8% 65 ετών και άνω). Το 15,1% αντιμετωπίζει δυσκολία κατά τη μετακίνησή του (62,6% 65 ετών και άνω). Το 8% του πληθυσμού δυσκολεύεται να φροντίσει τον εαυτό του (62,1% 65 ετών και άνω). Το 5,2% έχει δυσκολία στην επικοινωνία (56,7% 65 ετών και άνω).

Χωρίς πρόσβαση στις ιατρικές υπηρεσίες 2 στους 10 οικονομικά ευάλωτους

Κατά τους τελευταίους 12 μήνες πριν από τη διενέργεια της έρευνας, περίπου 6 στα 10 άτομα (57,6%) χρειάστηκαν ιατρική εξέταση ή θεραπεία. Από αυτούς, το 21,5% δεν την έλαβε κάθε φορά που χρειάστηκε.

Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι άνθρωποι αυτοί είναι στην συντριπτική τους πλειοψηφία (20,5%) οικονομικά ευάλωτοι. Το αντίστοιχο ποσοστό για τους ανθρώπους που δεν ζουν σε συνθήκες φτώχειας είναι 10,5%.

Χειρότερη είναι η εικόνα για όσους χρειάστηκαν οδοντιατρική φροντίδα. Μολονότι η στοματική φροντίδα περιορίζει τον κίνδυνο εμφάνισης πολλών σοβαρών παθήσεων, εντούτοις η έρευνα δείχνει ότι σημαντικό μέρος του πληθυσμού δεν έχει πρόσβαση σε οδοντιατρικές υπηρεσίες κυρίως για οικονομικούς λόγους. Έτσι, δύο στους 10 (20,3%) ανθρώπους που ζουν σε συνθήκες φτώχειας δεν είχαν οδοντιατρική φροντίδα (έλεγχο και θεραπεία) κάθε φορά που τη χρειάστηκαν. Το αντίστοιχο ποσοστό για τους ανθρώπους που δεν είναι οικονομικά ευάλωτοι ανέρχεται σε 13,1%. Να σημειωθεί ότι για τους 7 στους 10 (71,6%) ο βασικό λόγος ήταν οικονομικός.

Οι 3 στους 10 κάνουν καθιστική ζωή

Οι συντάκτες της έρευνας ασχολήθηκαν ενδελεχώς και με τις καθημερινές συνήθειες των πολιτών.

Σύμφωνα με τα δεδομένα που συλλέχθηκαν:

  • Οι τρεις στους 10 (31,8%) εργαζόμενους, ηλικίας 16 ετών και άνω, κυρίως κάθονται.
  • Εργαζόμενοι σε ποσοστό 15,3% κάνουν βαριές εργασίες που απαιτούν έντονη σωματική δραστηριότητα.
  • Ο ένας στους 10 (11,8%) δεν ασκείται καθόλου στη διάρκεια μίας συνηθισμένης εβδομάδας.
  • Οι 6 στους 10 (60,1%), ηλικίας 16 ετών και άνω, καταναλώνουν λαχανικά ή σαλάτες καθημερινά (τουλάχιστον μία φορά την ημέρα), και άλλοι τόσοι (56,9%), φρούτα.

Οι δύο στους δέκα καπνίζουν καθημερινά

Με την έρευνα συλλέχθηκαν πληροφορίες και αναφορικά με τις καπνιστικές συνήθειες του πληθυσμού στη διάρκεια των τελευταίων 12 μηνών. Στα αποτελέσματα που ακολουθούν συμπεριλαμβάνεται το ηλεκτρονικό τσιγάρο.

Συγκεκριμένα:

  • Το 22,6% του πληθυσμού ηλικίας 16 ετών και άνω καπνίζει καθημερινά.
  • Το 1,7% καπνίζει μερικές φορές την εβδομάδα.
  • Το 1,7% καπνίζει μερικές φορές τον μήνα.
  • Το 1,2% καπνίζει μερικές φορές τον χρόνο.
  • Το 72,8% δεν καπνίζει.

Καθημερινά καπνίζουν οι τρεις στους 10 άνδρες (29,6%) και λιγότερες από δύο στις 10 γυναίκες (15,9%).

Ο ένας στους τρεις δεν καταναλώνει αλκοόλ

Μόλις το 3,8% του πληθυσμού, ηλικίας 16 ετών και άνω, καταναλώνει καθημερινά αλκοολούχα ποτά.

Μερικές φορές την εβδομάδα καταναλώνουν περίπου οι δύο στους 10 (17,8%), μερικές φορές τον μήνα ο ένας στους τέσσερις (25,9%), μερικές φορές τον χρόνο οι δύο στους 10 (18,3%), και καθόλου ο ένας στους τρεις.