Με ιδιαίτερη επισημότητα και έντονο συμβολισμό πραγματοποιήθηκε το μεσημέρι της Τρίτη 17 Φεβρουαρίου 2026 η τελετή για την ίδρυση και λειτουργία του Παραρτήματος του Εθνικού και Καποδιστριακού Πανεπιστημίου Αθηνών στην Κύπρο, στη Μεγάλη Αίθουσα του κεντρικού κτηρίου του Ιδρύματος. Η εκδήλωση σηματοδοτεί, σύμφωνα με τη διοίκηση του Πανεπιστημίου, ένα νέο κεφάλαιο στη μακρά ιστορική διαδρομή του, εγκαινιάζοντας την πρώτη του οργανωμένη παρουσία εκτός ελληνικής επικράτειας.
Στην εκδήλωση απηύθυναν ομιλίες ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας, ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης, ο Αρχιεπίσκοπος Αθηνών και πάσης Ελλάδος Ιερώνυμος Β’, ο Αρχιεπίσκοπος Νέας Ιουστινιανής και πάσης Κύπρου Γεώργιος, καθώς και η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη, ως εκπρόσωπος του Πρωθυπουργού.
Τους επισήμους υποδέχθηκε ο Πρύτανης του ΕΚΠΑ, καθηγητής Γεράσιμος Σιάσος, ο οποίος στην κεντρική του ομιλία, με τίτλο «Κύπρος και Πανεπιστήμιο Αθηνών – Δεσμοί δύο αιώνων. Η ίδρυση του Παραρτήματος», χαρακτήρισε την ημέρα «ιστορική στιγμή» για το Ίδρυμα και για την ανώτατη εκπαίδευση σε Ελλάδα και Κύπρο. Όπως ανέφερε, η ίδρυση του Παραρτήματος αποτελεί «το μεγαλύτερο άλμα διεθνοποίησης» στην ιστορία του Πανεπιστημίου Αθηνών, σηματοδοτώντας τη μετάβαση σε μια νέα εποχή διεθνούς παρουσίας και ακαδημαϊκής εξωστρέφειας.
Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε στον διαχρονικό ρόλο του Ιδρύματος ως «κορυφαίου πανεπιστημιακού θεσμού του Ελληνισμού», με τον Πρύτανη να σκιαγραφεί την πορεία του Πανεπιστημίου από την ίδρυσή του το 1837 έως τη σημερινή του επέκταση στην Κύπρο.
Μήνυμα ενότητας και ιστορικής συνέχειας
Στον χαιρετισμό του, ο Πρόεδρος της Ελληνικής Δημοκρατίας Κωνσταντίνος Τασούλας έκανε λόγο για ένα εγχείρημα που «συμβολίζει, αλλά και υποστηρίζει την ενότητα του ελληνισμού», συγχαίροντας τη διοίκηση του Πανεπιστημίου για τη διορατικότητα και την επιμονή της. Όπως τόνισε, το Παράρτημα Κύπρου «καλείται να καταστεί σημείο αναφοράς για την πρόοδο, την καινοτομία και τη διεθνή ακαδημαϊκή συνεργασία στην καρδιά της Ανατολικής Μεσογείου», υπογραμμίζοντας ότι η ενίσχυση των δεσμών Ελλάδας και Κύπρου περνά μέσα από την επένδυση στις επόμενες γενιές.
Μάλιστα, συγκινητική ήταν η αναφορά του Προέδρου της Ελληνικής Δημοκρατίας σε ένα ιστορικό περιστατικό του 1805: την περίπτωση ενός νεαρού Κυπρίου που εγκατέλειψε την υπό οθωμανική κυριαρχία πατρίδα του για να αναζητήσει ελληνική παιδεία στην Κέρκυρα. Ο επιθεωρητής των σχολείων που μερίμνησε για τη στήριξή του, εξασφαλίζοντας 63 τάλληρα για τη συντήρησή του, αφού πρώτα τον γνώρισε, τόνισε ότι «θα μπορούσε μία ημέρα να επιστρέψει στην Κύπρο ως διδάσκαλος της Ελληνικής»! Ο επιθεωρητής, δεν ήταν άλλος από τον Ιωάννη Καποδίστρια. Η ιστορία, που είχε αναδειχθεί το 1987 σε επετειακή εκδήλωση του Πανεπιστημίου, παρουσιάστηκε ως εμβληματικό παράδειγμα του διαχρονικού δεσμού Ελλάδας και Κύπρου και της άρρηκτης σχέσης ελευθερίας και παιδείας.
Ο Πρόεδρος της Κυπριακής Δημοκρατίας Νίκος Χριστοδουλίδης χαρακτήρισε την ίδρυση του Παραρτήματος «φυσική συνέχεια μιας ιστορικής διαδρομής», επισημαίνοντας ότι το Πανεπιστήμιο Αθηνών, με ακαδημαϊκή και κοινωνική παρουσία από το 1837, αποτέλεσε για γενιές Κυπρίων «πνευματικό φυτώριο» και «φάρο φωτεινό». Ο ίδιος, αναφερόμενος και στη δική του φοιτητική πορεία, σημείωσε ότι το ΕΚΠΑ υπήρξε διαχρονικά δίπλα στους αγώνες των Ελλήνων της Κύπρου, ενώ εξέφρασε υπερηφάνεια για την παρουσία Κυπρίων φοιτητών και πανεπιστημιακών στην ιστορία του Ιδρύματος.
Η στρατηγική της διεθνοποίησης
Στον χαιρετισμό της, η Υπουργός Παιδείας, Θρησκευμάτων και Αθλητισμού Σοφία Ζαχαράκη χαρακτήρισε την ίδρυση του Παραρτήματος του Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών στην Κύπρο «πράξη προόδου και πίστης στη δύναμη της Παιδείας», τονίζοντας ότι πρόκειται για ένα νέο ορόσημο στην κοινή πορεία Ελλάδας και Κύπρου. Υπογράμμισε ότι η πρωτοβουλία εντάσσεται στη στρατηγική διεθνοποίησης των ελληνικών δημόσιων πανεπιστημίων και στην ευρύτερη μεταρρυθμιστική προσπάθεια αναβάθμισης της ανώτατης εκπαίδευσης, με έμφαση στην εξωστρέφεια, τη στήριξη των φοιτητών και την ενίσχυση της ελληνοκυπριακής συνεργασίας στον τομέα της Παιδείας.
Μετά την ομιλία του Πρύτανη προβλήθηκε βίντεο αφιερωμένο στην πορεία του Πανεπιστημίου από το 1837 έως σήμερα, με αναφορά στους σταθμούς της ιστορίας του και στους στόχους που θέτει για το μέλλον, με αιχμή την παρουσία του στην Κύπρο.
Η ίδρυση του Παραρτήματος εντάσσεται σε ένα ευρύτερο στρατηγικό πλαίσιο ενίσχυσης της εξωστρέφειας των ελληνικών πανεπιστημίων και αναβάθμισης της ακαδημαϊκής συνεργασίας στον ευρύτερο χώρο της Ανατολικής Μεσογείου. Σε συμβολικό επίπεδο, η κοινή παρουσία της πολιτικής και εκκλησιαστικής ηγεσίας των δύο χωρών ανέδειξε την πρωτοβουλία ως γεγονός με βαρύνουσα σημασία για τις ελληνοκυπριακές σχέσεις, με επίκεντρο την Παιδεία.
Το επόμενο διάστημα αναμένεται να εξειδικευτούν τα ακαδημαϊκά χαρακτηριστικά, οι σχολές και τα προγράμματα σπουδών που θα λειτουργήσουν στο κυπριακό Παράρτημα, καθώς και το χρονοδιάγραμμα πλήρους ανάπτυξής του, σε μια κίνηση που φιλοδοξεί να καταστήσει το νέο εγχείρημα κόμβο εκπαίδευσης και έρευνας στην περιοχή.
Ευρεία πολιτική και ακαδημαϊκή παρουσία
Στην εκδήλωση παρέστησαν, μεταξύ άλλων, ο Πρωθυπουργός της Δημοκρατίας της Σερβίας και Επίτιμος Διδάκτορας του ΕΚΠΑ Djuro Macut, ο Πρόεδρος της Βουλής των Ελλήνων Νικήτας Κακλαμάνης, οι Αντιπρόεδροι της Κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης και Ivica Dačić, ο πρώην Πρόεδρος της Δημοκρατίας και επίτιμος καθηγητής του ΕΚΠΑ Προκόπιος Παυλόπουλος, ο πρώην Πρωθυπουργός Λουκάς Παπαδήμος, καθώς και ο πρώην Αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης Ευάγγελος Βενιζέλος.
Το «παρών» έδωσαν επίσης υπουργοί και υφυπουργοί της ελληνικής κυβέρνησης, βουλευτές από το σύνολο του πολιτικού φάσματος, εκπρόσωποι της Κυπριακής Δημοκρατίας και της διπλωματικής κοινότητας, πρώην Πρυτάνεις του ΕΚΠΑ, καθώς και Πρυτάνεις πανεπιστημίων της χώρας. Στην τελετή συμμετείχαν ακόμη ανώτατοι δικαστικοί λειτουργοί και εκπρόσωποι των Ενόπλων Δυνάμεων και της Ελληνικής Αστυνομίας.
