Δυο εντελώς διαφορετικά υποδείγματα για την αντιμετώπιση της παράτυπης μετανάστευσης, βρίσκονται στην επικαιρότητα αυτή την εβδομάδα. To ένα είναι η σκληρή καταστολή στις Ηνωμένες Πολιτείες και το άλλο η νομιμοποίηση υπό προϋποθέσεις στην Ισπανία.

Η ευρωπαϊκή χώρα των 50 εκατομμυρίων κατοίκων θα νομιμοποιήσει μισό εκατομμύριο μετανάστες, ενώ η αμερικανική υπερδύναμη των 340 εκατομμυρίων κατοίκων, που χτίστηκε από μετανάστες, προχωρά σε μαζικές απελάσεις. Κάθε κυβέρνηση υποστηρίζει ότι η δική της συνταγή αποτελεί μονόδρομο, τη στιγμή που τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι η μετανάστευση αποτελεί έναν από τους πυλώνες της οικονομίας, αλλά και της αντιμετώπισης του δημογραφικού.

Η «Μεγαλύτερη Απέλαση στην Ιστορία» των ΗΠΑ

Η κυβέρνηση Τραμπ έχει θέσει ως στόχο την απέλαση εκατοντάδων χιλιάδων παράτυπων μεταναστών, για να «καθαρίσει από εγκληματίες» και να κάνει μεγάλη ξανά την Αμερική, υλοποιώντας την προεκλογική υπόσχεσή της για τη «Μεγαλύτερη Απέλαση στην Ιστορία». Ο πρόεδρος και οι υπουργοί του τονίζουν ότι αρκεί η νόμιμη, ελεγχόμενη μετανάστευση, για να καλυφθούν οι ανάγκες της οικονομίας. Όμως, σύμφωνα με δημοσίευμα των New York Times, η μεγάλη επιβράδυνση του ρυθμού, με τον οποίο αυξάνεται ο αμερικανικός πληθυσμός, συνδέεται με την αντιμεταναστευτική πολιτική του Τραμπ, στο πρώτο εξάμηνο της προεδρίας του, καθώς και με την αντίστοιχη πολιτική του προκατόχου του Τζο Μπάιντεν, κατά το τελευταίο εξάμηνο της δικής του προεδρίας.

Η αρμόδια υπηρεσία απογραφής (Census Bureau) εκτιμά ότι τον Ιούνιο του 2025, ο πληθυσμός των ΗΠΑ έφτασε τα 342 εκατομμύρια, σημειώνοντας αύξηση 1,8 εκατομμυρίων ή 0,5% σε σχέση με το προηγούμενο έτος, δηλαδή το χαμηλότερο ποσοστό αύξησης από το 2021 (εν μέσω της πανδημίας του κορωνοϊού). Σύμφωνα με την ανάλυση της αμερικανικής εφημερίδας, περίπου 230.000 άτομα απελάθηκαν από τις ΗΠΑ, στη διάρκεια του 2025. Μια άλλη παράμετρος είναι η διαρκής πτώση του αριθμού των γεννήσεων, από την εποχή της μεγάλης ύφεσης του 2008.

«Αυτό που στήριξε τις ΗΠΑ κατά την τελευταία δεκαετία ήταν η μετανάστευση και το ερώτημα είναι τι θα γίνει, όταν εκείνοι που φεύγουν, θα είναι περισσότεροι από εκείνους που έρχονται», δήλωσε ο καθηγητής Κένεθ Τζόνσον του Πανεπιστημίου του Νιου Χαμσάιρ. Κατά τη δεκαετία 2010-2020, η μετανάστευση συνέβαλε κατά 40% στην αύξηση του πληθυσμού και οι γεννήσεις κατά 60%. Όμως, μετά από το 2020, το ποσοστό της μετανάστευσης μεγαλώνει διαρκώς και σήμερα αντιστοιχεί στο 80% της αύξησης του πληθυσμού. «Η μείωση της μετανάστευσης σε μια εποχή που μειώνονται οι γεννήσεις, αποτελεί συνταγή για μικρότερη ανάπτυξη της οικονομίας και για αδύναμο διεθνή ανταγωνισμό», δήλωσε στην εφημερίδα η Τζούλια Γκέλατ, ανώτερο στέλεχος του Ινστιτούτου Μεταναστευτικής Πολιτικής.

Μισό εκατομμύριο μετανάστες νομιμοποιεί η Ισπανία

Σε αντίθεση με την πολιτική του Τραμπ και κόντρα στο ρεύμα πολλών ευρωπαϊκών κυβερνήσεων, που ξιφουλκούν κατά των παράτυπων μεταναστών, ο ισπανός σοσιαλιστής πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ κάνει ένα αποφασιστικό βήμα για τη νομιμοποίησή τους. Η κυβέρνηση μειοψηφίας του Σάντσεθ, με την υποστήριξη του Podemos, αποφάσισε να χορηγήσει στους παράτυπους μετανάστες προσωρινή άδεια διαμονής ενός έτους, με δυνατότητα ανανέωσης, προκειμένου να τονώσει την οικονομία και να αυξήσει την κοινωνική συνοχή. Ένα σημαντικό τμήμα της μαύρης οικονομίας και της μαύρης εργασίας θα περάσει στην κανονικότητα, θα μεταφραστεί σε νόμιμες αμοιβές, σε φόρους και σε εισφορές στα ασφαλιστικά ταμεία, ως αντίβαρο στη γήρανση του πληθυσμού.

Εκτιμάται ότι θα νομιμοποιηθούν και θα αποκτήσουν πρόσβαση σε υγειονομική περίθαλψη μισό εκατομμύριο από το περίπου ένα εκατομμύριο των παράτυπων μεταναστών (από Λατινική Αμερική, ανατολική Ευρώπη και Αφρική), οι οποίοι ζουν στην Ισπανία, εργάζονται κυρίως στον αγροτικό τομέα και στον τουρισμό. Η διαδικασία νομιμοποίησης αφορά άτομα που δε βαρύνονται με ποινικά αδικήματα και μπορούν να αποδείξουν ότι βρίσκονταν στην Ισπανία για τουλάχιστον πέντε μήνες, πριν από τις 31 Δεκεμβρίου 2025. Η υποβολή των αιτήσεων θα αρχίσει τον Απρίλιο και θα ολοκληρωθεί τον Ιούνιο.

Παρά τις λυσσαλέες αντιδράσεις της δεξιάς και ακροδεξιάς αντιπολίτευσης, η κυβέρνηση Σάντσεθ πατάει σε ιστορικό προηγούμενο, για το οποίο διακρίνεται η Ισπανία σε παγκόσμιο επίπεδο. Μεταξύ 1986 και 2005, έγιναν οκτώ φορές μαζικές νομιμοποιήσεις, συνολικά 1,2 εκατομμυρίων μεταναστών, τόσο από σοσιαλιστικές όσο και από συντηρητικές κυβερνήσεις, με τη συναίνεση πολιτικών φορέων, εργατικών συνδικάτων και εργοδοτικών οργανώσεων.

Όμως, τα πράγματα θα μπορούσαν να αλλάξουν στην Ισπανία, εφόσον επικρατήσει στις γενικές εκλογές του 2027 το δεξιό Λαϊκό Κόμμα, που υπόσχεται ότι «θα φέρει τα πάνω κάτω στο μεταναστευτικό», πόσο μάλλον αν συγκατοικήσει στην κυβέρνηση με το ακροδεξιό VOX, το οποίο δεσμεύεται ότι θα καταργήσει το διάταγμα για τη νομιμοποίηση των παράτυπων μεταναστών.