Η «Ήμερη – Η Ανατομία μιας Πτώσης», βασισμένη στη σκοτεινή νουβέλα του Φιοντόρ Ντοστογέφσκι, παρουσιάζεται στο Θέατρο Θησείον, σε διασκευή και σκηνοθεσία του Γιάννη Νταλιάνη, επιχειρώντας μια σύγχρονη, πολιτική και  εσωτερική ανάγνωση ενός κειμένου που ανοίγει διάλογο με το σήμερα πάνω στην έννοια της πτώσης — σωματικής, ηθικής και υπαρξιακής.

Στο πρωτότυπο έργο, ο Ντοστογέφσκι τοποθετεί στο επίκεντρο έναν άνδρα που μονολογεί πάνω από το άψυχο σώμα της γυναίκας του. Ένα παραλήρημα ενοχής, αυτοδικαίωσης, αγάπης και μίσους, όπου η γυναίκα παραμένει σιωπηλή – παρούσα μόνο ως απουσία. Η σκηνική πρόταση του Νταλιάνη μετατοπίζει ριζικά αυτή τη συνθήκη: η γυναίκα αποκτά φωνή, σώμα και παρουσία. Το έργο μετατρέπεται σε μια ανατομία της εξουσίας, της πατριαρχίας και της αδυναμίας της επικοινωνίας.

Η Ιώβη Φραγκάτου, μετά την ξεχωριστή της παρουσία στην «Αντιγόνη» του Θέμη Μουμουλίδη που παρουσιάστηκε με επιτυχία το περασμένο καλοκαίρι, πρωταθλήτρια σε εντυπωσιακό αριθμό παραστάσεων στο αρχαίο δράμα στην Επίδαυρο, πρωταγωνιστεί στην παράσταση ενώ υπογράφει και με την ιδιότητα της ενδυματολόγου τα κοστούμια των ηρώων, συμπορευόμενη με το όραμα του σκηνοθέτη.

«Όταν πρωτοδιάβασα την Ήμερη, το πρώτο συναίσθημα ήταν μια βαθιά συμπόνια – και για τη γυναίκα και για τον άντρα»

«Όταν πρωτοδιάβασα την Ήμερη, το πρώτο συναίσθημα ήταν μια βαθιά συμπόνια – και για τη γυναίκα και για τον άντρα», μας λέει η Ιώβη Φραγκάτου. «Εκείνη βρίσκεται εγκλωβισμένη σε μια συνθήκη όπου δεν της επιτρέπεται να μιλήσει, όπου η σιωπή της θεωρείται αυτονόητη. Εκείνος, από την άλλη, είναι παγιδευμένος σε έναν τρόπο ύπαρξης που έχει μάθει ως εξουσία: μιλά αδιάκοπα, όχι απαραίτητα από κακία, αλλά από μια βαθιά εσωτερική αδυναμία να δει και να ακούσει. Η τραγωδία τους γεννιέται ακριβώς εκεί — σε δύο ανθρώπους που δεν ξέρουν πώς να σταθούν έξω από τον ρόλο που τους έχει δοθεί.»

«Ήμερη – Η Ανατομία μιας πτώσης» ©Patroklos Skafidas

Στη διασκευή, η φωνή της γυναίκας δεν εμφανίζεται ως κραυγή ή καταγγελία. Χτίζεται αργά, μέσα από το σώμα, τις παύσεις, τη μουσική και τη σιωπή — μια σιωπή που παύει σταδιακά να είναι παθητική. «Δεν “ξεσπά”», εξηγεί η πρωταγωνίστρια. «Αποκαλύπτεται σαν κάτι που για χρόνια δεν είχε χώρο να υπάρξει. Η σύγκρουση με τον άντρα-αφηγητή δεν είναι λόγος απέναντι σε λόγο· είναι δύο τρόποι ύπαρξης. Εκείνος μιλά για να ελέγξει την πραγματικότητα. Εκείνη αρχίζει να μιλά — ή να σωπαίνει συνειδητά — για να τη διεκδικήσει».

Η «Ήμερη» τοποθετείται σκηνικά σε ένα παράδοξο ενεχυροδανειστήριο αναμνήσεων και χαμένων ονείρων. Έναν χώρο όπου τα αντικείμενα αποκτούν φωνή και οι άνθρωποι τη χάνουν. Η αφήγηση εξελίσσεται ανάμεσα σε σκιές, αντανακλάσεις και μουσικές παρεμβολές, με το φως, τον ήχο και τη σιωπή να λειτουργούν ως ισότιμα δραματουργικά εργαλεία. Η μεταφυσική ατμόσφαιρα του Ντοστογιέφσκι παραμένει παρούσα, αλλά συνομιλεί ανοιχτά με το σήμερα: με έναν κόσμο που συνεχίζει να εγκλωβίζει, να απομονώνει και να βαφτίζει την εξουσία «φροντίδα».

«Η Ήμερη συνομιλεί έντονα με το σήμερα, γιατί μιλά για μορφές εξουσίας που δεν έχουν εξαφανιστεί· απλώς έχουν αλλάξει πρόσωπο.»

Για τη Φραγκάτου, αυτή η συνομιλία με το παρόν είναι αναπόφευκτη. «Η Ήμερη συνομιλεί έντονα με το σήμερα, γιατί μιλά για μορφές εξουσίας που δεν έχουν εξαφανιστεί· απλώς έχουν αλλάξει πρόσωπο. Συχνά μεταμφιέζονται σε φροντίδα, σε λογική, σε ”καλό”», σημειώνει. «Ως γυναίκα καλλιτέχνιδα, με αφορά βαθιά το πώς η σιωπή δεν επιβάλλεται μόνο απ’ έξω, αλλά καλλιεργείται και εσωτερικά. Η ηρωίδα δεν είναι μόνο θύμα· είναι μια γυναίκα που αρχίζει να συνειδητοποιεί τι της έχει αφαιρεθεί, τι έχει αποδεχτεί χωρίς να το επιλέξει, και που αναζητά – ίσως για πρώτη φορά – χώρο για να υπάρξει με επίγνωση.»

«Ήμερη – Η Ανατομία μιας πτώσης» ©Patroklos Skafidas

Αυτή η διαδρομή αποτυπώνεται και στα κοστούμια της παράστασης, τα οποία η ίδια σχεδίασε ως προέκταση της δραματουργίας. «Τα κοστούμια λειτουργούν πάνω στο σώμα», εξηγεί. «Στην αρχή περιορίζουν, σχεδόν ασφυκτιούν. Σταδιακά μετατοπίζονται, γίνονται πιο εύθραυστα, πιο ανοιχτά, ακολουθώντας τη διαδρομή της ηρωίδας προς τη συνείδηση και την εσωτερική αντίσταση. Δεν εξηγούν — συνοδεύουν».

Τα κοινωνικά και έμφυλα σχόλια είναι παρόντα, αλλά ποτέ κραυγαλέα. «Πολύ συνειδητά, αλλά χωρίς διάθεση επίδειξης», τονίζει. «Με ενδιέφερε κάτι υπόγειο. Όπως συμβαίνει και με τις κοινωνικές προσδοκίες γύρω από το φύλο: δεν τις επιλέγεις, τις κουβαλάς. Και κάποια στιγμή καταλαβαίνεις πόσο σε έχουν διαμορφώσει».

Η «Ήμερη» δεν προσφέρει λύσεις ούτε παρηγοριά. Όπως πολλά ρωσικά έργα, αφήνει τον θεατή σε ένα ανοιχτό, σχεδόν στεππικό τοπίο, χωρίς έξοδο. Και ίσως εκεί βρίσκεται η ευθύνη της. «Όχι να απαντήσει», λέει η Φραγκάτου, «αλλά να σε υποχρεώσει να σταθείς μέσα στο αδιέξοδο».

Αν η παράσταση ανοίγει μια συζήτηση με το κοινό, το ερώτημα που η ίδια θα ήθελε να μείνει ανοιχτό είναι βαθιά πολιτικό και προσωπικό μαζί: «Πότε η σιωπή είναι επιλογή και πότε επιβολή; Και πόσες φορές έχουμε υπάρξει συνένοχοι σε μια σιωπή που δεν μας ανήκε, αλλά την ανεχτήκαμε για να μη διαταραχθεί η ισορροπία;».

Για το 2026, η επιθυμία της Ιώβης Φραγκάτου συνοψίζεται σε τρεις λέξεις: παρέμβαση, αλήθεια, ευθύνη. «Σε καλλιτεχνικό επίπεδο, έργα που δεν λειτουργούν ως άλλοθι, αλλά ως ουσιαστικές παρεμβάσεις. Σε προσωπικό επίπεδο, το θάρρος της αλήθειας — ακόμη κι όταν αυτή δεν είναι άνετη. Και σε κοινωνικό επίπεδο, μια πραγματική κουλτούρα ακρόασης· όχι μόνο όταν οι φωνές γίνονται κραυγές, αλλά όταν ψιθυρίζουν και ζητούν χώρο πριν σωπάσουν οριστικά.»

INFO: « Ήμερη – Η Ανατομία μιας Πτώσης», από τις 22/12/2025 στο Θέατρο ΘΗΣΕΙΟΝ–Ένα Θέατρο για τις Τέχνες. Μέρες & Ώρες παραστάσεων: Κάθε Δευτέρα & Τρίτη στις 21:00