Αυτό είναι το ταξίδι

Ενας ηλικιωµένος κύριος κρατάει στα χέρια του ένα παιδάκι και το µεταφέρει από τη βάρκα στην ξηρά της Λέσβου.

Ενας ηλικιωµένος κύριος κρατάει στα χέρια του ένα παιδάκι και το µεταφέρει από τη βάρκα στην ξηρά της Λέσβου. Είναι κάτοικος του νησιού, είναι ανώνυµος, άγνωστος, και δεν επιδιώκει τα φώτα της δηµοσιότητας ή την αιωνιότητα της στιγµής που εξασφάλισε ο φωτογράφος Ορέστης Σεφέρογλου. Ενα παιδάκι ψυχορραγεί και µια οµάδα γιατρών προσπαθεί να το βοηθήσει να ανανήψει, αν και όπως σηµειώνει ο Γιώργος Μουτάφης, δεν γνωρίζει αν τελικά τα κατάφεραν ή αν παρά τις έντονες προσπάθειές τους το µικρό κορίτσι έγινε ένα από τα 340 παιδιά που έχουν πνιγεί στην Ανατολική Μεσόγειο από τον Σεπτέµβριο του 2015. Κάθε φωτογραφία στην έκθεση «Το ταξίδι – Μετακινούµενοι πληθυσµοί» στο Μουσείο Μπενάκη είναι και µια τραγική ατοµική ιστορία, ένα πίξελ στη µεγάλη εικόνα της µεταναστευτικής κρίσης, µια συγκλονιστική οπτικοποίηση της πραγµατικότητας που καταγράφεται ως άλλη µια παράπλευρη απώλεια, ως ένα απρόσωπο νούµερο σε µια στατιστική.


Μετανάστης που μόλις πέρασε από την Τουρκία στα ελληνικά παράλια περιπλανιέται ξημερώματα στο λιμάνι της Κω (Απρίλιος 2015, Μυρτώ Παπαδοπούλου).

Ομως οι οκτώ φωτογράφοι/φωτοειδησεογράφοι οι οποίοι αναλαμβάνουν να εστιάσουν στην περιπέτεια που βιώνουν οι μετανάστες και οι πρόσφυγες, από την είσοδό τους στην Ευρώπη μέσα από τα ελληνικά νησιά, στα κέντρα κράτησης και στους καταυλισμούς στην Ελλάδα έως την επεισοδιακή έξοδό τους στην Ειδομένη (τρεις κομβικοί σταθμοί στο ταξίδι τους που αποτελούν και τις ενότητες της έκθεσης), μεγεθύνουν αυτή την ασαφή εικόνα και την αποσαφηνίζουν. Γιατί κατ’ αυτόν τον τρόπο «…κανείς δεν μπορεί να ισχυριστεί ότι δεν γνώριζε», όπως λέει ο Γιάννης Μπεχράκης. Είναι ένα «έργο αφιερωμένο σε όλους αυτούς που βρίσκονται αυτή τη στιγμή στη θάλασσα» γράφει ο Γιώργος Μουτάφης, ενώ ο Ενρι Τσενάι, ευαισθητοποιημένος και επειδή είναι ο ίδιος παιδί μεταναστών, περιγράφει πως ήταν παρών στο μεγάλο ναυάγιο στη Λέσβο τον Οκτώβριο που μας πέρασε. Μαζί με τον Αλκη Κωνσταντινίδη (ο οποίος έλαβε πρόσφατα το βραβείο Πούλιτζερ 2016 μαζί με τον Γιάννη Μπεχράκη στην κατηγορία της Εκτακτης Επικαιρότητας), τον Αγγελο Τζωρτζίνη, τη Μυρτώ Παπαδοπούλου, τον προαναφερθέντα Ορέστη Σεφέρογλου και τη Χλόη Κριθαρά Devienne, όλοι μαζί, αλλά ο καθένας ξεχωριστά, δημιουργούν τα ντοκουμέντα του μέλλοντος και συγκλονίζουν με την αδικία και την ανισότητα του παρόντος.

Πρόσφυγες περιμένουν να καταγραφούν από την Αστυνομία στο λιμάνι της Λέσβου (6 Σεπτεμβρίου 2015, Αγγελος Τζωρτζίνης).

Την επιµέλεια έχει αναλάβει η Ντόρα Κοµνηνού και η διοργάνωση της έκθεσης γίνεται σε συνεργασία µε την Αλληλεγγύη-SolidarityNow, µια οργάνωση που ιδρύθηκε το 2013 στην Ελλάδα µε πρωτοβουλία του Ιδρύµατος Open Society Foundations (OSF), µε στόχο την παροχή βοήθειας σε όσους πλήττονται περισσότερο από την οικονοµική ύφεση και την ανθρωπιστική κρίση. «Στόχος είναι να προσεγγίσουµε ένα µεγαλύτερο κοινό, ώστε να γνωρίσει τη σκληρή πραγµατικότητα µε την οποία έρχονται αντιµέτωποι καθηµερινά χιλιάδες άνθρωποι προκειµένου να διεκδικήσουν το δικαίωµα σε µια ζωή µε ασφάλεια» αναφέρει ο γενικός διευθυντής της Αλληλεγγύης-Solidarity Now, Επαµεινώνδας Φαρµάκης.

Εκτός από τις φωτογραφίες, στον χώρο της έκθεσης έχει στηθεί µια πραγµατική σκηνή της Υπατης Αρµοστείας του ΟΗΕ για τους πρόσφυγες, σκίτσα παιδιών και εφήβων έχουν συγκεντρωθεί από τον Δηµήτρη Σκλεπάρη, ενώ προβάλλεται και το ντοκιµαντέρ «Refugee Highway», του σκηνοθέτη Χρόνη Πεχλιβανίδη, µε ιστορίες προσφύγων σε Ρόδο, Κω, Τήλο, Σάµο και Λέσβο. Πώς µπορεί, λοιπόν, να χαρακτηρίσει κανείς µια τέτοια έκθεση; Συγκινητική; Σπαρακτική; Οι λέξεις ωχριούν µπροστά στις φωτογραφίες και κάθε επισκέπτης φεύγει παίρνοντας από µια εικόνα µαζί του. Η δική µου είναι η φωτογραφία µιας µεσήλικης γυναίκας από την Παλαιστίνη σε παραλία της Κω, η οποία κοιτάζει το πέλαγος και µειδιά, ίσως επειδή επιτέλους τα κατάφερε, ίσως επειδή προσπαθεί να διακρίνει κάπου πολύ µακριά την πατρίδα της. Διαβάζω τη λεζάντα και ο Γιάννης Μπεχράκης γράφει ότι η γυναίκα που κοιτάζει τη θάλασσα είναι τυφλή, και σκέφτοµαι, ποιος ξέρει, ίσως και να είναι µακάρια µέσα στην ατυχία της, να µπορεί να αισθάνεται λίγο πιο εύκολα κάθε γη και πατρίδα της.
«Το ταξίδι – Μετακινούμενοι πληθυσμοί»: Μουσείο Μπενάκη της οδού Πειραιώς, έως τις 29/05.

* Δημοσιεύθηκε στο BHmagazino την Κυριακή 22 Μαΐου 2016

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
BHMAgazino
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk