HellaΣtock 2014: Εγκαινιάζεται η ιπτάμενη πόλη

Την Πέμπτη 4 Σεπτεμβρίου, στις 7 το απόγευμα, μια νέα πόλη πρόκειται να εγκαινιαστεί στον Πειραιά. Η έκτασή της, κοντά στην Προβλήτα Ε2 του λιμανιού, δίπλα στην Πέτρινη Αποθήκη, θα καλύπτει περίπου τρία στρέμματα, τα οποία ωστόσο δεν θα «πατούν» στη γη. Μιλάμε κυριολεκτικά για μια αιωρούμενη πόλη, αποτελούμενη από αναρτημένες κατασκευές, οι οποίες καλούνται να απαντήσουν και να προσαρμοστούν σε δύο συγκεκριμένες συνθήκες: αφενός, στην έκτακτη συνθήκη προσωρινής χωροθέτησης μεγάλων πληθυσμιακών ομάδων εντός του αστικού περιβάλλοντος και αφετέρου στην ανάγκη απομάκρυνσης αυτής της ιδιότυπης κατοίκησης από το έδαφος.

Η κατασκευή της πόλης αυτής θα αρχίσει την Τρίτη 2 Σεπτεμβρίου και μία εβδομάδα μετά τα εγκαίνιά της η πόλη θα έχει εξαφανιστεί έχοντας αφήσει πίσω της μηδενικό αποτύπωμα. Πρόκειται φυσικά για ένα πείραμα για το οποίο λόγο έχουν φοιτητές Αρχιτεκτονικής από όλον τον κόσμο, σε μια προσπάθεια που, αν και με οκτάχρονη ιστορία πίσω της, πραγματοποιείται για πρώτη φορά στην Ελλάδα, κάτι που προέκυψε ύστερα από πρωτοβουλία φοιτητών Αρχιτεκτονικής του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Λίγες ημέρες πριν από την κατασκευή αυτής της πόλης, άλλωστε, από τις 28 Αυγούστου ως τις 4 Σεπτεμβρίου, στις εγκαταστάσεις της Αρχιτεκτονικής Σχολής του ΕΜΠ θα πραγματοποιηθεί το αρχιτεκτονικό πειραματικό εργαστήριο HellaΣtock 2014, μέρος του διεθνούς δικτύου των διοργανώσεων Bellastock, που έχει την ευθύνη για την κατασκευή η οποία θα είναι προσβάσιμη στο κοινό.

Η «μαμά» Γαλλία

Τι ακριβώς είναι το Bellastock; Πρόκειται για τη μητρική οργάνωση ενός δικτύου φοιτητών και νέων αρχιτεκτόνων που στόχο έχει να ενθαρρύνει τη συνεργασία επάνω σε δράσεις και έργα που σχετίζονται με την αρχιτεκτονική, την πόλη και γενικότερα τον χώρο. Κάτι σαν μια πλατφόρμα έρευνας και δράσης με σκοπό την προαγωγή του πειραματισμού στην αρχιτεκτονική όχι μόνο ως μοχλού καινοτομίας αλλά και ως παιδαγωγικού εργαλείου.

Με τις ανταλλαγές ιδεών, εργαλείων, μεθόδων, μέσων αλλά και τεχνογνωσίας το δίκτυο, που ξεκίνησε το 2006 στη Γαλλία, έχει καταφέρει να εξαπλωθεί μέσω «θυγατρικών» διοργανώσεων σε όλον τον κόσμο κυρίως με τη μορφή ολιγοήμερων κατασκευαστικών εργαστηρίων όπως αυτό που θα πραγματοποιηθεί στην Αθήνα. Εχουν προηγηθεί ανάλογα εργαστήρια στην Ισπανία, στη Δανία, στη Γερμανία και αλλού, όπου επίσης είχαν συμμετάσχει έλληνες φοιτητές σε ατομικό επίπεδο και όχι ως οργανωμένη ομάδα.

Με τον πειραματισμό ως κοινό παρονομαστή οι διοργανώσεις αυτές στηρίζονται στη λογική της εφήμερης πόλης ή αλλιώς μιας πόλης που κατασκευάζεται και έχει διάρκεια ζωής για το χρονικό διάστημα που διεξάγεται το εργαστήριο. Οι συμμετέχοντες πειραματίζονται κατασκευάζοντας το κατάλυμά τους για το χρονικό αυτό διάστημα.

Το ελληνικό τέκνο

Κάθε χώρα που φιλοξενεί αυτό το εργαστήριο έχει μια οργανωτική ομάδα που ατύπως λειτουργεί επιτελικά. Στη χώρα μας αυτόν τον ρόλο έχει η HellaΣtock, η ελληνική εκδοχή της διοργάνωσης η οποία προτείνει ένα εμπλουτισμένο πρόγραμμα με σκοπό τη διεύρυνση τόσο της θεωρητικής όσο και της πρακτικής διάστασης του εξεταζόμενου ζητήματος. Η ομάδα αποτελείται από τους Αγγέλικα Γιαννουλάτου, Κώστα-Ορφέα Γένια, Ερμιόνη Γκαρραμόνε, Θάνο Ιωαννίδη, Αλίκη Καρανικόλα, Νίκο Κεραμειανάκη, Γιάννη Κουφόπουλο, Θανάση Μπένο-Πάλμερ, Γιώργο Παπαματθαιάκη, Βαλέριαν – Αντώνη Πορτοκάλη και Ξένια Στούμπου. Το τριήμερο κατασκευαστικό εργαστήριο πλαισιώνεται από μια περίοδο τεσσάρων ημερών όπου λαμβάνουν χώρα διαλέξεις, ενημερώσεις, συζητήσεις και εργαστήρια με σκοπό τον βαθύτερο και πιο ολοκληρωμένο προβληματισμό επάνω στο ζήτημα που θα εξεταστεί τις ημέρες της κατασκευής. Η θεματολογία του εργαστηρίου αντλείται και θεμελιώνεται βάσει ενός σεναρίου με ουσιαστικό και επίκαιρο προβληματισμό επάνω σε κοινωνικά και περιβαλλοντικά ζητήματα που επηρεάζουν ή θα επηρεάσουν σε μεγάλο βαθμό τους ανθρώπους και τις κοινωνίες μας στο μέλλον.

Στην πράξη

«Φανταστείτε μια πολύ μεγάλη σκαλωσιά έκτασης τριών στρεμμάτων και ύψους επτά μέτρων» μας είπε ο κ. Θανάσης Μπένος-Πάλμερ. «Επάνω της οι ομάδες φοιτητών θα στήσουν καταλύματα από σκοινιά και πανιά». Ο περιορισμός της απόστασης από το έδαφος έχει πολύ μεγάλη σημασία διότι γίνεται για διάφορους λόγους. Η πόλη μπορεί να χτισθεί έπειτα από μια φυσική καταστροφή, όπως π.χ. η πλημμύρα. «Το ύψος παίζει μεγαλύτερο ρόλο απ’ ό,τι η έκταση αφού στον αστικό ιστό υπάρχει πολύ περιορισμένος χώρος ο οποίος μπορεί να πληρωθεί με σκαλωσιά και όχι άλλη επιλογή» συμπληρώνει η συνάδελφος του κ. Μπένου Πάλμερ κυρία Ξένια Στούμπου.

Αφού αποφασίστηκαν τα υλικά άνοιξαν οι συμμετοχές για τους ενδιαφερομένους. Αυτό σήμαινε σχηματισμό ομάδων αποτελουμένων από τρία ως πέντε άτομα και κατάθεση ενός προσχεδίου από την κάθε ομάδα. Τα μεμονωμένα σχέδια συγκεντρώθηκαν και συντέθηκαν σε ένα σύνολο. «Βεβαίως όλοι ξέρουν ότι θα κληθούν να ανοίξουν ή να κλείσουν το σπίτι τους προσαρμόζοντας την κατασκευή ούτως ώστε να συνδιαλλαγούν με τους γύρω γείτονές τους» είπε η κυρία Στούμπου. «Αρα όλη αυτή η κατασκευή θα έχει μια δική της ζωντάνια, μια δυναμική».

Οι 170 συμμετέχοντες προέρχονται από 11 χώρες. Οι Ελληνες είναι 95. Για τις κατασκευές χρησιμοποιήθηκαν 16.000 μέτρα σχοινί, 5.000 τετραγωνικά μέτρα πανί και 10.000 συνεχόμενα μέτρα σωλήνα σκαλωσιάς. Οι θεωρητικές διαλέξεις είναι ανοιχτές στο κοινό, το οποίο αργότερα, από τις 4 Σεπτεμβρίου και για μία εβδομάδα, θα μπορέσει να παρακολουθήσει τα αποτελέσματα των εργασιών.

πότε & πού:
Το θεωρητικό σκέλος του εργαστηρίου θα πραγματοποιηθεί από 28 Αυγούστου ως 4 Σεπτεμβρίου στις εγκαταστάσεις του Εθνικού Μετσόβιου Πολυτεχνείου. Στις 4 Σεπτεμβρίου η πόλη στην Προβλήτα Ε2 στο λιμάνι του Πειραιά θα είναι ανοιχτή για το κοινό