Γιώργος Βέλτσος: Το θέατρο, όπως το γνωρίζουμε, εξαντλείται

Ο Γιώργος Βέλτσος έχοντας από χρόνια αποδεχθεί «το αδιέξοδο λόγω της γραφής των άλλων», των μεγάλων δραματουργών δηλαδή, μιλούσε τις προάλλες στο «Βήμα» για τον «Θεατροποιό» του Τόμας Μπέρνχαρντ.

Ο Γιώργος Βέλτσος έχοντας από χρόνια αποδεχθεί «το αδιέξοδο λόγω της γραφής των άλλων», των μεγάλων δραματουργών δηλαδή, μιλούσε τις προάλλες στο «Βήμα» για τον «Θεατροποιό» του Τόμας Μπέρνχαρντ. «Σε τέτοια ξενοδοχεία δεν θα έμπαινα ούτε για να ουρήσω», λέει κάπου ο πομπώδης δημιουργός στο έργο του αυστριακού δραματουργού, «και τώρα πρέπει να παίξω εδώ μέσα το έργο μου «O Tροχός της Ιστορίας»». Αναφωνεί σκανδαλισμένος «τι αθλιότης!» και χαρακτηρίζει «μαύρη τρύπα του πολιτισμού» το μέρος. «Θα μπορούσα μέσω αυτού του έργου να δικαιολογήσω το αδικαιολόγητο ενός υπερβολικού έργου όπως είναι η «Αυτοκρατορία», ενός έργου που λαμβάνει πάντως συμπαντικές διαστάσεις» συνέχισε ο ίδιος. Το νέο του θεατρικό κείμενο που κυκλοφόρησε εφέτος από τις εκδόσεις Νεφέλη, και του οποίου ο τίτλος παραπέμπει στην «Αυτοκρατορία» των Τόνι Νέγκρι και Μάικλ Χαρντ για την παγκοσμιοποίηση και τη βιοπολιτική, διαφέρει ουσιωδώς από τα προηγούμενα. Αφήνει πλέον κατά μέρος την εμμονή του με τα οικόσιτα ζεύγη η οποία ξεκίνησε με την «Camera degli sposi» (Διπλούς Ερως) στις αρχές της δεκαετίας του 1990. Η τετραλογία του, εμπνευσμένη από τα ιψενικά τρίγωνα, για την έμφυλη σχέση στην οποία πάντοτε παρεμβάλλεται ένας «τρίτος», ολοκληρώθηκε δύο χρόνια πριν με το μονόπρακτο «Η φωνή».
Αυτή τη φορά ο Γιώργος Βέλτσος επιστρέφει με άλλες διαθέσεις, προδήλως πολιτικός, περισσότερο εξωστρεφής, με τόνους μάλιστα απελπισμένα κωμικούς. «Και έτσι τώρα βασιλεύει ο διακοσιοστός πρώτος Βαλτάσαρ, τρεις χιλιάδες χρόνια πίσω στην κατεστραμμένη Βαγδάτη που τη διασχίζει ο Χάντσον ποταμός κάτω από τη γέφυρα του Μπρούκλιν» λέει στην αρχή του έργου η Βαβυλώνα «μητέρα όλων των πορνών» και μητέρα του αποκτηνωμένου βασιλέα-προέδρου, χήρα του νεκρού και αποτρελαμένου Ναβουχοδονόσορα. Το «αρχιφασιστικό» καθεστώς, ένα καθεστώς στο οποίο «όλες οι ιδέες έχουν ηττηθεί», απαγορεύει στον χρόνο να υπάρχει, πλην όμως η νέα Βαβυλώνα υπάρχει επειδή εκτινάχθηκε στο μέλλον. Η έδρα της Αυτοκρατορίας βρίσκεται πλέον στην Ουάσιγκτον, αλλά ο κόσμος δεν κυβερνάται από τον Λευκό Οίκο, όλα συμβαίνουν σε ένα ανακτορικό δωμάτιο που «είναι μια τεράστια βιντεοεγκατάσταση» στην οποία μπαινοβγαίνουν οι γραμματείς «Παρθένες» και οι μάγοι «Σύμβουλοι», η γραφειοκρατία του καθεστώτος. Ο,τι συγκρούεται στην επικράτεια της Αυτοκρατορίας είναι «προσομοιώσεις του τέλους της Ιστορίας» καθώς ο χρόνος «τελειώνει χωρίς να τελειώνει». Ο προφήτης Δανιήλ της Παλαιάς Διαθήκης – στον οποίο ο Ναβουχοδονόσορ, ως γνωστόν, είχε δώσει επίσης το όνομα Βαλτάσαρ – έχει γίνει πλέον από ονειροκρίτης ένας χάκερ, ένας Εντουαρντ Σνόουντεν! Η αντιπαράθεσή του με τον βασιλέα Βαλτάσαρ καθορίζεται από μια ιδέα – ιδού το εύρημα του Γιώργου Βέλτσου – που είναι κοινή και στους δύο: ο καθένας στήνει μια παγίδα στον άλλον, «δόλωμα της οποίας είναι ο ίδιος». Η δε περίφημη φράση «μανή, θεκέλ, φάρες» που στη Βίβλο τη χαράσσει ένα αόρατο χέρι στον τοίχο του ανακτόρου κατά το δείπνο του Βαλτάσαρ και την οποία ο Δανιήλ ερμηνεύει ως σημάδι του τέλους της βασιλείας του, εδώ εμφανίζεται σε μια συσκευή της εταιρείας Apple!
Ολα αυτά δίνουν την ευκαιρία στον Γιώργο Βέλτσο να μιλήσει για την εξουσία και τη βαρβαρότητα, την παρακμή της δημοκρατίας και του δυτικού πολιτισμού. Φτιάχνει ένα έργο μάλλον αντιθεολογικό που μοιάζει ωστόσο με μια «πειραγμένη» εκδοχή της Αποκάλυψης του Ιωάννη. «Εγραψα την «Αυτοκρατορία» γιατί δεν είμαι ειλικρινής. Αν ήμουν ειλικρινής δεν θα χρειαζόταν να γράψω, δεν θα μπορούσα να γράψω τίποτα. «Αν ήμασταν ειλικρινείς», λέει ο Μπέρνχαρντ στον «Θεατροποιό» του, «δεν θα μπορούσαμε να κάνουμε απολύτως τίποτα, εκτός από το να αυτοκτονήσουμε. Αν ήμασταν ειλικρινείς, δεν θα μπορούσαμε να γράψουμε θέατρο». Θα μπορούσαμε ίσως, λέω εγώ, να αποφασίσουμε πως διακόπτουμε με όλα και με όλους, αλλά γράφουμε για να αποφύγουμε το έγκλημα όπως θα έλεγε ο Καμί» υπογράμμισε ο Γιώργος Βέλτσος. Συνηγορεί υπέρ αυτού που ονομάζει «αδέσποτο θέατρο» ο ίδιος. «Εγραψα την «Αυτοκρατορία» μέσα στο αδιέξοδο του χρόνου. Την είδα πρώτα μέσα στους χρόνους των ρημάτων, δηλαδή μέσα από την ακριβολόγο ιδιότητα της γραμματικής, που διατυπώνει στα ρήματα, στις εγκλίσεις τους και τις φωνές όλη την παλλόμενη αγωνία ενός σώματος, όταν υποφέρει το τέλος του χρόνου και, επειδή μιλά, γερνά αναζωογονούμενο. Πιστεύοντας πως με αυτόν τον τρόπο αναβάλλει τον θάνατο, νομίζοντας πως κάνει κάτι για έναν πολιτισμό ο οποίος τον ίδιο άνθρωπο τον έχει ξεβράσει σαν απόβλητο» συμπλήρωσε ο Γιώργος Βέλτσος. Επιχειρεί να καταδείξει, μέσω της επιτέλεσης, ποια είναι σήμερα η κατάσταση του θεάτρου από τον Χάινερ Μίλερ ως τον Χάουαρντ Μπάρκερ και τον δικό μας Δημήτρη Δημητριάδη.
«Υπέθεσα πως μια θεατρική γλώσσα δεν αρκεί και ό,τι αρκεί, προκειμένου να παιχθεί στο θέατρο, είναι η γλώσσα του άλλου οικειοποιημένη από τον εαυτό, εστραμμένη στον εαυτό, διεστραμμένη, έτσι ώστε να αποδίδει το αδιέξοδο του να γράφει κανείς θέατρο, όταν το θέατρο, όπως το γνωρίζουμε, εξαντλείται» είπε ο ίδιος. «Εχω πάντα στο μυαλό μου αυτό που έλεγε ο Καστοριάδης για τον «καιρό», σήμερα δεν μπορείς να ξαναγράψεις τους «Βρικόλακες» του Ερρίκου Ιψεν ή πρέπει να τους γράψεις αλλιώς» σημείωσε. Ο Γιώργος Βέλτσος ενσωματώνει στο έργο του αυτούσιους τους κυριότερους συγκρουσιακούς διαλόγους ανάμεσα στην κυρία Αλβινγκ και τον γιο της Οσβαλντ, μια επιλογή που αποκαλύπτει και τον δραματουργικό του πυρήνα. Πρόσθεσε ότι με τη νέα δουλειά του θέλει να αντισταθεί στο «μανατζεριλίκι του πολιτισμού», που δεν θα έπρεπε να αφορά τους δημιουργούς. «Οσο έγραφα την «Αυτοκρατορία», στιγμή προς στιγμή και όχι μέρα με τη μέρα, καταλάβαινα πως ό,τι χρειάζεται το θέατρο είναι χρόνος χωρίς αρχή και τέλος, μια απλή μεταβλητή, αναγκαία για την πιθανολόγηση του ανέφικτου μάλλον παρά για την αναζήτηση του εφικτού» κατέληξε.
πότε & πού:
Το έργο του Γιώργου Βέλτσου «Αυτοκρατορία», σε σκηνοθεσία Μιχαήλ Μαρμαρινού και μουσική Δημήτρη Καμαρωτού, έχει προγραμματιστεί να παρουσιαστεί τον Δεκέμβριο του 2014 από το Κρατικό Θέατρο Βορείου Ελλάδος στη Θεσσαλονίκη. Τον προσεχή Ιούλιο στο «Φουγάρο», μια νέα εστία για τον πολιτισμό στο Ναύπλιο, ο Γιάννης Λεοντάρης θα σκηνοθετήσει για λίγες παραστάσεις το «Σχέδιο για Ιφιγένεια – Σχέδιο για Ηλέκτρα» (Διάττων, 2014) με τις ηθοποιούς Ηλέκτρα Νικολούζου και Αιμιλία Βάλβη

ΕΝΤΥΠΗ ΕΚΔΟΣΗ

Ακολουθήστε στο Google News και μάθετε πρώτοι όλες τις ειδήσεις
Δείτε όλες τις τελευταίες Ειδήσεις από την Ελλάδα και τον Κόσμο, από
Πολιτισμός
ΒΗΜΑτοδότης
Σίβυλλα
Helios Kiosk